ЁЯПЫ рднाрд░рддीрдп рдк्рд░ाрдЪीрди рдЗрддिрд╣ाрд╕ : рдЧुрдк्рдд рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп (GUPTA EMPIRE – THE GOLDEN AGE OF INDIA)
ЁЯУ╕ рдЧुрдк्рдд рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп | рд╕्рд╡рд░्рдг рдпुрдЧ | рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд, рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рд╡िрдХ्рд░рдоाрджिрдд्рдп, рдХाрд▓िрджाрд╕ | Image: apnaupsc.in
ЁЯУМ рднूрдоिрдХा: рдЧुрдк्рдд рдХाрд▓ рдХो рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा "рд╕्рд╡рд░्рдг рдпुрдЧ" (Golden Age) рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
ЁЯФ╢ рдЧुрдк्рдд рд╡ंрд╢ рдХी рдЙрдд्рдкрдд्рддि
рдЧुрдк्рддों рдХी рдЬाрддि рдПрд╡ं рдЙрдд्рдкрдд्рддि рд╡िрд╡ाрджाрд╕्рдкрдж рд╣ै।
ЁЯСС рдЧुрдк्рдд рд╡ंрд╢ рдХे рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ
рд╢्рд░ीрдЧुрдк्рдд
- рдЙрдкाрдзि: рдорд╣ाрд░ाрдЬ
- рд╢ाрд╕рди: рд▓рдЧрднрдЧ 240-280 рдИ.
- рдЧुрдк्рдд рд╡ंрд╢ рдХा рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ
- рдЪीрдиी рдпाрдд्рд░ी рдЗрдд्рд╕िंрдЧ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░: рдмौрдж्рдз рдпाрдд्рд░िрдпों рдХे рд▓िрдП рдоंрджिрд░ рдмрдирд╡ाрдпा
рдШрдЯोрдд्рдХрдЪ
- рд╢्рд░ीрдЧुрдк्рдд рдХा рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░ी
- рдЙрдкाрдзि: рдорд╣ाрд░ाрдЬ
- рдЧुрдк्рдд рд╢рдХ्рддि рдЕрднी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдеी
ЁЯСС рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдк्рд░рдердо (319-335 рдИ.)
- рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдиिрд░्рдоाрддा
- рдЙрдкाрдзि: рдорд╣ाрд░ाрдЬाрдзिрд░ाрдЬ
- рдЧुрдк्рдд рд╕ंрд╡рдд рдХा рдк्рд░ाрд░рдо्рдн: 319-320 рдИ.
ЁЯС╕ рдХुрдоाрд░рджेрд╡ी рд╡िрд╡ाрд╣
- рд▓िрдЪ्рдЫрд╡ि рд░ाрдЬрдХुрдоाрд░ी
- рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдк्рд░рдердо рдХी рдкрдд्рдиी
- рдЗрд╕ рд╡िрд╡ाрд╣ рд╕े: рд▓िрдЪ्рдЫрд╡ि рд╕рдорд░्рдерди, рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╢рдХ्рддि рдмрдв़ी
- рдЧुрдк्рдд рд╕िрдХ्рдХों рдкрд░: "рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд-рдХुрдоाрд░рджेрд╡ी рдк्рд░рдХाрд░"
ЁЯСС рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд (335-375 рдИ.) – рднाрд░рдд рдХा рдиेрдкोрд▓िрдпрди
- рдЧुрдк्рдд рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХा рдиेрдкोрд▓िрдпрди (рдЙрдкाрдзि: рд╡ी.рдП. рд╕्рдоिрде)
- рдЙрдкाрдзिрдпाँ: рдорд╣ाрд░ाрдЬाрдзिрд░ाрдЬ, рдкрд░ाрдХ्рд░рдоांрдХ
ЁЯО╡ рд╡ीрдгा рд╡ाрджрдХ рд░ाрдЬा
- рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕िрдХ्рдХे: Lyrist Type Coins
- рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рд╡ीрдгा рдмрдЬाрддे рд╣ुрдП
- ЁЯОп UPSC рдоें рдкूрдЫा рдЬा рдЪुрдХा рд╣ै।
ЁЯУЬ рдк्рд░рдпाрдЧ рдк्рд░рд╢рд╕्рддि (Allahabad Pillar Inscription)
- рд░рдЪрдпिрддा: рд╣рд░िрд╖ेрдг
- рднाрд╖ा: рд╕ंрд╕्рдХृрдд | рд▓िрдкि: рдм्рд░ाрд╣्рдоी
- рд╕्рдеाрди: рдк्рд░рдпाрдЧрд░ाрдЬ
⚠ рдПрдХ рд╣ी рд╕्рддंрдн рдкрд░ рддीрди рдЕрднिрд▓ेрдЦ
рдоूрд▓рддः рдЕрд╢ोрдХ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕्рдеाрдкिрдд рд╕्рддंрдн рдкрд░ рдмाрдж рдоें рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдФрд░ рдлिрд░ рдЬрд╣ाँрдЧीрд░ рдиे рдЕрдкрдиे рд▓ेрдЦ рдЕंрдХिрдд рдХрд░ाрдП।
⚔ рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдХी рд╡िрдЬрдп рдиीрддि (рдк्рд░рдпाрдЧ рдк्рд░рд╢рд╕्рддि рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░)
рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдХे рд░ाрдЬाрдУं рдХो рд╣рд░ाрдХрд░ рд╡ाрдкрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд▓ौрдЯा рджिрдпा। рдЗрд╕ рдиीрддि рдХो рдЧ्рд░рд╣рдг-рдоोрдХ्рд╖-рдЕрдиुрдЧ्рд░рд╣ рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
ЁЯСС рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдж्рд╡िрддीрдп (рд╡िрдХ्рд░рдоाрджिрдд्рдп) – 375-415 рдИ.
- рдЙрдкाрдзि: рд╡िрдХ्рд░рдоाрджिрдд्рдп
- рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЙрдкрд▓рдм्рдзि: рд╢рдХों рдХा рд╡िрдиाрд╢
- рдЕंрддिрдо рд╢рдХ рд╢ाрд╕рдХ: рд░ुрдж्рд░рд╕िंрд╣ рддृрддीрдп
- рд╡िрдЬрдп рдХे рдмाрдж: рдЧुрдЬрд░ाрдд, рдоाрд▓рд╡ा, рдХाрдаिрдпाрд╡ाрдб़ рдЧुрдк्рдд рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╢ाрдоिрд▓
- рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдж्рд╡िрддीрдп рдХो рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рд░ूрдк рд╕े рдз्рд░ुрд╡рджेрд╡ी рдХा рдкрддि рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
- рджेрд╡ीрдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдЯрдо् рдиाрдордХ рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдиाрдЯрдХ (рд╡िрд╢ाрдЦрджрдд्рдд) рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдж्рд╡िрддीрдп рдХे рдмрдб़े рднाрдИ рд░ाрдордЧुрдк्рдд рдиे рд╢рдХ рд╢ाрд╕рдХ рд╕े рд╕ंрдзि рд╣ेрддु рдЕрдкрдиी рд░ाрдиी рдз्рд░ुрд╡рджेрд╡ी рдХो рд╕ौंрдкрдиे рдХा рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा рдеा।
- рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдж्рд╡िрддीрдп рдиे рдз्рд░ुрд╡рджेрд╡ी рдХा рд╡ेрд╢ рдзाрд░рдг рдХрд░ рд╢рдХ рд╢िрд╡िрд░ рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХिрдпा рдФрд░ рд╢рдХ рд╢ाрд╕рдХ рдХी рд╣рдд्рдпा рдХрд░ рджी।
- рдмाрдж рдоें рд░ाрдордЧुрдк्рдд рдХो рд╣рдЯाрдХрд░ рд╕्рд╡рдпं рд╕िंрд╣ाрд╕рди рдкрд░ рдмैрдаा рддрдеा рдз्рд░ुрд╡рджेрд╡ी рд╕े рд╡िрд╡ाрд╣ рдХिрдпा।
- рд░ाрдордЧुрдк्рдд рдХी рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХрддा рдХा рд╕рдорд░्рдерди рджेрд╡ीрдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдЯрдо्, рд╣рд░्рд╖рдЪрд░िрдд, рдХाрд╡्рдпрдоीрдоांрд╕ा рддрдеा рдХुрдЫ рд╕िрдХ्рдХों рд╕े рдоिрд▓рддा рд╣ै।
- рдпрд╣ рдШрдЯрдиा рдЧुрдк्рддрдХाрд▓ीрди рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдЪрд░्рдЪिрдд рдПрд╡ं рд╡िрд╡ाрджाрд╕्рдкрдж рдШрдЯрдиाрдУं рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै।
ЁЯМН рдлाрд╣्рдпाрди рдХा рдЖрдЧрдорди (рдЪीрди)
- рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рдмौрдж्рдз рдЧ्рд░ंрдеों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди
- рдЧ्рд░ंрде: рдлो-рдХुрдУ-рдХी
- рднाрд░рдд рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕्рдеिрддि рдХा рд╡рд░्рдгрди
- рдлाрд╣्рдпाрди рдиे рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдж्рд╡िрддीрдп рдХे рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓ рдХी рд╢ांрддि, рд╕рдоृрдж्рдзि рдПрд╡ं рд╕ुрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХी рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рдХी рд╣ै।
ЁЯСС рдХुрдоाрд░рдЧुрдк्рдд рдк्рд░рдердо
- рдЙрдкाрдзि: рдорд╣ेрди्рдж्рд░ाрджिрдд्рдп
- рдиाрд▓ंрджा рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХा рд╢्рд░ेрдп
ЁЯСС рд╕्рдХрди्рджрдЧुрдк्рдд – рдЕंрддिрдо рдорд╣ाрди рд╢ाрд╕рдХ
- рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЙрдкрд▓рдм्рдзि: рд╣ूрдгों рдХो рдкрд░ाрдЬिрдд рдХिрдпा
- ЁЯОп UPSC FACT: рд╣ूрдгों рдХे рдЖрдХ्рд░рдордг рдХो рд░ोрдХрдиे рд╡ाрд▓ा = рд╕्рдХрди्рджрдЧुрдк्рдд
ЁЯУЬ рднिрддрд░ी рдЕрднिрд▓ेрдЦ (рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢)
- рд╕्рдеाрди: рднिрддрд░ी (рд╕ैрджрдкुрд░, рдЧाрдЬीрдкुрд░, рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢)
- рд╕ंрдмंрдз: рд╕्рдХрди्рджрдЧुрдк्рдд
- рдорд╣рдд्рд╡: рд╣ूрдгों рдкрд░ рд╡िрдЬрдп, рдЧुрдк्рдд рд╡ंрд╢ाрд╡рд▓ी, рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░ рд╕ंрдШрд░्рд╖
ЁЯПЫ рдЧुрдк्рддрдХाрд▓ीрди рдк्рд░рд╢ाрд╕рди
рд╕рдо्рд░ाрдЯ
↓
рдоंрдд्рд░िрдкрд░िрд╖рдж
↓
рдк्рд░ांрдд (рднुрдХ्рддि) → рдЕрдзिрдХाрд░ी: рдЙрдкрд░िрдХ
↓
рдЬिрд▓ा (рд╡िрд╖рдп) → рдЕрдзिрдХाрд░ी: рд╡िрд╖рдпрдкрддि
↓
рдирдЧрд░
↓
рдЧ्рд░ाрдо → рдЕрдзिрдХाрд░ी: рдЧ्рд░ाрдоिрдХ
ЁЯТ░ рдЧुрдк्рддрдХाрд▓ीрди рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा
рдоुрдЦ्рдп рдЖрдзाрд░
- рдХृрд╖ि
- рд╡्рдпाрдкाрд░
- рд╢िрд▓्рдк
- рднूрдоि рдХрд░
рднूрдоि рдХрд░ рдХे рдк्рд░рдХाрд░
- рднाрдЧ
- рдЙрдж्рд░ंрдЧ
- рднोрдЧ
- рд╣िрд░рдг्рдп
ЁЯкЩ рдЧुрдк्рддрдХाрд▓ीрди рд╕्рд╡рд░्рдг рд╕िрдХ्рдХे
⚖ рд╕рдоाрдЬ
- рд╡рд░्рдг рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдордЬрдмूрдд рд╣ुрдИ
- рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдзрд░्рдо рдХा рдкुрдирд░ुрдд्рдеाрди
- рдЬाрддि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЕрдзिрдХ рдЬрдЯिрд▓ рд╣ुрдИ
- рдмाрд▓ рд╡िрд╡ाрд╣ рдХा рдк्рд░рд╕ाрд░
ЁЯХЙ рдзрд░्рдо
- рд╡ैрд╖्рдгрд╡ (рдЧुрдк्рдд рдз्рд╡рдЬ рдХा рдк्рд░рддीрдХ: рдЧрд░ुрдб़)
- рд╢ैрд╡, рдмौрдж्рдз, рдЬैрди – рд╕рднी рдк्рд░рдЪрд▓िрдд
ЁЯУЪ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рд╕्рд╡рд░्рдг рдпुрдЧ
рдорд╣ाрдХрд╡ि рдХाрд▓िрджाрд╕
- рдЕрднिрдЬ्рдЮाрди рд╢ाрдХुंрддрд▓рдо्
- рдоेрдШрджूрдд
- рд░рдШुрд╡ंрд╢
- рдХुрдоाрд░рд╕ंрднрд╡
- рд╡िрдХ्рд░рдоोрд░्рд╡рд╢ीрдпрдо्
- рд╡िрд╖ाрдЦрджрдд्рдд → рдоुрдж्рд░ाрд░ाрдХ्рд╖рд╕
- рд╢ूрдж्рд░рдХ → рдоृрдЪ्рдЫрдХрдЯिрдХрдо्
- рдЕрдорд░рд╕िंрд╣ → рдЕрдорд░рдХोрд╢
ЁЯФм рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдПрд╡ं рдЧрдгिрдд
рдЖрд░्рдпрднрдЯ्рдЯ
рд░рдЪрдиा: рдЖрд░्рдпрднрдЯीрдп
✔ рдкृрде्рд╡ी рдЧोрд▓ рд╣ै
✔ рдкृрде्рд╡ी рдЕрдкрдиी рдзुрд░ी рдкрд░ рдШूрдорддी рд╣ै
✔ ╧А рдХा рдоाрди
рд╡рд░ाрд╣рдоिрд╣िрд░
рд░рдЪрдиाрдПँ:
рдмृрд╣рдд्рд╕ंрд╣िрддा
рдкंрдЪрд╕िрдж्рдзांрддिрдХा
рдм्рд░рд╣्рдордЧुрдк्рдд
рд░рдЪрдиा: рдм्рд░рд╣्рдорд╕्рдлुрдЯ рд╕िрдж्рдзांрдд
ЁЯПЫ рдХрд▓ा рдПрд╡ं рд╕्рдеाрдкрдд्рдп
ЁЯПЫ рджेрд╡рдЧрдв़ рдоंрджिрд░ (рдЭांрд╕ी)
рджрд╢ाрд╡рддाрд░ рдоंрджिрд░
рд╕рдорд░्рдкिрдд: рд╡िрд╖्рдгु
рдк्рд░ाрд░рдо्рднिрдХ рдиाрдЧрд░ рд╢ैрд▓ी, рдкंрдЪाрдпрддрди рд╢ैрд▓ी
ЁЯПЫ рднिрддрд░рдЧाँрд╡ рдоंрджिрд░ (рдХाрдирдкुрд░)
рднाрд░рдд рдХा рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди рдИंрдЯ рдиिрд░्рдоिрдд рдоंрджिрд░
ЁЯПЫ рдЙрджрдпрдЧिрд░ि рдЧुрдлाрдПँ (рд╡िрджिрд╢ा)
рд╡рд░ाрд╣ рдЕрд╡рддाрд░ рдоूрд░्рддि
ЁЯЦ╝ рдЕрдЬंрддा рдЧुрдлाрдПँ (рдЧुрдк्рддрдХाрд▓ीрди рдЪिрдд्рд░рдХрд▓ा)
рд╡िрд╢ेрд╖рддः рдЧुрдлा 16, 17 – рдЧुрдк्рддрдХाрд▓ीрди рдЪिрдд्рд░рдХрд▓ा рдХा рд╢िрдЦрд░
ЁЯУЙ рдЧुрдк्рдд рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХा рдкрддрди
ЁЯОп UPSC/BPSC/UPPSC MODERATE + DIFFICULT FACTS
ЁЯФе рдЕंрддिрдо рд╕ुрдкрд░ рд░िрд╡ीрдЬрди
ЁЯУМ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖: рдЧुрдк्рдд рдХाрд▓ рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рд╕्рд╡рд░्рдг рдпुрдЧ рдеा। UPSC, UPPSC, BPSC рддрдеा рдЕрди्рдп рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдоें рдЧुрдк्рдд рд╡ंрд╢ рдХी рдЙрдд्рдкрдд्рддि, рдк्рд░рдпाрдЧ рдк्рд░рд╢рд╕्рддि, рд╕рдоुрдж्рд░рдЧुрдк्рдд, рд╡िрдХ्рд░рдоाрджिрдд्рдп, рд╕्рдХрди्рджрдЧुрдк्рдд, рднिрддрд░ी рдЕрднिрд▓ेрдЦ, рдЧुрдк्рдд рдк्рд░рд╢ाрд╕рди, рд╕्рд╡рд░्рдг рдоुрдж्рд░ाрдПँ, рдХाрд▓िрджाрд╕, рдЖрд░्рдпрднрдЯ्рдЯ, рд╡рд░ाрд╣рдоिрд╣िрд░ рддрдеा рдЧुрдк्рддрдХाрд▓ीрди рдоंрджिрд░ рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рд╕े рдиिрдпрдоिрдд рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं।

Please do not enter any spam link in the comment box.