ЁЯПЫ рднाрд░рддीрдп рдк्рд░ाрдЪीрди рдЗрддिрд╣ाрд╕ : рдоौрд░्рдп рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп
ЁЯУ╕ рдоौрд░्рдп рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп | рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд | рдЕрд╢ोрдХ | рдХрд▓िंрдЧ рдпुрдж्рдз | рдк्рд░рд╢ाрд╕рди | рдЕрднिрд▓ेрдЦ | рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЙрдкрдпोрдЧी рдиोрдЯ्рд╕
ЁЯУМ рдоौрд░्рдп рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рдПрдХ рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдеा। рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдиे рдиंрдж рд╕рдд्рддा рдХो рд╣рдЯाрдХрд░ рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдиींрд╡ рд░рдЦी рдФрд░ рдЕрд╢ोрдХ рдХे рд╕рдордп рдоौрд░्рдп рд╕рдд्рддा рднाрд░рддीрдп рдЙрдкрдорд╣ाрдж्рд╡ीрдк рдХे рд╡िрд╢ाрд▓ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪी।
рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдоें рдоौрд░्рдп рдХाрд▓ рд╕े рдХेрд╡рд▓ рд╢ाрд╕рдХों рдХे рдиाрдо рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдпूрдиाрдиी рд╕्рд░ोрдд, рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░, рдк्рд░рд╢ाрд╕рди, рдЕрднिрд▓ेрдЦ, рдзрдо्рдо, рдмौрдж्рдз рд╕ंрдЧीрддि, рдХрд▓ा, рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдФрд░ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдкрддрди рдкрд░ рднी рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं।
⚡ 60-Second Maurya Revision
ЁЯУЪ рдЗрд╕ рд▓ेрдЦ рдоें рдХ्рдпा-рдХ्рдпा рдкрдв़ें?
- рдоौрд░्рдп рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдПрд╡ं рдХाрд▓рдХ्рд░рдо
- рдоौрд░्рдпों рдХी рдЙрдд्рдкрдд्рддि
- рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп
- рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд–рд╕ेрд▓्рдпूрдХрд╕ рд╕ंрдмंрдз
- рдоेрдЧрд╕्рдердиीрдЬ рдПрд╡ं рдЗंрдбिрдХा
- рдмिрди्рджुрд╕ाрд░
- рдЕрд╢ोрдХ рдПрд╡ं рдХрд▓िंрдЧ рдпुрдж्рдз
- рдЕрд╢ोрдХ рдХा рдзрдо्рдо
- рдЕрд╢ोрдХ рдХे рдЕрднिрд▓ेрдЦ
- рдмौрдж्рдз рд╕ंрдЧीрддि рдПрд╡ं рдоिрд╢рди
- рдоौрд░्рдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди
- рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдПрд╡ं рдХрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा
- рд╕ेрдиा рдПрд╡ं рдЧुрдк्рддрдЪрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा
- рд╕рдоाрдЬ рдПрд╡ं рдзрд░्рдо
- рдоौрд░्рдп рдХрд▓ा рдПрд╡ं рд╕्рдеाрдкрдд्рдп
- рд╕ुрджрд░्рд╢рди рдЭीрд▓ рдПрд╡ं рд╕िंрдЪाрдИ
- рдоौрд░्рдп рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХा рдкрддрди
- PYQs
- рдЕрдн्рдпाрд╕ MCQs
- Assertion–Reason
- Statement-Based UPSC Questions
- Match the Following
- Mains Questions
- Super Revision
ЁЯХ░️ рдоौрд░्рдп рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп : рдХाрд▓рдХ्рд░рдо
рдоौрд░्рдп рд╕рдд्рддा рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा
рдПрд╡ं рд╕ंрдзि
рдк्рд░ाрд░ंрдн
рдХी рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рд╕्рд╡ीрдХृрдд рддिрдеि
рдоौрд░्рдп рд╡ंрд╢ рдХा рдЕंрдд
ЁЯУМ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рд╕ाрд╡рдзाрдиी: рдоौрд░्рдп рд╢ाрд╕рдХों рдХी accession/coronation dates рд╡िрднिрди्рди рдкुрд╕्рддрдХों рдоें рдеोрдб़े рдЕंрддрд░ рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ैं। рдк्рд░рд╢्рди рдоें рджी рдЧрдИ chronology рдФрд░ рд╕ंрджрд░्рдн рдХो рдз्рдпाрди рд╕े рдкрдв़ें।
ЁЯФ╢ рдоौрд░्рдпों рдХी рдЙрдд्рдкрдд्рддि
рдоौрд░्рдпों рдХो рдоोрд░िрдп/рдоौрд░्рдп рдкрд░ंрдкрд░ा рд╕े рдЬोрдб़ा рдЧрдпा рд╣ै।
рдоौрд░्рдп рдХुрд▓ рдХी рдХ्рд╖рдд्рд░िрдп рд╕ंрдмрдж्рдзрддा рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा рдоिрд▓рддी рд╣ै।
рдоौрд░्рдпों рдХी рдЙрдд्рдкрдд्рддि рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдкрд░ंрдкрд░ाрдПँ рдоिрд▓рддी рд╣ैं।
рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЙрдд्рдкрдд्рддि рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рднिрди्рди рд╡िрд╡рд░рдг рдоिрд▓рддे рд╣ैं।
ЁЯСиЁЯПл рдЪाрдгрдХ्рдп / рдХौрдЯिрд▓्рдп / рд╡िрд╖्рдгुрдЧुрдк्рдд
рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рдЪाрдгрдХ्рдп рдХो рдХौрдЯिрд▓्рдп рдФрд░ рд╡िрд╖्рдгुрдЧुрдк्рдд рдиाрдоों рд╕े рдЬोрдб़ा рдЬाрддा рд╣ै।
- рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдХे рдЙрджрдп рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा।
- рдиंрдж рд╕рдд्рддा рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд░рдгрдиीрддि।
- рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдкрд░ंрдкрд░ा рд╕े рд╕ंрдмрдж्рдз।
- рд░ाрдЬ्рдп, рдк्рд░рд╢ाрд╕рди, рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рдпुрдж्рдз, рдХूрдЯрдиीрддि рдФрд░ рдЧुрдк्рддрдЪрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рд╡िрд╕्рддृрдд рд╡िрд╡ेрдЪрди।
ЁЯСС рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп
рдоुрдЦ्рдп рддрде्рдп
- рдоौрд░्рдп рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХा рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ।
- рдиंрдж рд╕рдд्рддा рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░ рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░ рдкрд░ рдЕрдзिрдХाрд░।
- рд░ाрдЬрдзाрдиी — рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░।
- рдпूрдиाрдиी/рд▓ैрдЯिрди рд╕्рд░ोрддों рдоें рдиाрдо рдХा рд░ूрдк Sandrokottos / Androkottos рдоिрд▓рддा рд╣ै।
- рдЕंрддिрдо рдЬीрд╡рди рдоें рдЬैрди рдкрд░ंрдкрд░ा рд╕े рд╕ंрдмंрдз।
⚔️ рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдФрд░ рд╕ेрд▓्рдпूрдХрд╕
- рдк्рд░рддिрдж्рд╡ंрдж्рд╡ी — рд╕ेрд▓्рдпूрдХрд╕ рдиिрдХेрдЯрд░।
- рд╕ंрдШрд░्рд╖ рд▓рдЧрднрдЧ 305 рдИ.рдкू. рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕।
- рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХी рд╢рдХ्рддि рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рд╕ंрдзि рдХा рдкрд░िрдгाрдо।
- рдкрд╢्рдЪिрдоोрдд्рддрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рд╕рдордЭौрддा।
- рд╡ैрд╡ाрд╣िрдХ рд╕ंрдмंрдз рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ।
- рдоेрдЧрд╕्рдердиीрдЬ рдХो рдоौрд░्рдп рджрд░рдмाрд░ рдоें рд░ाрдЬрджूрдд рдХे рд░ूрдк рдоें рднेрдЬा рдЧрдпा।
ЁЯУЪ рдоेрдЧрд╕्рдердиीрдЬ рдПрд╡ं рдЗंрдбिрдХा
- рд╢ाрд╕рдХ — рд╕ेрд▓्рдпूрдХрд╕ рдиिрдХेрдЯрд░
- рдоौрд░्рдп рджрд░рдмाрд░ — рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп
- рдЧ्рд░ंрде — Indica
- рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░ рдХा рд╡िрд╡рд░рдг
- рд╕рдоाрдЬ рдПрд╡ं рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХा рд╡िрд╡рд░рдг
- рдХृрд╖ि рдПрд╡ं рдирдЧрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕ंрдмंрдзी рдЬाрдирдХाрд░ी
ЁЯПЮ️ рд╕ुрджрд░्рд╢рди рдЭीрд▓
рд╕ुрджрд░्рд╢рди рдЭीрд▓ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдоौрд░्рдп рдХाрд▓ рдоें рдкुрд╖्рдпрдЧुрдк्рдд рдиाрдордХ рдЕрдзिрдХाрд░ी рд╕े рдЬोрдб़ा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЧिрд░рдиाрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░, рдЧुрдЬрд░ाрдд рдоें рд╕्рдеिрдд рдеी।
рдмाрдж рдХे рд╢ाрд╕рдХों рдХे рд╕рдордп рдЗрд╕рдХी рдорд░рдо्рдордд/рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдоिрд▓рддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдоौрд░्рдпрдХाрд▓ीрди рдиिрд░्рдоाрдг рд╣ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рдд рдоें рдЬрд▓-рд╕ंрд╕ाрдзрди рдк्рд░рдмंрдзрди рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै।
ЁЯХЙ️ рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдФрд░ рдЬैрди рдзрд░्рдо
- рдЬैрди рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рдЖрдЪाрд░्рдп рднрдж्рд░рдмाрд╣ु рд╕े рд╕ंрдмंрдз।
- рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдХी рдУрд░ рдЬाрдиे рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा।
- рд╢्рд░рд╡рдгрдмेрд▓рдЧोрд▓ा рд╕े рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХा рд╕ंрдмंрдз рдЬैрди рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।
- рд╕ंрд▓ेрдЦрдиा/рд╕рд▓्рд▓ेрдЦрдиा рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा рд╕े рдЙрдирдХी рдоृрдд्рдпु рдХो рдЬोрдб़ा рдЬाрддा рд╣ै।
ЁЯСС рдмिрди्рджुрд╕ाрд░
- рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдХा рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░ी।
- рдпूрдиाрдиी рд╕्рд░ोрддों рдоें рдиाрдо рдХा рд░ूрдк Amitrochates рдоिрд▓рддा рд╣ै।
- рдЕрдоिрдд्рд░рдШाрдд рдиाрдо рд╕े рднी рд╕ंрдмрдж्рдз।
- рдоौрд░्рдп рд╕рдд्рддा рдХे рджрдХ्рд╖िрдг рдХी рдУрд░ рд╡िрд╕्рддाрд░ рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг।
- рдХрд▓िंрдЧ рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рдЕрдзिрдХांрд╢ рдЙрдкрдорд╣ाрдж्рд╡ीрдк рдкрд░ рдоौрд░्рдп рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा рдоिрд▓рддी рд╣ै।
ЁЯМН рд╡िрджेрд╢ी рд╕ंрдкрд░्рдХ
- рдпूрдиाрдиी рд╢ाрд╕рдХ Antiochus I рд╕े рд╕ंрдкрд░्рдХ।
- рд░ाрдЬрджूрдд Deimachus рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ।
- рдоिрд╕्рд░ рдХे рд╢ाрд╕рдХ Ptolemy II рдХे рд╕ाрде рднी рд╕ंрдкрд░्рдХ рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा।
ЁЯСС рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдЕрд╢ोрдХ
- рдоौрд░्рдп рд╡ंрд╢ рдХा рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╢ाрд╕рдХ।
- рдЕрднिрд▓ेрдЦों рдоें рджेрд╡ाрдиांрдк्рд░िрдп рдк्рд░िрдпрджрд░्рд╢ी рдЬैрд╕े рд╡िрд░ुрдж।
- рд░ाрдЬрдзाрдиी — рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░।
- рдХрд▓िंрдЧ рдпुрдж्рдз рдХे рдмाрдж рдзрдо्рдо рдиीрддि рдкрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдмрд▓।
рдЕрд░्рдеाрдд рдпुрдж्рдз рдХी рд╡िрдЬрдп рд╕े рдиैрддिрдХ/рдзрдо्рдо рд╡िрдЬрдп рдХी рдУрд░ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХा рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рд╡िрдЪाрд░।
⚔️ рдХрд▓िंрдЧ рдпुрдж्рдз
- рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рддिрдеि — 261 рдИ.рдкू.
- рдоुрдЦ्рдп рд╕्рд░ोрдд — рдЕрд╢ोрдХ рдХा 13рд╡ाँ рдк्рд░рдоुрдЦ рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦ।
- рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦ рдоें рдпुрдж्рдз рд╕े рд╣ुрдИ рдоाрдирд╡ीрдп рдХ्рд╖рддि рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ।
- рдпुрдж्рдз рдХे рдмाрдж рдЕрд╢ोрдХ рдХे рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╡िрдЪाрд░ рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкрд░िрд╡рд░्рддрди।
- рдзрдо्рдо-рд╡िрдЬрдп рдХो рд╕ैрди्рдп рд╡िрдЬрдп рд╕े рдЕрдзिрдХ рдорд╣рдд्рд╡।
рдХрд▓िंрдЧ рдпुрдж्рдз → рдкрд╢्рдЪाрддाрдк → рдзрдо्рдо → рдзрдо्рдо-рд╡िрдЬрдп
☸️ рдЕрд╢ोрдХ рдХा рдзрдо्рдо
рдЬीрд╡ों рдХे рдк्рд░рддि рджрдпा рдФрд░ рд╣िंрд╕ा рдХो рдХрдо рдХрд░рдиे рдкрд░ рдмрд▓।
рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рдиैрддिрдХрддा рдХो рдорд╣рдд्рд╡।
рд╡िрднिрди्рди рдзाрд░्рдоिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдХे рдк्рд░рддि рд╕рд╣िрд╖्рдгुрддा।
рдордиुрд╖्рдпों рдФрд░ рдкрд╢ुрдУं рдХे рдХрд▓्рдпाрдг рдХी рдЪिंрддा।
рд╕рдд्рдп, рд╕ंрдпрдо рдФрд░ рд╕рджाрдЪाрд░।
рдзрдо्рдо рд╕ंрдмंрдзी рдХाрд░्рдпों рдХे рд▓िрдП рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХी рдиिрдпुрдХ्рддि।
☸️ рдЕрд╢ोрдХ рдФрд░ рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо
рдЕрд╢ोрдХ рдХा рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рд╕े рдЧрд╣рд░ा рд╕ंрдмंрдз рдеा, рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕рдХे рдзрдо्рдо рдХो рдХेрд╡рд▓ рд╕ंрдХीрд░्рдг рдмौрдж्рдз рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕िрдж्рдзांрдд рдоाрдирдиा рдЙрдЪिрдд рдирд╣ीं рд╣ै। рдзрдо्рдо рдПрдХ рд╡्рдпाрдкрдХ рдиैрддिрдХ-рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдиीрддि рдеी।
- рдмौрдж्рдз рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рдЕрд╢ोрдХ рдХा рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।
- рддृрддीрдп рдмौрдж्рдз рд╕ंрдЧीрддि рдХो рдЕрд╢ोрдХ рдХे рд╕рдордп рд╕े рдЬोрдб़ा рдЬाрддा рд╣ै।
- рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдоें рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдХे рдк्рд░рд╕ाрд░ рдоें рдорд╣ेंрдж्рд░ рдФрд░ рд╕ंрдШрдоिрдд्рд░ा рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।
☸️ рддृрддीрдп рдмौрдж्рдз рд╕ंрдЧीрддि
| рддрде्рдп | рдЙрдд्рддрд░ |
|---|---|
| рд╕्рдеाрди | рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░ |
| рд╢ाрд╕рдХ | рдЕрд╢ोрдХ |
| рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ | рдоोрдЧ्рдЧрд▓िрдкुрдд्рдд рддिрд╕्рд╕ |
| рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп | рд╕ंрдШ рдХी рд╢ुрдж्рдзрддा рдПрд╡ं doctrinal clarification рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा |
| рдкрд░िрдгाрдо | рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдХे рдоिрд╢рдиों рдХे рдк्рд░рд╕ाрд░ рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा |
ЁЯМН рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдк्рд░рдЪाрд░ рдоिрд╢рди
рдорд╣ेंрдж्рд░ рдПрд╡ं рд╕ंрдШрдоिрдд्рд░ा рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा
рдЙрдд्рддрд░-рдкрд╢्рдЪिрдо рдХी рджिрд╢ा
рджрдХ्рд╖िрдг-рдкूрд░्рд╡ рджिрд╢ा рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा
рдпूрдиाрдиी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рд╕े рд╕ंрдкрд░्рдХ
ЁЯУЬ рдЕрд╢ोрдХ рдХे рдЕрднिрд▓ेрдЦ
рднाрд╖ा
- рдоुрдЦ्рдпрддः рдк्рд░ाрдХृрдд
- рдХुрдЫ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдЕрди्рдп рднाрд╖ाрдпी рд░ूрдк
рд▓िрдкि
- рдм्рд░ाрд╣्рдоी — рдЕрдзिрдХांрд╢ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें
- рдЦрд░ोрд╖्рдаी — рдЙрдд्рддрд░-рдкрд╢्рдЪिрдо
- рдпूрдиाрдиी/рдЕрд░ाрдоाрдЗрдХ — рдЕрдлрдЧाрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдХुрдЫ рдЕрднिрд▓ेрдЦ
⭐ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЕрднिрд▓ेрдЦ : рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдЬрд░ूрд░ рдкрдв़ें
| рдЕрднिрд▓ेрдЦ | рдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╖рдп | Exam Hint |
|---|---|---|
| рдк्рд░рдердо рдк्рд░рдоुрдЦ рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦ | рдкрд╢ु-рд╡рдз рдкрд░ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдЖрджि | рдзрдо्рдо рдФрд░ рдкрд╢ु-рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг |
| рдж्рд╡िрддीрдп рдк्рд░рдоुрдЦ рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦ | рдоाрдирд╡-рдкрд╢ु рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдПрд╡ं рдХрд▓्рдпाрдг рд╕ंрдмंрдзी рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ | рдХрд▓्рдпाрдгрдХाрд░ी рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг |
| рдкाँрдЪрд╡ाँ рдк्рд░рдоुрдЦ рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦ | рдзрдо्рдо рдорд╣ाрдоाрдд्рд░ों рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд | рдЕрдзिрдХाрд░ी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा |
| рддेрд░рд╣рд╡ाँ рдк्рд░рдоुрдЦ рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦ | рдХрд▓िंрдЧ рдпुрдж्рдз рдПрд╡ं рдкрд╢्рдЪाрддाрдк | рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг |
| рдмैрд░ाрдЯ/рднाрдм्рд░ू рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦ | рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рд╕े рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕ंрдмंрдз | рдд्рд░िрд░рдд्рди рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдк्рд░рд╢्рди |
| рд░ुрдо्рдоिрдирджेрдИ | рд▓ुंрдмिрдиी рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд | рдмुрдж्рдз рдЬрди्рдорд╕्рдерд▓ |
ЁЯФН рдЬेрдо्рд╕ рдк्рд░िрди्рд╕ेрдк
1837 рдоें рдм्рд░ाрд╣्рдоी рд▓िрдкि рдХो рдкрдв़рдиे рдоें рдЬेрдо्рд╕ рдк्рд░िрди्рд╕ेрдк рдХी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рд░рд╣ी।
ЁЯОп Master Trick
рдм्рд░ाрд╣्рдоी → James Prinsep → Ashokan inscriptions
ЁЯжБ рд╕ाрд░рдиाрде рд╕िंрд╣ рд╢ीрд░्рд╖
- рд╕ाрд░рдиाрде рдХा рд╕िंрд╣ рд╢ीрд░्рд╖ рдоौрд░्рдп рдХрд▓ा рдХी рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдЙрдкрд▓рдм्рдзि рд╣ै।
- рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рднाрд░рдд рдиे рдЗрд╕े рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░рддीрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЕрдкрдиाрдпा।
- рдЗрд╕рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдзрд░्рдордЪрдХ्рд░ рдХा рд╕ंрдмंрдз рднाрд░рддीрдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░рддीрдХों рд╕े рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।
ЁЯПЫ️ рдоौрд░्рдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди
рдоौрд░्рдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕्рд░ोрддों рдоें рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░, рдоेрдЧрд╕्рдердиीрдЬ рдХा рд╡िрд╡рд░рдг рдФрд░ рдЕрд╢ोрдХ рдХे рдЕрднिрд▓ेрдЦ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं।
ЁЯУМ рд╕рдк्рддांрдЧ рд╕िрдж्рдзांрдд
ЁЯПЫ️ рдХेंрдж्рд░ीрдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди : рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкрдж
| рдкрдж | рдХाрд░्рдп |
|---|---|
| рд╕рдоाрд╣рд░्рддा | рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣/рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдк्рд░рдоुрдЦ рдЕрдзिрдХाрд░ी |
| рд╕рди्рдиिрдзाрддा | рдХोрд╖/рднंрдбाрд░ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЕрдзिрдХाрд░ी |
| рд╕ेрдиाрдкрддि | рд╕ैрди्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ |
| рдкुрд░ोрд╣िрдд | рд░ाрдЬрдХीрдп рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕рд▓ाрд╣рдХाрд░ |
| рдорд╣ाрдоाрдд्рд░ | рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдХाрд░्рдпों рдоें рдЙрдЪ्рдЪ рдЕрдзिрдХाрд░ी |
| рдзрдо्рдо рдорд╣ाрдоाрдд्рд░ | рдЕрд╢ोрдХ рдХे рдзрдо्рдо рд╕ंрдмंрдзी рдХाрд░्рдпों рд╕े рдЬुрдб़े рдЕрдзिрдХाрд░ी |
ЁЯЧ║️ рдк्рд░ांрддीрдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди
| рдк्рд░ांрдд/рдХ्рд╖ेрдд्рд░ | рдк्рд░рдоुрдЦ рдХेंрдж्рд░ | рджिрд╢ा |
|---|---|---|
| рдЙрдд्рддрд░ाрдкрде | рддрдХ्рд╖рд╢िрд▓ा | рдЙрдд्рддрд░-рдкрд╢्рдЪिрдо |
| рдЕрд╡рди्рддि | рдЙрдЬ्рдЬैрди | рдкрд╢्рдЪिрдо/рдордз्рдп |
| рджрдХ्рд╖िрдгाрдкрде | рд╕ुрд╡рд░्рдгрдЧिрд░ि | рджрдХ्рд╖िрдг |
| рдХрд▓िंрдЧ | рддोрд╕рд▓ी | рдкूрд░्рд╡ |
| рдк्рд░ाрдЪी | рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░ | рдкूрд░्рд╡/рдХेंрдж्рд░ीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ |
ЁЯПЩ️ рдирдЧрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди
рдоेрдЧрд╕्рдердиीрдЬ рдХे рд╡िрд╡рд░рдг рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░ рдХी рдирдЧрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рд╡рд░्рдгрди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рдирдЧрд░ рдкрд░िрд╖рдж рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा
рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдоें 5 рд╕рджрд╕्рдп
рд╡्рдпाрдкाрд░, рдЙрдж्рдпोрдЧ, рд╡िрджेрд╢िрдпों, рдЬрди्рдо-рдоृрдд्рдпु рдЖрджि рд╕े рдЬुрдб़े рдХाрд░्рдп
⚖️ рди्рдпाрдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди
рдоुрдЦ्рдпрддः рджीрд╡ाрдиी/рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдПрд╡ं рд╕ंрдкрдд्рддि рд╕ंрдмंрдзी рд╡िрд╡ाрджों рд╕े рд╕ंрдмрдж्рдз рди्рдпाрдпिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा।
рдЕрдкрд░ाрдз рдПрд╡ं рд░ाрдЬ्рдп-рд╡िрд░ोрдзी рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рди्рдпाрдпिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा।
рдЕрд╢ोрдХ рдХे рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдЕрднिрд▓ेрдЦों рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕्рдеाрдиीрдп рдЕрдзिрдХाрд░ी।
ЁЯХ╡️ рдЧुрдк्рддрдЪрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा
рдХौрдЯिрд▓्рдп рдХे рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЪिंрддрди рдоें рдЧुрдк्рддрдЪрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдПрд╡ं рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЙрдкрдХрд░рдг рдоाрдиा рдЧрдпा।
рд╕्рдеाрдпी/рд╕्рдеाрдиीрдп рд░ूрдк рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдЧुрдк्рддрдЪрд░।
рдн्рд░рдордгрд╢ीрд▓/рдЧрддिрд╢ीрд▓ рдЧुрдк्рддрдЪрд░।
⚔️ рд╕ैрди्рдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди
рдоौрд░्рдп рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╢рдХ्рддि рдХा рдПрдХ рдк्рд░рдоुрдЦ рдЖрдзाрд░ рдЙрд╕рдХी рд╡िрд╢ाрд▓ рд╕ैрди्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдеी। рдоेрдЧрд╕्рдердиीрдЬ рдиे рднाрд░рддीрдп рд╕ैрди्рдп рд╕ंрдЧрдарди рдХा рд╡िрд╡рд░рдг рджिрдпा рд╣ै।
ЁЯТ░ рдоौрд░्рдп рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा
рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдЖрдп рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЖрдзाрд░।
рднूрдоि рдПрд╡ं рдЕрди्рдп рдЖрд░्рдеिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рд╕े рд░ाрдЬрд╕्рд╡।
рд╡िрднिрди्рди рд╢िрд▓्рдк рдПрд╡ं рдЙрдд्рдкाрджрди рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ।
рд╕्рдерд▓ рдПрд╡ं рдирджी рдоाрд░्рдЧों рдХा рдорд╣рдд्рд╡।
рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рднूрдоिрдХा рд╕े рдЬुрдб़ा рдХ्рд╖ेрдд्рд░।
рд╕ुрджрд░्рд╢рди рдЭीрд▓ рдЬैрд╕ी рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдПँ।
ЁЯУЪ рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ : рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХा Master Topic
- рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рд░ूрдк рд╕े рд▓ेрдЦрдХ — рдХौрдЯिрд▓्рдп।
- рд░ाрдЬ्рдп-рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рдк्рд░рд╢ाрд╕рди, рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдПрд╡ं рдХूрдЯрдиीрддि рдХा рд╡िрд╡рд░рдг।
- рдХрд░, рдХृрд╖ि, рд╡्рдпाрдкाрд░, рд╢िрд▓्рдк, рджंрдб рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЖрджि рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ।
- рдоंрдбрд▓ рд╕िрдж्рдзांрдд рдПрд╡ं рд╡िрджेрд╢ рдиीрддि рдХा рд╡िрд╡ेрдЪрди।
- рдЧुрдк्рддрдЪрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдкрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдмрд▓।
- рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╕рдк्рддांрдЧ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕्рд░ोрдд।
рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ = Administration + Economy + Diplomacy + Espionage
ЁЯМР рдоंрдбрд▓ рд╕िрдж्рдзांрдд
рдХौрдЯिрд▓्рдп рдХे рд╡िрджेрд╢ рдиीрддि рд╕ंрдмंрдзी рдЪिंрддрди рдоें рдоंрдбрд▓ рд╕िрдж्рдзांрдд рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।
рд╡िрдЬрдп рдХी рдЖрдХांрдХ्рд╖ा рд░рдЦрдиे рд╡ाрд▓ा рд░ाрдЬा।
рд╢рдд्рд░ु।
рд╕рд╣рдпोрдЧी рд░ाрдЬ्рдп।
ЁЯСиЁЯМ╛ рдоौрд░्рдпрдХाрд▓ीрди рд╕рдоाрдЬ
рдоेрдЧрд╕्рдердиीрдЬ рдХे рд╡िрд╡рд░рдг рдоें рднाрд░рддीрдп рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╡िрднिрди्рди рд╡рд░्рдЧों рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдоिрд▓рддा рд╣ै। рдЙрд╕рдХे рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг рдХो рдЖрдзुрдиिрдХ рднाрд░рддीрдп рдЬाрддि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдкूрд░्рдг рдФрд░ рдЕंрддिрдо рдЪिрдд्рд░ рдирд╣ीं рдоाрдиा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।
ЁЯХЙ️ рдоौрд░्рдпрдХाрд▓ीрди рдзрд░्рдо
рдоुрдЦ्рдп рдкрд░ंрдкрд░ाрдПँ
- рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо
- рдЬैрди рдзрд░्рдо
- рдм्рд░ाрд╣्рдордг/рд╡ैрджिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ाрдПँ
- рдЖрдЬीрд╡рдХ рдкрд░ंрдкрд░ा
рдЕрд╢ोрдХ рдХी рдиीрддि
рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕рд╣िрд╖्рдгुрддा, рдиैрддिрдХ рдЖрдЪрд░рдг рдФрд░ рд╡िрднिрди्рди рд╕ंрдк्рд░рджाрдпों рдХे рд╕рдо्рдоाрди рдкрд░ рдмрд▓।
ЁЯОи рдоौрд░्рдп рдХрд▓ा рдПрд╡ं рд╕्рдеाрдкрдд्рдп
рдПрдХाрд╢्рдордХ рд╕्рддंрдн рдПрд╡ं рдЪрдордХрджाрд░ рдкॉрд▓िрд╢।
рд╕ाрд░рдиाрде рдХा рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╕िंрд╣ рд╢ीрд░्рд╖।
рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд╢ैрд▓рдХृрдд рдЧुрдлाрдУं рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕рдоूрд╣।
рдЕрд╢ोрдХ рдХे рд╕рдордп рд╕्рддूрдк рдкрд░ंрдкрд░ा рдХा рд╡्рдпाрдкрдХ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг/рд╡िрдХाрд╕।
рдоौрд░्рдп рдкॉрд▓िрд╢ рдЗрд╕рдХी рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдкрд╣рдЪाрди рд╣ै।
рд╕िंрд╣, рдмैрд▓, рд╣ाрдеी рдЖрджि рдкрд╢ु-рдоूрд░्рддिрдпों рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ।
ЁЯПФ️ рдмрд░ाрдмрд░ рдЧुрдлाрдПँ
- рд╡рд░्рддрдоाрди рдмिрд╣ाрд░ рдоें рд╕्рдеिрдд।
- рднाрд░рдд рдХी рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд╢ैрд▓рдХृрдд рдЧुрдлा рдкрд░ंрдкрд░ा рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЙрджाрд╣рд░рдг।
- рдЖрдЬीрд╡рдХ рд╕рдоुрджाрдп рдХो рдЧुрдлाрдУं рдХे рджाрди рд╕े рдЬोрдб़ा рдЬाрддा рд╣ै।
- рдЕрд╢ोрдХ рдПрд╡ं рдЙрд╕рдХे рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░िрдпों рдХे рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдпрд╣ाँ рдоिрд▓рддे рд╣ैं।
рдмрд░ाрдмрд░ рдЧुрдлाрдПँ → рдмिрд╣ाрд░ → рд╢ैрд▓рдХृрдд рдЧुрдлाрдПँ → рдЖрдЬीрд╡рдХ
ЁЯУЙ рдоौрд░्рдп рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдкрддрди рдХे рдХाрд░рдг
ЁЯСС рдЕंрддिрдо рдоौрд░्рдп рд╢ाрд╕рдХ — рдмृрд╣рдж्рд░рде
рд▓рдЧрднрдЧ 185 рдИ.рдкू. рдоें рд╕ेрдиाрдкрддि
рдкुрд╖्рдпрдоिрдд्рд░ рд╢ुंрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрд╕рдХी рд╣рдд्рдпा рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा
рдоिрд▓рддी рд╣ै।
ЁЯУЦ рдоौрд░्рдп рдХाрд▓ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕्рд░ोрдд
| рд╕्рд░ोрдд | рдХिрд╕рд╕े рдЬुрдб़ा | рдХ्рдпा рдЬाрдирдиे рдоें рдорджрдж |
|---|---|---|
| рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ | рдХौрдЯिрд▓्рдп рдкрд░ंрдкрд░ा | рдк्рд░рд╢ाрд╕рди, рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рдХूрдЯрдиीрддि |
| рдЗंрдбिрдХा | рдоेрдЧрд╕्рдердиीрдЬ | рд╕рдоाрдЬ, рдирдЧрд░, рдк्рд░рд╢ाрд╕рди |
| рдЕрд╢ोрдХ рдХे рдЕрднिрд▓ेрдЦ | рдЕрд╢ोрдХ | рдзрдо्рдо, рдк्рд░рд╢ाрд╕рди, рд╡िрдЬрдп/рдиीрддि |
| рдмौрдж्рдз рдЧ्рд░ंрде | рдмौрдж्рдз рдкрд░ंрдкрд░ा | рдЕрд╢ोрдХ рдПрд╡ं рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рд╕ंрдмंрдзी рдкрд░ंрдкрд░ाрдПँ |
| рдЬैрди рд╕ाрд╣िрдд्рдп | рдЬैрди рдкрд░ंрдкрд░ा | рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдПрд╡ं рдЬैрди рдкрд░ंрдкрд░ा |
| рдкुрд░ाрдгिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ा | рдм्рд░ाрд╣्рдордг рд╕ाрд╣िрдд्рдп | рд╡ंрд╢ाрд╡рд▓ी рдПрд╡ं рд░ाрдЬाрдУं рдХा рдХ्рд░рдо |
ЁЯОп UPSC / UPPSC / BPSC : рдХрдаिрди рддрде्рдп
ЁЯУЭ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ/рд╕рдд्рдпाрдкिрдд PYQs
рдиीрдЪे рдРрд╕े рдк्рд░рд╢्рди рджिрдП рдЧрдП рд╣ैं рдЬो рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдЖрдпोрдЧीрдп рдк्рд░рд╢्рдирдкрдд्рд░ों рдоें рдкूрдЫे рдЧрдП рдк्рд░рд╢्рдиों/рдк्рд░рд╢्рди-рдкैрдЯрд░्рди рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ैं। рдЬрд╣ाँ рдк्рд░рд╢्рди рдХो рд╣ूрдмрд╣ू рдЙрдж्рдзृрдд рдХрд░рдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдирд╣ीं рд╣ै, рд╡рд╣ाँ рдЙрд╕े рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд рдкрд░ीрдХ्рд╖ा-рдЕрдиुрдХूрд▓ рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдоौрд░्рдп рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХा рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ рдХौрди рдеा?
рдоौрд░्рдп рдХाрд▓ рдоें рдоुрдЦ्рдпрддः рдк्рд░рдпुрдХ्рдд рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рддीрдп рд▓िрдкि рдХौрди-рд╕ी рдеी?
рдпूрдиाрдиी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдХा рдиाрдо рдХिрд╕ рд░ूрдк рдоें рдоिрд▓рддा рд╣ै?
рдЕрд╢ोрдХ рдХो рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдоें рджीрдХ्рд╖िрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд░ूрдк рдоें рдмौрдж्рдз рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рдХिрд╕рдХा рдиाрдо рдоिрд▓рддा рд╣ै?
рдЕрд╢ोрдХ рдХे рдХिрд╕ рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдоें рдХрд▓िंрдЧ рдпुрдж्рдз рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡рд░्рдгрди рдоिрд▓рддा рд╣ै?
ЁЯза рдмрд╣ुрд╡िрдХрд▓्рдкीрдп рдЕрдн्рдпाрд╕ рдк्рд░рд╢्рди — Level 1
ЁЯФе UPSC Pattern : Statement Based Questions
1. рдоेрдЧрд╕्рдердиीрдЬ рдиे рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп рдХे рджрд░рдмाрд░ рдХा рд╡िрд╡рд░рдг рджिрдпा।
2. рдЗंрдбिрдХा рдХा рдоूрд▓ рдкाрда рдЖрдЬ рдкूрд░्рдг рд░ूрдк рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै।
3. рдоेрдЧрд╕्рдердиीрдЬ рдиे рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░ рдХा рд╡рд░्рдгрди рдХिрдпा।
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ рдЪुрдиिрдП:
1. рдЕрд╢ोрдХ рдХा рдзрдо्рдо рдХेрд╡рд▓ рдмौрдж्рдз рджрд░्рд╢рди рдХा рдкрд░्рдпाрдп рдеा।
2. рдзрдо्рдо рдоें рдиैрддिрдХ рдЖрдЪрд░рдг рдФрд░ рд╕рд╣िрд╖्рдгुрддा рдкрд░ рдмрд▓ рдеा।
3. рдЕрд╢ोрдХ рдиे рдзрдо्рдо рдорд╣ाрдоाрдд्рд░ों рдХी рдиिрдпुрдХ्рддि рдХी।
1. рддेрд░рд╣рд╡ाँ рдк्рд░рдоुрдЦ рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦ рдХрд▓िंрдЧ рдпुрдж्рдз рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै।
2. рдЕрд╢ोрдХ рдХे рд╕рднी рдЕрднिрд▓ेрдЦ рдХेрд╡рд▓ рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдоें рд╣ैं।
3. рдЙрдд्рддрд░-рдкрд╢्рдЪिрдо рдоें рдЦрд░ोрд╖्рдаी рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдоिрд▓рддा рд╣ै।
ЁЯзй Assertion–Reason Practice
Reason (R): рдЕрд╢ोрдХ рдиे рдпुрдж्рдз рдХे рдмाрдж рдзрдо्рдо-рд╡िрдЬрдп рдХो рдЕрдзिрдХ рдорд╣рдд्рд╡ рджिрдпा।
Reason (R): рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдоें рдк्рд░рд╢ाрд╕рди, рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдФрд░ рдХूрдЯрдиीрддि рд╕ंрдмंрдзी рд╡िрд╖рдпों рдХा рд╡िрд╡ेрдЪрди рдоिрд▓рддा рд╣ै।
ЁЯФЧ Match the Following
26. рд╕рд╣ी рдоिрд▓ाрди рдХीрдЬिрдП:
A. рдоेрдЧрд╕्рдердиीрдЬ — 1. рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░
B. рдХौрдЯिрд▓्рдп — 2. рдЗंрдбिрдХा
C. рдЕрд╢ोрдХ — 3. рдЕрднिрд▓ेрдЦ
D. рдЬेрдо्рд╕ рдк्рд░िрди्рд╕ेрдк — 4. рдм्рд░ाрд╣्рдоी
ЁЯТА Difficult MCQs — UPSC/PCS Level
⚡ Rapid Fire : 30 One-Liners
✍️ UPSC / UPPSC / BPSC Mains Questions
рдк्рд░рд╢्рди 1
“рдХрд▓िंрдЧ рдпुрдж्рдз рдЕрд╢ोрдХ рдХे рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдПрд╡ं рдиैрддिрдХ рдЪिंрддрди рдоें turning point рдеा।” рд╡िрд╡ेрдЪрдиा рдХीрдЬिрдП।
рдЙрдд्рддрд░ рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХрд░ें:рдХрд▓िंрдЧ рдпुрдж्рдз → рдоाрдирд╡ीрдп рдХ्рд╖рддि → рдкрд╢्рдЪाрддाрдк → рдзрдо्рдо → рдзрдо्рдо-рд╡िрдЬрдп → рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ/рдиैрддिрдХ рдиीрддि → рдЕрднिрд▓ेрдЦीрдп рдк्рд░рдоाрдг।
рдк्рд░рд╢्рди 2
рдоौрд░्рдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХो рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рдд рдХी рдПрдХ рдХेंрдж्рд░ीрдХृрдд рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд░ूрдк рдоें рдХिрд╕ рд╕ीрдоा рддрдХ рджेрдЦा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै?
рдк्рд░рд╢्рди 3
рдЕрд╢ोрдХ рдХा рдзрдо्рдо рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕िрдж्рдзांрдд рд╕े рдЕрдзिрдХ рдПрдХ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ-рдиैрддिрдХ рдиीрддि рдеा। рдЪрд░्рдЪा рдХीрдЬिрдП।
рдк्рд░рд╢्рди 4
рдоौрд░्рдпрдХाрд▓ीрди рдХрд▓ा рдПрд╡ं рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдУं рдХा рд╡рд░्рдгрди рдХीрдЬिрдП।
рдк्рд░рд╢्рди 5
рдоौрд░्рдп рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдкрддрди рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ी рдПрдХ рдХाрд░рдг рдХो рдЙрдд्рддрд░рджाрдпी рдоाрдирдиा рдЙрдЪिрдд рдирд╣ीं рд╣ै। рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХीрдЬिрдП।
ЁЯУЪ APNAUPSC.IN рдкрд░ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рдЕрди्рдп рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд▓ेрдЦ
рд╕ंрдЧрдо рдХाрд▓ рдХे рд╡े рдХрдаिрди рддрде्рдп рдЬो рдЕрдХ्рд╕рд░ рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдоें рдЫूрдЯ рдЬाрддे рд╣ैं
UPSC, UPPSC & RO/ARO Special — рдХрдаिрди рдПрд╡ं рдкрд░ीрдХ्рд╖ा-рдЙрдкрдпोрдЧी рддрде्рдп।
ЁЯСЙ рдкूрд░ा рд▓ेрдЦ рдкрдв़ेंрдЪोрд▓ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп : рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдпुрдЧ
Chola Dynasty — UPSC, UPPSC рдПрд╡ं рдЕрди्рдп рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП।
ЁЯСЙ рдкूрд░ा рд▓ेрдЦ рдкрдв़ेंЁЯФе рдЕंрддिрдо рд╕ुрдкрд░ рд░िрд╡ीрдЬрди
рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд
рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░
рдоेрдЧрд╕्рдердиीрдЬ
рдЗंрдбिрдХा
рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░
рдЕрд╢ोрдХ
261 рдИ.рдкू.
13рд╡ाँ рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦ
рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░
James Prinsep
рд╕ाрд░рдиाрде рд╕िंрд╣ рд╢ीрд░्рд╖
рдмृрд╣рдж्рд░рде
ЁЯОп рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдоौрд░्рдп рдХाрд▓ рдХैрд╕े рдкрдв़ें?
- рдкрд╣рд▓े Chronology рдпाрдж рдХрд░ें।
- рдлिрд░ Chandragupta → Bindusara → Ashoka рдХा рдХ्рд░рдо рдкрдХ्рдХा рдХрд░ें।
- рдЗрд╕рдХे рдмाрдж Megasthenes + Indica рдФрд░ Arthashastra + Kautilya рдкрдв़ें।
- рдЕрд╢ोрдХ рдХे Major Edicts рдХो topic-wise рдкрдв़ें।
- 13рд╡ाँ рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦ рдФрд░ рдХрд▓िंрдЧ рдпुрдж्рдз рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдпाрдж рдХрд░ें।
- Administration рдоें рд╕рдоाрд╣рд░्рддा, рд╕рди्рдиिрдзाрддा, рдзрдо्рдо рдорд╣ाрдоाрдд्рд░ рдЕрд╡рд╢्рдп рдпाрдж рдХрд░ें।
- Art рдоें рд╕्рддंрдн, рдкॉрд▓िрд╢, рд╕ाрд░рдиाрде, рдмрд░ाрдмрд░ рдкрдв़ें।
- рдЕंрдд рдоें PYQs + statement-based questions рд╣рд▓ рдХрд░ें।

Please do not enter any spam link in the comment box.