ЁЯПЫ рднाрд░рддीрдп рдк्рд░ाрдЪीрди рдЗрддिрд╣ाрд╕ : рдЧुрдк्рдд рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп (GUPTA EMPIRE – THE GOLDEN AGE OF INDIA)

Nayantara Digital Point
0

ЁЯПЫ рднाрд░рддीрдп рдк्рд░ाрдЪीрди рдЗрддिрд╣ाрд╕ : рдЧुрдк्рдд рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп (GUPTA EMPIRE – THE GOLDEN AGE OF INDIA)

UPSC • UPPSC • BPSC • RO/ARO • SSC • Railway
Gupta Empire Complete Notes Golden Age of India

ЁЯУ╕ рдЧुрдк्рдд рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп | рд╕्рд╡рд░्рдг рдпुрдЧ | рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд, рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рд╡िрдХ्рд░рдоाрджिрдд्рдп, рдХाрд▓िрджाрд╕ | Image: apnaupsc.in

ЁЯУМ рднूрдоिрдХा: рдЧुрдк्рдд рдХाрд▓ рдХो рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा "рд╕्рд╡рд░्рдг рдпुрдЧ" (Golden Age) рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।

✔ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕्рдеिрд░рддा
✔ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рдоृрдж्рдзि
✔ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдЙрдд्рдХрд░्рд╖
✔ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдПрд╡ं рдЧрдгिрдд рдХी рдк्рд░рдЧрддि
✔ рдХрд▓ा рдПрд╡ं рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХा рд╡िрдХाрд╕
✔ рд╕ंрд╕्рдХृрдд рднाрд╖ा рдХा рдЙрдд्рдХрд░्рд╖
⏳ рд╕рдордп: рд▓рдЧрднрдЧ 275 рдИ. – 550 рдИ.

ЁЯФ╢ рдЧुрдк्рдд рд╡ंрд╢ рдХी рдЙрдд्рдкрдд्рддि

рдЧुрдк्рддों рдХी рдЬाрддि рдПрд╡ं рдЙрдд्рдкрдд्рддि рд╡िрд╡ाрджाрд╕्рдкрдж рд╣ै।

рд╡ैрд╢्рдп рдордд
рдХ्рд╖рдд्рд░िрдп рдордд
рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдордд
ЁЯОп UPSC FACT: рдЧुрдк्рддों рдХी рдЙрдд्рдкрдд्рддि рдЖрдЬ рднी рд╡िрд╡ाрджाрд╕्рдкрдж рд╡िрд╖рдп рд╣ै।

ЁЯСС рдЧुрдк्рдд рд╡ंрд╢ рдХे рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ

рд╢्рд░ीрдЧुрдк्рдд

  • рдЙрдкाрдзि: рдорд╣ाрд░ाрдЬ
  • рд╢ाрд╕рди: рд▓рдЧрднрдЧ 240-280 рдИ.
  • рдЧुрдк्рдд рд╡ंрд╢ рдХा рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ
  • рдЪीрдиी рдпाрдд्рд░ी рдЗрдд्рд╕िंрдЧ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░: рдмौрдж्рдз рдпाрдд्рд░िрдпों рдХे рд▓िрдП рдоंрджिрд░ рдмрдирд╡ाрдпा

рдШрдЯोрдд्рдХрдЪ

  • рд╢्рд░ीрдЧुрдк्рдд рдХा рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░ी
  • рдЙрдкाрдзि: рдорд╣ाрд░ाрдЬ
  • рдЧुрдк्рдд рд╢рдХ्рддि рдЕрднी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдеी

ЁЯСС рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдк्рд░рдердо (319-335 рдИ.)

  • рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдиिрд░्рдоाрддा
  • рдЙрдкाрдзि: рдорд╣ाрд░ाрдЬाрдзिрд░ाрдЬ
  • рдЧुрдк्рдд рд╕ंрд╡рдд рдХा рдк्рд░ाрд░рдо्рдн: 319-320 рдИ.

ЁЯС╕ рдХुрдоाрд░рджेрд╡ी рд╡िрд╡ाрд╣

  • рд▓िрдЪ्рдЫрд╡ि рд░ाрдЬрдХुрдоाрд░ी
  • рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдк्рд░рдердо рдХी рдкрдд्рдиी
  • рдЗрд╕ рд╡िрд╡ाрд╣ рд╕े: рд▓िрдЪ्рдЫрд╡ि рд╕рдорд░्рдерди, рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╢рдХ्рддि рдмрдв़ी
  • рдЧुрдк्рдд рд╕िрдХ्рдХों рдкрд░: "рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд-рдХुрдоाрд░рджेрд╡ी рдк्рд░рдХाрд░"
⚠ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рддрде्рдп: рдХुрдоाрд░рджेрд╡ी рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдк्рд░рдердо рдХी рдкрдд्рдиी рдеीं। рд╕्рд╡ीрдХृрдд рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдпрд╣ी рд╣ै।

ЁЯСС рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд (335-375 рдИ.) – рднाрд░рдд рдХा рдиेрдкोрд▓िрдпрди

  • рдЧुрдк्рдд рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХा рдиेрдкोрд▓िрдпрди (рдЙрдкाрдзि: рд╡ी.рдП. рд╕्рдоिрде)
  • рдЙрдкाрдзिрдпाँ: рдорд╣ाрд░ाрдЬाрдзिрд░ाрдЬ, рдкрд░ाрдХ्рд░рдоांрдХ

ЁЯО╡ рд╡ीрдгा рд╡ाрджрдХ рд░ाрдЬा

  • рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕िрдХ्рдХे: Lyrist Type Coins
  • рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рд╡ीрдгा рдмрдЬाрддे рд╣ुрдП
  • ЁЯОп UPSC рдоें рдкूрдЫा рдЬा рдЪुрдХा рд╣ै।

ЁЯУЬ рдк्рд░рдпाрдЧ рдк्рд░рд╢рд╕्рддि (Allahabad Pillar Inscription)

  • рд░рдЪрдпिрддा: рд╣рд░िрд╖ेрдг
  • рднाрд╖ा: рд╕ंрд╕्рдХृрдд | рд▓िрдкि: рдм्рд░ाрд╣्рдоी
  • рд╕्рдеाрди: рдк्рд░рдпाрдЧрд░ाрдЬ
ЁЯОп UPSC FACT: рдк्рд░рдпाрдЧ рдк्рд░рд╢рд╕्рддि = рдЧुрдк्рдд рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕्рд░ोрдд।

⚠ рдПрдХ рд╣ी рд╕्рддंрдн рдкрд░ рддीрди рдЕрднिрд▓ेрдЦ

1. рдЕрд╢ोрдХ рдХा рд▓ेрдЦ
2. рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХी рдк्рд░рд╢рд╕्рддि
3. рдЬрд╣ाँрдЧीрд░ рдХा рд▓ेрдЦ

рдоूрд▓рддः рдЕрд╢ोрдХ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕्рдеाрдкिрдд рд╕्рддंрдн рдкрд░ рдмाрдж рдоें рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдФрд░ рдлिрд░ рдЬрд╣ाँрдЧीрд░ рдиे рдЕрдкрдиे рд▓ेрдЦ рдЕंрдХिрдд рдХрд░ाрдП।

⚔ рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХी рд╡िрдЬрдп рдиीрддि (рдк्рд░рдпाрдЧ рдк्рд░рд╢рд╕्рддि рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░)

рдЖрд░्рдпाрд╡рд░्рдд рдХे рд░ाрдЬा
рджрдХ्рд╖िрдгाрдкрде рдХे рд░ाрдЬा
рд╕ीрдоांрдд рд░ाрдЬ्рдп
рдЧрдгрд░ाрдЬ्рдп
рд╡िрджेрд╢ी рд╢ाрд╕рдХ

рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдХे рд░ाрдЬाрдУं рдХो рд╣рд░ाрдХрд░ рд╡ाрдкрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд▓ौрдЯा рджिрдпा। рдЗрд╕ рдиीрддि рдХो рдЧ्рд░рд╣рдг-рдоोрдХ्рд╖-рдЕрдиुрдЧ्рд░рд╣ рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।

ЁЯОп рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдиे рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдХो рд╕ीрдзे рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдирд╣ीं рдоिрд▓ाрдпा।

ЁЯСС рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдж्рд╡िрддीрдп (рд╡िрдХ्рд░рдоाрджिрдд्рдп) – 375-415 рдИ.

  • рдЙрдкाрдзि: рд╡िрдХ्рд░рдоाрджिрдд्рдп
  • рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЙрдкрд▓рдм्рдзि: рд╢рдХों рдХा рд╡िрдиाрд╢
  • рдЕंрддिрдо рд╢рдХ рд╢ाрд╕рдХ: рд░ुрдж्рд░рд╕िंрд╣ рддृрддीрдп
  • рд╡िрдЬрдп рдХे рдмाрдж: рдЧुрдЬрд░ाрдд, рдоाрд▓рд╡ा, рдХाрдаिрдпाрд╡ाрдб़ рдЧुрдк्рдд рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╢ाрдоिрд▓
  • рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдж्рд╡िрддीрдп рдХो рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рд░ूрдк рд╕े рдз्рд░ुрд╡рджेрд╡ी рдХा рдкрддि рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
  • рджेрд╡ीрдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдЯрдо् рдиाрдордХ рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдиाрдЯрдХ (рд╡िрд╢ाрдЦрджрдд्рдд) рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдж्рд╡िрддीрдп рдХे рдмрдб़े рднाрдИ рд░ाрдордЧुрдк्рдд рдиे рд╢рдХ рд╢ाрд╕рдХ рд╕े рд╕ंрдзि рд╣ेрддु рдЕрдкрдиी рд░ाрдиी рдз्рд░ुрд╡рджेрд╡ी рдХो рд╕ौंрдкрдиे рдХा рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा рдеा।
  • рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдж्рд╡िрддीрдп рдиे рдз्рд░ुрд╡рджेрд╡ी рдХा рд╡ेрд╢ рдзाрд░рдг рдХрд░ рд╢рдХ рд╢िрд╡िрд░ рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХिрдпा рдФрд░ рд╢рдХ рд╢ाрд╕рдХ рдХी рд╣рдд्рдпा рдХрд░ рджी।
  • рдмाрдж рдоें рд░ाрдордЧुрдк्рдд рдХो рд╣рдЯाрдХрд░ рд╕्рд╡рдпं рд╕िंрд╣ाрд╕рди рдкрд░ рдмैрдаा рддрдеा рдз्рд░ुрд╡рджेрд╡ी рд╕े рд╡िрд╡ाрд╣ рдХिрдпा।
  • рд░ाрдордЧुрдк्рдд рдХी рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХрддा рдХा рд╕рдорд░्рдерди рджेрд╡ीрдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдЯрдо्, рд╣рд░्рд╖рдЪрд░िрдд, рдХाрд╡्рдпрдоीрдоांрд╕ा рддрдеा рдХुрдЫ рд╕िрдХ्рдХों рд╕े рдоिрд▓рддा рд╣ै।
  • рдпрд╣ рдШрдЯрдиा рдЧुрдк्рддрдХाрд▓ीрди рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдЪрд░्рдЪिрдд рдПрд╡ं рд╡िрд╡ाрджाрд╕्рдкрдж рдШрдЯрдиाрдУं рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै।

ЁЯМН рдлाрд╣्рдпाрди рдХा рдЖрдЧрдорди (рдЪीрди)

  • рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рдмौрдж्рдз рдЧ्рд░ंрдеों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди
  • рдЧ्рд░ंрде: рдлो-рдХुрдУ-рдХी
  • рднाрд░рдд рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕्рдеिрддि рдХा рд╡рд░्рдгрди
  • рдлाрд╣्рдпाрди рдиे рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдж्рд╡िрддीрдп рдХे рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓ рдХी рд╢ांрддि, рд╕рдоृрдж्рдзि рдПрд╡ं рд╕ुрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХी рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рдХी рд╣ै।

ЁЯСС рдХुрдоाрд░рдЧुрдк्рдд рдк्рд░рдердо

  • рдЙрдкाрдзि: рдорд╣ेрди्рдж्рд░ाрджिрдд्рдп
  • рдиाрд▓ंрджा рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХा рд╢्рд░ेрдп

ЁЯСС рд╕्рдХрди्рджрдЧुрдк्рдд – рдЕंрддिрдо рдорд╣ाрди рд╢ाрд╕рдХ

  • рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЙрдкрд▓рдм्рдзि: рд╣ूрдгों рдХो рдкрд░ाрдЬिрдд рдХिрдпा
  • ЁЯОп UPSC FACT: рд╣ूрдгों рдХे рдЖрдХ्рд░рдордг рдХो рд░ोрдХрдиे рд╡ाрд▓ा = рд╕्рдХрди्рджрдЧुрдк्рдд

ЁЯУЬ рднिрддрд░ी рдЕрднिрд▓ेрдЦ (рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢)

  • рд╕्рдеाрди: рднिрддрд░ी (рд╕ैрджрдкुрд░, рдЧाрдЬीрдкुрд░, рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢)
  • рд╕ंрдмंрдз: рд╕्рдХрди्рджрдЧुрдк्рдд
  • рдорд╣рдд्рд╡: рд╣ूрдгों рдкрд░ рд╡िрдЬрдп, рдЧुрдк्рдд рд╡ंрд╢ाрд╡рд▓ी, рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░ рд╕ंрдШрд░्рд╖
ЁЯОп UPPSC рдоें рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг।

ЁЯПЫ рдЧुрдк्рддрдХाрд▓ीрди рдк्рд░рд╢ाрд╕рди

рд╕рдо्рд░ाрдЯ

рдоंрдд्рд░िрдкрд░िрд╖рдж

рдк्рд░ांрдд (рднुрдХ्рддि) → рдЕрдзिрдХाрд░ी: рдЙрдкрд░िрдХ

рдЬिрд▓ा (рд╡िрд╖рдп) → рдЕрдзिрдХाрд░ी: рд╡िрд╖рдпрдкрддि

рдирдЧрд░

рдЧ्рд░ाрдо → рдЕрдзिрдХाрд░ी: рдЧ्рд░ाрдоिрдХ

ЁЯТ░ рдЧुрдк्рддрдХाрд▓ीрди рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा

рдоुрдЦ्рдп рдЖрдзाрд░

  • рдХृрд╖ि
  • рд╡्рдпाрдкाрд░
  • рд╢िрд▓्рдк
  • рднूрдоि рдХрд░

рднूрдоि рдХрд░ рдХे рдк्рд░рдХाрд░

  • рднाрдЧ
  • рдЙрдж्рд░ंрдЧ
  • рднोрдЧ
  • рд╣िрд░рдг्рдп

ЁЯкЩ рдЧुрдк्рддрдХाрд▓ीрди рд╕्рд╡рд░्рдг рд╕िрдХ्рдХे

Archer Type
Tiger Slayer
Ashvamedha Type
Lyrist Type
Garuda Type
рдЧुрдк्рддों рдХे рд╕्рд╡рд░्рдг рд╕िрдХ्рдХे рднाрд░рдд рдХे рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рд╕िрдХ्рдХों рдоें рдЧिрдиे рдЬाрддे рд╣ैं।

⚖ рд╕рдоाрдЬ

  • рд╡рд░्рдг рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдордЬрдмूрдд рд╣ुрдИ
  • рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдзрд░्рдо рдХा рдкुрдирд░ुрдд्рдеाрди
  • рдЬाрддि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЕрдзिрдХ рдЬрдЯिрд▓ рд╣ुрдИ
  • рдмाрд▓ рд╡िрд╡ाрд╣ рдХा рдк्рд░рд╕ाрд░

ЁЯХЙ рдзрд░्рдо

  • рд╡ैрд╖्рдгрд╡ (рдЧुрдк्рдд рдз्рд╡рдЬ рдХा рдк्рд░рддीрдХ: рдЧрд░ुрдб़)
  • рд╢ैрд╡, рдмौрдж्рдз, рдЬैрди – рд╕рднी рдк्рд░рдЪрд▓िрдд

ЁЯУЪ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рд╕्рд╡рд░्рдг рдпुрдЧ

рдорд╣ाрдХрд╡ि рдХाрд▓िрджाрд╕

  • рдЕрднिрдЬ्рдЮाрди рд╢ाрдХुंрддрд▓рдо्
  • рдоेрдШрджूрдд
  • рд░рдШुрд╡ंрд╢
  • рдХुрдоाрд░рд╕ंрднрд╡
  • рд╡िрдХ्рд░рдоोрд░्рд╡рд╢ीрдпрдо्
  • рд╡िрд╖ाрдЦрджрдд्рдд → рдоुрдж्рд░ाрд░ाрдХ्рд╖рд╕
  • рд╢ूрдж्рд░рдХ → рдоृрдЪ्рдЫрдХрдЯिрдХрдо्
  • рдЕрдорд░рд╕िंрд╣ → рдЕрдорд░рдХोрд╢

ЁЯФм рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдПрд╡ं рдЧрдгिрдд

рдЖрд░्рдпрднрдЯ्рдЯ

рд░рдЪрдиा: рдЖрд░्рдпрднрдЯीрдп
✔ рдкृрде्рд╡ी рдЧोрд▓ рд╣ै
✔ рдкृрде्рд╡ी рдЕрдкрдиी рдзुрд░ी рдкрд░ рдШूрдорддी рд╣ै
✔ ╧А рдХा рдоाрди

рд╡рд░ाрд╣рдоिрд╣िрд░

рд░рдЪрдиाрдПँ:
рдмृрд╣рдд्рд╕ंрд╣िрддा
рдкंрдЪрд╕िрдж्рдзांрддिрдХा

рдм्рд░рд╣्рдордЧुрдк्рдд

рд░рдЪрдиा: рдм्рд░рд╣्рдорд╕्рдлुрдЯ рд╕िрдж्рдзांрдд

ЁЯПЫ рдХрд▓ा рдПрд╡ं рд╕्рдеाрдкрдд्рдп

ЁЯПЫ рджेрд╡рдЧрдв़ рдоंрджिрд░ (рдЭांрд╕ी)

рджрд╢ाрд╡рддाрд░ рдоंрджिрд░
рд╕рдорд░्рдкिрдд: рд╡िрд╖्рдгु
рдк्рд░ाрд░рдо्рднिрдХ рдиाрдЧрд░ рд╢ैрд▓ी, рдкंрдЪाрдпрддрди рд╢ैрд▓ी

ЁЯПЫ рднिрддрд░рдЧाँрд╡ рдоंрджिрд░ (рдХाрдирдкुрд░)

рднाрд░рдд рдХा рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди рдИंрдЯ рдиिрд░्рдоिрдд рдоंрджिрд░

ЁЯПЫ рдЙрджрдпрдЧिрд░ि рдЧुрдлाрдПँ (рд╡िрджिрд╢ा)

рд╡рд░ाрд╣ рдЕрд╡рддाрд░ рдоूрд░्рддि

ЁЯЦ╝ рдЕрдЬंрддा рдЧुрдлाрдПँ (рдЧुрдк्рддрдХाрд▓ीрди рдЪिрдд्рд░рдХрд▓ा)

рд╡िрд╢ेрд╖рддः рдЧुрдлा 16, 17 – рдЧुрдк्рддрдХाрд▓ीрди рдЪिрдд्рд░рдХрд▓ा рдХा рд╢िрдЦрд░

ЁЯУЙ рдЧुрдк्рдд рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХा рдкрддрди

рд╣ूрдг рдЖрдХ्рд░рдордг
рдХрдордЬोрд░ рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░ी
рд╕ाрдоंрддрд╡ाрдж рдХा рд╡िрдХाрд╕
рдЖрд░्рдеिрдХ рдХрдордЬोрд░ी
рд╡िрд╢ाрд▓ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп

ЁЯОп UPSC/BPSC/UPPSC MODERATE + DIFFICULT FACTS

рдЧुрдк्рдд рд╕ंрд╡рдд → 319-320 рдИ.
рдк्рд░рдердо рдЬ्рдЮाрдд рд╢ाрд╕рдХ → рд╢्рд░ीрдЧुрдк्рдд
рдк्рд░рдпाрдЧ рдк्рд░рд╢рд╕्рддि → рд╣рд░िрд╖ेрдг
рдк्рд░рдпाрдЧ рд╕्рддंрдн рдкрд░ 3 рд▓ेрдЦ (рдЕрд╢ोрдХ+рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд+рдЬрд╣ाँрдЧीрд░)
рднाрд░рдд рдХा рдиेрдкोрд▓िрдпрди → рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд
Lyrist Coins → рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд
рд╡िрдХ्рд░рдоाрджिрдд्рдп → рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдж्рд╡िрддीрдп
рдлाрд╣्рдпाрди → рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдж्рд╡िрддीрдп
рд╣ूрдг рд╡िрдЬेрддा → рд╕्рдХрди्рджрдЧुрдк्рдд
рднिрддрд░ी рдЕрднिрд▓ेрдЦ → рд╕्рдХрди्рджрдЧुрдк्рдд
рднिрддрд░рдЧाँрд╡ рдоंрджिрд░ → рдХाрдирдкुрд░
рджрд╢ाрд╡рддाрд░ рдоंрджिрд░ → рджेрд╡рдЧрдв़
рдиाрд▓ंрджा → рдХुрдоाрд░рдЧुрдк्рдд
рдЖрд░्рдпрднрдЯीрдп → рдЖрд░्рдпрднрдЯ्рдЯ
рдмृрд╣рдд्рд╕ंрд╣िрддा → рд╡рд░ाрд╣рдоिрд╣िрд░
рдЕрдорд░рдХोрд╢ → рдЕрдорд░рд╕िंрд╣

ЁЯФе рдЕंрддिрдо рд╕ुрдкрд░ рд░िрд╡ीрдЬрди

рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ → рд╢्рд░ीрдЧुрдк्рдд
рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдиिрд░्рдоाрддा → рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдк्рд░рдердо
рдиेрдкोрд▓िрдпрди → рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд
рд╡िрдХ्рд░рдоाрджिрдд्рдп → рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдж्рд╡िрддीрдп
рд╣ूрдг рд╡िрдЬेрддा → рд╕्рдХрди्рджрдЧुрдк्рдд
рд╕्рд╡рд░्рдг рдпुрдЧ → рдЧुрдк्рдд рдХाрд▓
рдк्рд░рдпाрдЧ рдк्рд░рд╢рд╕्рддि → рд╣рд░िрд╖ेрдг
рднिрддрд░ी рдЕрднिрд▓ेрдЦ → рд╕्рдХрди्рджрдЧुрдк्рдд
рджрд╢ाрд╡рддाрд░ рдоंрджिрд░ → рджेрд╡рдЧрдв़
рдлाрд╣्рдпाрди → рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдж्рд╡िрддीрдп
рдиाрд▓ंрджा → рдХुрдоाрд░рдЧुрдк्рдд

ЁЯУМ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖: рдЧुрдк्рдд рдХाрд▓ рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рд╕्рд╡рд░्рдг рдпुрдЧ рдеा। UPSC, UPPSC, BPSC рддрдеा рдЕрди्рдп рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдоें рдЧुрдк्рдд рд╡ंрд╢ рдХी рдЙрдд्рдкрдд्рддि, рдк्рд░рдпाрдЧ рдк्рд░рд╢рд╕्рддि, рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд, рд╡िрдХ्рд░рдоाрджिрдд्рдп, рд╕्рдХрди्рджрдЧुрдк्рдд, рднिрддрд░ी рдЕрднिрд▓ेрдЦ, рдЧुрдк्рдд рдк्рд░рд╢ाрд╕рди, рд╕्рд╡рд░्рдг рдоुрдж्рд░ाрдПँ, рдХाрд▓िрджाрд╕, рдЖрд░्рдпрднрдЯ्рдЯ, рд╡рд░ाрд╣рдоिрд╣िрд░ рддрдеा рдЧुрдк्рддрдХाрд▓ीрди рдоंрджिрд░ рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рд╕े рдиिрдпрдоिрдд рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं।

ЁЯУв © 2026 apnaupsc.in | рдЧुрдк्рдд рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп COMPLETE рдиोрдЯ्рд╕ | рд╕्рд╡рд░्рдг рдпुрдЧ | рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд, рд╡िрдХ्рд░рдоाрджिрдд्рдп, рдХाрд▓िрджाрд╕, рдЖрд░्рдпрднрдЯ्рдЯ | рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЙрдкрдпोрдЧी рд╕ाрд░ांрд╢

рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें

0 рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ

Please do not enter any spam link in the comment box.

рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें (0)