ЁЯПЫ рднाрд░рддीрдп рдк्рд░ाрдЪीрди рдЗрддिрд╣ाрд╕ : рдоौрд░्рдп рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп (MAURYA EMPIRE)

Nayantara Digital Point
0

ЁЯПЫ рднाрд░рддीрдп рдк्рд░ाрдЪीрди рдЗрддिрд╣ाрд╕ : рдоौрд░्рдп рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп (MAURYA EMPIRE)

UPSC • UPPSC • BPSC • RO/ARO • SSC • Railway
Maurya Empire Complete Notes for UPSC UPPSC

ЁЯУ╕ рдоौрд░्рдп рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп | рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд, рдЕрд╢ोрдХ, рдХрд▓िंрдЧ рдпुрдж्рдз, рдк्рд░рд╢ाрд╕рди | Complete Notes | Image: apnaupsc.in

ЁЯУМ рдоौрд░्рдп рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рдк्рд░рдердо рд╡िрд╢ाрд▓ рдПрд╡ं рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдк्рд░рдоाрдгिрдд рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдеा рдЬिрд╕рдиे рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдЕрдзिрдХांрд╢ рднाрд░рддीрдп рдЙрдкрдорд╣ाрдж्рд╡ीрдк рдХो рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдПрдХीрдХृрдд рдХिрдпा।

322 рдИ.рдкू.
рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ
рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд
185 рдИ.рдкू.
рдЕंрддिрдо рд╢ाрд╕рдХ
рдмृрд╣рдж्рд░рде

⏳ рдХाрд▓ाрд╡рдзि: 322 рдИ.рдкू. – 185 рдИ.рдкू. (рд▓рдЧрднрдЧ 137 рд╡рд░्рд╖)

ЁЯЧб рдоौрд░्рдп рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХा рдкрддрди: рдкुрд╖्рдпрдоिрдд्рд░ рд╢ुंрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рдмृрд╣рдж्рд░рде рдХी рд╣рдд्рдпा (185 рдИ.рдкू.)

ЁЯФ╢ рдоौрд░्рдпों рдХी рдЙрдд्рдкрдд्рддि

ЁЯУЪ рдмौрдж्рдз рдордд: рдоौрд░्рдп рд╢ाрдХ्рдп рд╡ंрд╢ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд
ЁЯУЪ рдЬैрди рдордд: рдоौрд░्рдп "рдоोрд░िрдп" рдХ्рд╖рдд्рд░िрдп рдХुрд▓ рд╕े
ЁЯУЪ рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдордд: рдиिрдо्рди рд╡рд░्рдг рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд
ЁЯУЪ рдпूрдиाрдиी рд▓ेрдЦрдХ: рд╕ाрдзाрд░рдг рдкрд░िрд╡ाрд░ рд╕े рдЙрдд्рдкрди्рди
ЁЯОп UPSC FACT: рдоौрд░्рдпों рдХी рдЙрдд्рдкрдд्рддि рдкрд░ рдПрдХрдордд рдордд рдирд╣ीं рд╣ै।

ЁЯСи‍ЁЯПл рдЪाрдгрдХ्рдп / рдХौрдЯिрд▓्рдп / рд╡िрд╖्рдгुрдЧुрдк्рдд

рддीрдиों рдиाрдо рдПрдХ рд╣ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд╣ैं।

  • рд░рдЪрдиा: рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░
  • рдЙрдкाрдзि: рднाрд░рддीрдп рдоैрдХिрдпाрд╡ेрд▓ी
  • рдХाрд░्рдп: рдиंрдж рд╡ंрд╢ рдХा рдЕंрдд, рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХो рд╕рдд्рддा рджिрд▓ाрдиा, рдоौрд░्рдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХी рдиींрд╡
ЁЯОп рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХी рдЦोрдЬ: рдЖрд░. рд╢рдоाрд╢ाрд╕्рдд्рд░ी (1905)

ЁЯСС рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп (322–298 рдИ.рдкू.)

  • рдоौрд░्рдп рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХा рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ
  • 322/321 рдИ.рдкू. рдоें рдЕंрддिрдо рдиंрдж рд╢ाрд╕рдХ рдШрдиाрдиंрдж рдХो рдкрд░ाрдЬिрдд рдХिрдпा
  • рд░ाрдЬрдзाрдиी: рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░
  • рдпूрдиाрдиी рдиाрдо: Sandrokottos / Androkottos

⚔ рд╕ेрд▓्рдпूрдХрд╕ рд╕े рдпुрдж्рдз (305 рдИ.рдкू.)

  • рдпूрдиाрдиी рд╢ाрд╕рдХ: рд╕ेрд▓्рдпूрдХрд╕ рдиिрдХेрдЯрд░
  • рдкрд░िрдгाрдо: рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рд╡िрдЬрдпी
  • рдк्рд░ाрдк्рдд рдк्рд░рджेрд╢: рдЕрд░ाрдХोрд╕िрдпा, рдПрд░िрдпा, рдЧेрдж्рд░ोрд╕िрдпा, рдкाрд░ोрдкाрдоिрд╕ाрджे
  • рд╡िрд╡ाрд╣ рд╕ंрдзि рд╣ुрдИ
  • рд╕ेрд▓्рдпूрдХрд╕ рдиे рдоेрдЧрд╕्рдердиीрдЬ рдХो рд░ाрдЬрджूрдд рдмрдиाрдХрд░ рднेрдЬा

ЁЯУЪ рдоेрдЧрд╕्рдердиीрдЬ

  • рд░ाрдЬрджूрдд: рд╕ेрд▓्рдпूрдХрд╕ рдХा
  • рджрд░рдмाрд░: рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд
  • рдЧ्рд░ंрде: рдЗंрдбिрдХा
  • рдорд╣рдд्рд╡: рдоौрд░्рдп рд╕рдоाрдЬ, рдк्рд░рд╢ाрд╕рди, рдирдЧрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी

ЁЯПЮ рд╕ुрджрд░्рд╢рди рдЭीрд▓

рдиिрд░्рдоाрдг: рдкुрд╖्рдпрдЧुрдк्рдд (рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХा рдк्рд░ांрддीрдп рдЕрдзिрдХाрд░ी)
рд╕्рдеाрди: рдЧिрд░рдиाрд░ (рдЧुрдЬрд░ाрдд)
ЁЯОп UPSC рдоें рдХрдИ рдмाрд░ рдкूрдЫा рдЧрдпा।

ЁЯХЙ рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдФрд░ рдЬैрди рдзрд░्рдо

рдЬैрди рдЖрдЪाрд░्рдп: рднрдж्рд░рдмाрд╣ु
рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдиे рдЕंрддिрдо рд╕рдордп рдоें рдЬैрди рдзрд░्рдо рдЧ्рд░рд╣рдг рдХिрдпा, рд╢्рд░рд╡рдгрдмेрд▓рдЧोрд▓ा рдЧрдП, рд╕ंрд▓ेрдЦрдиा рдж्рд╡ाрд░ा рдоृрдд्рдпु।

ЁЯСС рдмिрди्рджुрд╕ाрд░ (298–273 рдИ.рдкू.)

  • рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХा рдкुрдд्рд░
  • рдЙрдкрдиाрдо: рдЕрдоिрдд्рд░рдШाрдд / Amitrochates (рдпूрдиाрдиी)
  • рдзрд░्рдо: рдЖрдЬीрд╡рдХ рд╕рдо्рдк्рд░рджाрдп
  • рдпूрдиाрдиी рд░ाрдЬрджूрдд: рдбाрдпрдоेрдХрд╕ (рдПंрдЯिрдпोрдХрд╕ рдк्рд░рдердо рдж्рд╡ाрд░ा рднेрдЬा)
  • рджूрд╕рд░ा рд░ाрдЬрджूрдд: рдбिрдпोрдиिрд╕िрдпрд╕

ЁЯОп UPSC FACT: рдмिрди्рджुрд╕ाрд░ рдиे рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рддрдХ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХिрдпा। рдХрд▓िंрдЧ рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рдЕрдзिрдХांрд╢ рднाрд░рдд рдЙрд╕рдХे рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдоें рдеा।

ЁЯСС рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдЕрд╢ोрдХ (273–232 рдИ.рдкू.)

  • рдоौрд░्рдп рд╡ंрд╢ рдХा рд╕рдмрд╕े рдорд╣ाрди рд╢ाрд╕рдХ
  • рдЙрдкाрдзिрдпाँ: рджेрд╡ाрдиाрдордк्рд░िрдп, рдк्рд░िрдпрджрд░्рд╢ी
  • рд░ाрдЬ्рдпाрднिрд╖ेрдХ: 269 рдИ.рдкू.

⚔ рдХрд▓िंрдЧ рдпुрдж्рдз (261 рдИ.рдкू.)

  • рд╕्рд░ोрдд: 13рд╡ाँ рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦ
  • рдоृрддрдХ: рд▓рдЧрднрдЧ 1 рд▓ाрдЦ
  • рдмंрджी: рд▓рдЧрднрдЧ 1.5 рд▓ाрдЦ
  • рдкрд░िрдгाрдо: рдЕрд╢ोрдХ рдХा рд╣ृрджрдп рдкрд░िрд╡рд░्рддрди, рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдЧ्рд░рд╣рдг, рдзрдо्рдо рдиीрддि
ЁЯОп рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг UPSC Topic

☸ рдЕрд╢ोрдХ рдФрд░ рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо

  • рдЧुрд░ु: рдЙрдкрдЧुрдк्рдд (рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рдоाрди्рдпрддा)
  • рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХिрдпा
  • рдзрдо्рдо рд╡िрдЬрдп рдХो рдЕрдкрдиाрдпा
  • рднेрд░ी рдШोрд╖ → рдзрдо्рдо рдШोрд╖

☸ рддृрддीрдп рдмौрдж्рдз рд╕ंрдЧीрддि

  • рд╕्рдеाрди: рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░
  • рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖: рдоोрдЧ्рдЧрд▓िрдкुрдд्рдд рддिрд╕्рд╕
  • рд╕рдордп: рдЕрд╢ोрдХ рдХाрд▓
  • рдкрд░िрдгाрдо: рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдХा рд╢ुрдж्рдзीрдХрд░рдг, рд╡िрджेрд╢ों рдоें рдк्рд░рдЪाрд░

ЁЯМН рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдк्рд░рдЪाрд░ рдоिрд╢рди

рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा → рдорд╣ेрди्рдж्рд░, рд╕ंрдШрдоिрдд्рд░ा
рдХाрд╢्рдоीрд░, рдЧांрдзाрд░
рд╕ुрд╡рд░्рдгрднूрдоि
рдпрд╡рди рдк्рд░рджेрд╢

ЁЯУЬ рдЕрд╢ोрдХ рдХे рдЕрднिрд▓ेрдЦ

  • рдЕрд╢ोрдХ рдк्рд░рдердо рднाрд░рддीрдп рд╢ाрд╕рдХ рдеा рдЬिрд╕рдиे рд╕ीрдзे рдЬрдирддा рд╕े рд╕ंрд╡ाрдж рд╣ेрддु рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдЬाрд░ी рдХिрдП
  • рднाрд╖ा: рдк्рд░ाрдХृрдд
  • рд▓िрдкि: рдм्рд░ाрд╣्рдоी (рдЙрдд्рддрд░-рдкрд╢्рдЪिрдо рдоें рдЦрд░ोрд╖्рдаी)
  • рдЕрдлрдЧाрдиिрд╕्рддाрди: рдЧ्рд░ीрдХ рдПрд╡ं рдЕрд░ाрдоाрдЗрдХ

ЁЯОп рдЬेрдо्рд╕ рдк्рд░िрди्рд╕ेрдк

1837 рдоें рдм्рд░ाрд╣्рдоी рд▓िрдкि рдкрдв़рдиे рдоें рд╕рдлрд▓ рд╣ुрдП।
UPSC рдХा рдкрд╕ंрджीрджा рдк्рд░рд╢्рди।

ЁЯОп 13рд╡ाँ рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦ

рдХрд▓िंрдЧ рдпुрдж्рдз рдХा рд╡рд░्рдгрди।
UPSC рдоें рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдкूрдЫा рдЬाрддा рд╣ै।

ЁЯжБ рдЕрд╢ोрдХ рд╕्рддंрдн (рд╕ाрд░рдиाрде рд╕िंрд╣ рд╢ीрд░्рд╖)

  • рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░рддीрдХ
  • рдиीрдЪे: рдзрд░्рдордЪрдХ्рд░ (рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдз्рд╡рдЬ рдоें рднी)

ЁЯПЫ рдоौрд░्рдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди

рд╕्рд░ोрдд: рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░, рдЗंрдбिрдХा, рдЕрд╢ोрдХ рдЕрднिрд▓ेрдЦ

ЁЯУМ рд╕рдк्рддांрдЧ рд╕िрдж्рдзांрдд (рдХौрдЯिрд▓्рдп рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╕ाрдд рдЕंрдЧ)

1. рд╕्рд╡ाрдоी
2. рдЕрдоाрдд्рдп
3. рдЬрдирдкрдж
4. рджुрд░्рдЧ
5. рдХोрд╖
6. рдмрд▓
7. рдоिрдд्рд░
ЁЯОп UPSC FACT: рд╕рдк्рддांрдЧ рд╕िрдж्рдзांрдд = рдХौрдЯिрд▓्рдп

ЁЯПЫ рдХेрди्рдж्рд░ीрдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди

  • рд╕рдоाрд╣рд░्рддा → рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рдк्рд░рдоुрдЦ
  • рд╕рди्рдиिрдзाрддा → рдХोрд╖ाрдз्рдпрдХ्рд╖
  • рд╕ेрдиाрдкрддि → рд╕ेрдиा рдк्рд░рдоुрдЦ
  • рдкुрд░ोрд╣िрдд → рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕рд▓ाрд╣рдХाрд░

ЁЯПЫ рдк्рд░ांрддीрдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди (5 рдк्рд░рдоुрдЦ рдк्рд░ांрдд)

  • рдЙрдд्рддрд░ाрдкрде → рддрдХ्рд╖рд╢िрд▓ा
  • рдЕрд╡рди्рддि → рдЙрдЬ्рдЬैрди
  • рдХрд▓िंрдЧ → рддोрд╕рд▓ी
  • рджрдХ्рд╖िрдгाрдкрде → рд╕ुрд╡рд░्рдгрдЧिрд░ि
  • рдк्рд░ाрдЪी → рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░

рд╢ाрд╕рдХ: рдХुрдоाрд░ / рдЖрд░्рдпрдкुрдд्рд░

ЁЯПЩ рдирдЧрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди

рд╕्рд░ोрдд: рдоेрдЧрд╕्рдердиीрдЬ
30 рд╕рджрд╕्рдпीрдп рдкрд░िрд╖рдж, 6 рд╕рдоिрддिрдпाँ (рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдоें 5 рд╕рджрд╕्рдп)

⚖ рди्рдпाрдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди

  • рдзрд░्рдорд╕्рдеीрдп → рджीрд╡ाрдиी рди्рдпाрдпाрд▓рдп
  • рдХंрдЯрдХрд╢ोрдзрди → рдлौрдЬрджाрд░ी рди्рдпाрдпाрд▓рдп
  • рд░рдЬ्рдЬुрдХ → рдЬिрд▓ा рди्рдпाрдп рдЕрдзिрдХाрд░ी

ЁЯХ╡ рдЧुрдк्рддрдЪрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा

  • рдк्рд░рдзाрди: рдорд╣ाрдоाрдд्рдпाрдкрд╕рд░्рдк
  • рджो рдк्рд░рдХाрд░: рд╕ंрд╕्рдеा, рд╕ंрдЪाрд░
  • рд╕्рдд्рд░ी рдЧुрдк्рддрдЪрд░: рднिрдХ्рд╖ुрдХी, рдкрд░िрд╡्рд░ाрдЬिрдХा, рд╡ृрд╖рд▓ी

⚔ рд╕ैрди्рдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди (рдоेрдЧрд╕्рдердиीрдЬ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░)

  • 6,00,000 рдкैрджрд▓, 30,000 рдШुрдб़рд╕рд╡ाрд░
  • 9,000 рд╣ाрдеी, 8,000 рд░рде
  • 6 рд╕рдоिрддिрдпाँ: рдиौрд╕ेрдиा, рд░рд╕рдж, рдкैрджрд▓, рдШुрдб़рд╕рд╡ाрд░, рд╣ाрдеी, рд░рде

ЁЯОи рдоौрд░्рдп рдХрд▓ा рдПрд╡ं рд╕्рдеाрдкрдд्рдп

ЁЯПЫ рдмрд░ाрдмрд░ рдЧुрдлाрдПँ
рдЧрдпा (рдмिрд╣ाрд░), рдЖрдЬीрд╡рдХ рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд, рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди рд╢ैрд▓рдХृрдд рдЧुрдлाрдПँ
ЁЯПЫ рд╕्рддूрдк
рд╕ांрдЪी, рднрд░рд╣ुрдд, рдзрд░्рдорд░ाрдЬिрдХा (рдЕрд╢ोрдХ рдж्рд╡ाрд░ा рд╡िрдХрд╕िрдд)
ЁЯПЫ рд╕्рддंрдн рдХрд▓ा
рдПрдХाрд╢्рдордХ рд╕्рддंрдн, рдЪрдордХрджाрд░ рдкॉрд▓िрд╢, рд╕िंрд╣/рд╕ांрдб/рд╣ाрдеी/рдШोрдб़ा рд╢ीрд░्рд╖

ЁЯСи‍ЁЯМ╛ рд╕рдоाрдЬ (рдоेрдЧрд╕्рдердиीрдЬ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ 7 рд╡рд░्рдЧ)

рджाрд░्рд╢рдиिрдХ, рдХिрд╕ाрди, рдкрд╢ुрдкाрд▓рдХ, рд╢िрд▓्рдкрдХाрд░, рд╕ैрдиिрдХ, рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдХ, рдЕрдоाрдд्рдп

ЁЯХЙ рдзрд░्рдо

рд╡ैрджिрдХ рдзрд░्рдо, рдЬैрди рдзрд░्рдо, рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо, рдЖрдЬीрд╡рдХ – рд╕рднी рдк्рд░рдЪрд▓िрдд

ЁЯУЪ рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп

  • рд░рдЪрдиाрдХाрд░: рдХौрдЯिрд▓्рдп
  • рд╡िрд╖рдп: рдк्рд░рд╢ाрд╕рди, рдХрд░, рдХूрдЯрдиीрддि, рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рдпुрдж्рдзрдиीрддि
ЁЯОп UPSC Fact: рднाрд░рддीрдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХा рдк्рд░рдердо рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдЧ्рд░ंрде।

ЁЯУЙ рдоौрд░्рдп рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдкрддрди рдХे рдХाрд░рдг

рдХрдордЬोрд░ рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░ी
рд╡िрд╢ाрд▓ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп
рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ंрдХрдЯ
рдк्рд░ांрддीрдп рд╡िрдж्рд░ोрд╣
рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╢िрдеिрд▓рддा
рдЙрдд्рддрд░-рдкрд╢्рдЪिрдоी рдЖрдХ्рд░рдордг
рд╕ैрди्рдп рдХрдордЬोрд░ी
рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдЕрд╕ंрддोрд╖

ЁЯСС рдЕंрддिрдо рдоौрд░्рдп рд╢ाрд╕рдХ: рдмृрд╣рдж्рд░рде – рд╣рдд्рдпा: рдкुрд╖्рдпрдоिрдд्рд░ рд╢ुंрдЧ (185 рдИ.рдкू.)

ЁЯОп UPSC/UPPSC/BPSC MODERATE + DIFFICULT FACTS

Sandrokottos = рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд
Amitrochates = рдмिрди्рджुрд╕ाрд░
Devanampiya Piyadassi = рдЕрд╢ोрдХ
рдм्рд░ाрд╣्рдоी рд▓िрдкि рдкрдв़рдиे рд╡ाрд▓े = рдЬेрдо्рд╕ рдк्рд░िрди्рд╕ेрдк
рддेрд░рд╣рд╡ाँ рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦ = рдХрд▓िंрдЧ рдпुрдж्рдз
рдмрд░ाрдмрд░ рдЧुрдлाрдПँ = рдЖрдЬीрд╡рдХ
рд╕ुрджрд░्рд╢рди рдЭीрд▓ = рдкुрд╖्рдпрдЧुрдк्рдд
рдк्рд░рдердо рд╢ैрд▓рдХृрдд рдЧुрдлाрдПँ = рдмрд░ाрдмрд░
рддृрддीрдп рдмौрдж्рдз рд╕ंрдЧीрддि = рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░
рдзрдо्рдо рдорд╣ाрдоाрдд्рд░ = рдЕрд╢ोрдХ
рдХुрдоाрд░ = рдк्рд░ांрддीрдп рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓
рд╕рдоाрд╣рд░्рддा = рд░ाрдЬрд╕्рд╡
рд╕рди्рдиिрдзाрддा = рдХोрд╖ाрдз्рдпрдХ्рд╖
рдзрд░्рдорд╕्рдеीрдп = рджीрд╡ाрдиी
рдХंрдЯрдХрд╢ोрдзрди = рдлौрдЬрджाрд░ी
рдЗंрдбिрдХा = рдоेрдЧрд╕्рдердиीрдЬ
рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ = рдХौрдЯिрд▓्рдп

ЁЯФе рдЕंрддिрдо рд╕ुрдкрд░ рд░िрд╡ीрдЬрди

рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ → рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд
рдорд╣ाрдирддрдо рд╢ाрд╕рдХ → рдЕрд╢ोрдХ
рд░ाрдЬрджूрдд → рдоेрдЧрд╕्рдердиीрдЬ
рдЧ्рд░ंрде → рдЗंрдбिрдХा
рдк्рд░рд╢ाрд╕рди → рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░
рд░ाрдЬрдзाрдиी → рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░
рдХрд▓िंрдЧ рдпुрдж्рдз → 261 рдИ.рдкू.
рддृрддीрдп рд╕ंрдЧीрддि → рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░рддीрдХ → рд╕ाрд░рдиाрде рд╕्рддंрдн
рдЕंрддिрдо рд╢ाрд╕рдХ → рдмृрд╣рдж्рд░рде
рдоौрд░्рдп рдкрддрди → 185 рдИ.рдкू.

ЁЯУМ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖: рдоौрд░्рдп рдХाрд▓ рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рд╕्рд╡рд░्рдгिрдо рдпुрдЧ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। UPSC, UPPSC, BPSC, RO/ARO, SSC рдПрд╡ं рдЕрди्рдп рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдоें рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд, рдХौрдЯिрд▓्рдп, рдоेрдЧрд╕्рдердиीрдЬ, рдмिрди्рджुрд╕ाрд░, рдЕрд╢ोрдХ, рдХрд▓िंрдЧ рдпुрдж्рдз, рдЕрд╢ोрдХ рдХे рдЕрднिрд▓ेрдЦ, рдоौрд░्рдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди, рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░, рдХрд▓ा рдПрд╡ं рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рддрдеा рдоौрд░्рдп рдкрддрди рд╕े рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं।

ЁЯУв © 2026 apnaupsc.in | рдоौрд░्рдп рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп COMPLETE рдиोрдЯ्рд╕ | рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд, рдЕрд╢ोрдХ, рдк्рд░рд╢ाрд╕рди, рдХрд▓िंрдЧ рдпुрдж्рдз | рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЙрдкрдпोрдЧी рд╕ाрд░ांрд╢

рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें

0 рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ

Please do not enter any spam link in the comment box.

рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें (0)