ЁЯСС рд╣рд░्рд╖рд╡рд░्рдзрди рдПрд╡ं рдкुрд╖्рдпрднूрддि рд╡ंрд╢ (HARSHAVARDHANA & PUSHYABHUTI DYNASTY)

Nayantara Digital Point
0

ЁЯСС рд╣рд░्рд╖рд╡рд░्рдзрди рдПрд╡ं рдкुрд╖्рдпрднूрддि рд╡ंрд╢ (HARSHAVARDHANA & PUSHYABHUTI DYNASTY)

UPSC • UPPSC • BPSC • RO/ARO • SSC • Railway
Harshavardhana Pushyabhuti Dynasty Complete Notes

ЁЯУ╕ рд╣рд░्рд╖рд╡рд░्рдзрди | рдкुрд╖्рдпрднूрддि рд╡ंрд╢ | рд╣рд░्рд╖рдЪрд░िрдд | рд╣्рд╡ेрдирд╕ांрдЧ | Complete Notes | Image: apnaupsc.in

ЁЯУМ рднूрдоिрдХा: рдЧुрдк्рдд рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдкрддрди (6рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдИ.) рдХे рдмाрдж рднाрд░рдд рдоें рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдПрдХрддा рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЧрдИ। рднाрд░рдд рдЕрдиेрдХ рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рд╡िрднाрдЬिрдд рд╣ो рдЧрдпा। рдЗрди्рд╣ीं рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдоें рдПрдХ рдирдП рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рд╡ंрд╢ рдХा рдЙрджрдп рд╣ुрдЖ— рдкुрд╖्рдпрднूрддि рд╡ंрд╢ (рд╡рд░्рдзрди рд╡ंрд╢)। рдЗрд╕ рд╡ंрд╢ рдХा рд╕рдмрд╕े рдорд╣ाрди рд╢ाрд╕рдХ рдеा: рд╣рд░्рд╖рд╡рд░्рдзрди, рдЬिрд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рдд рдХा рдЕंрддिрдо рдорд╣ाрди рд╣िрди्рджू рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।

606 рдИ.
рд╣рд░्рд╖ рдХा рд░ाрдЬ्рдпाрд░ोрд╣рдг
606-647 рдИ.
рд╣рд░्рд╖ рдХा рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓
630 рдИ.
рд╣्рд╡ेрдирд╕ांрдЧ рдХा рдЖрдЧрдорди
647 рдИ.
рд╣рд░्рд╖ рдХी рдоृрдд्рдпु

ЁЯПЫ рдЧुрдк्рддोрдд्рддрд░ рдХाрд▓ (Post Gupta Period)

рдЧुрдк्рдд рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдкрддрди рдХे рдмाрдж: рд╣ूрдг рдЖрдХ्рд░рдордг, рд╕ाрдоंрддрд╡ाрдж, рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рд╢рдХ्рддिрдпों рдХे рдЙрджрдп рдХे рдХाрд░рдг рднाрд░рдд рдЫोрдЯे рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рд╡िрднाрдЬिрдд рд╣ो рдЧрдпा।

✔ рдоौрдЦрд░ी рд╡ंрд╢ (рдХрди्рдиौрдЬ)
✔ рдЧौрдб़ рд╡ंрд╢ (рдмंрдЧाрд▓)
✔ рдоैрдд्рд░рдХ рд╡ंрд╢ (рд╡рд▓्рд▓рднी)
✔ рдЪाрд▓ुрдХ्рдп рд╡ंрд╢ (рджрдХ्рд╖िрдг)
✔ рдкुрд╖्рдпрднूрддि рд╡ंрд╢ (рдеाрдиेрд╢्рд╡рд░)

ЁЯПЫ рдкुрд╖्рдпрднूрддि рд╡ंрд╢ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा

  • рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ: рдкुрд╖्рдпрднूрддि
  • рд░ाрдЬрдзाрдиी: рдеाрдиेрд╢्рд╡рд░ (рд╣рд░िрдпाрдгा)
  • рдк्рд░ाрд░рдо्рдн рдоें рдПрдХ рдЫोрдЯा рд╕ाрдоंрдд рд╡ंрд╢, рдмाрдж рдоें рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд╢рдХ्рддि рдмрдиा

рдк्рд░рдоुрдЦ рд╢ाрд╕рдХ

  • 1. рдкुрд╖्рдпрднूрддि 2. рдирд░рд╡рд░्рдзрди 3. рд░ाрдЬ्рдпрд╡рд░्рдзрди рдк्рд░рдердо
  • 4. рдЖрджिрдд्рдпрд╡рд░्рдзрди 5. рдк्рд░рднाрдХрд░рд╡рд░्рдзрди
  • 6. рд░ाрдЬ्рдпрд╡рд░्рдзрди рдж्рд╡िрддीрдп 7. рд╣рд░्рд╖рд╡рд░्рдзрди

ЁЯСС рдк्рд░рднाрдХрд░рд╡рд░्рдзрди (рд╣рд░्рд╖ рдХे рдкिрддा)

  • рдЙрдкाрдзिрдпाँ: рдорд╣ाрд░ाрдЬाрдзिрд░ाрдЬ, рд╣ूрдгрд╣рд░िрдгрдХेрд╕рд░ी
  • рдЗрди्рд╣ोंрдиे рд╣ूрдгों рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХिрдпा
  • рдкुрд╖्рдпрднूрддि рд╡ंрд╢ рдХो рд╢рдХ्рддि рдк्рд░рджाрди рдХी

ЁЯСи‍ЁЯСй‍ЁЯСз рд╣рд░्рд╖ рдХा рдкрд░िрд╡ाрд░

  • рдкिрддा: рдк्рд░рднाрдХрд░рд╡рд░्рдзрди
  • рдоाрддा: рдпрд╢ोрдорддी
  • рдмрдб़ा рднाрдИ: рд░ाрдЬ्рдпрд╡рд░्рдзрди
  • рдмрд╣рди: рд░ाрдЬ्рдпрд╢्рд░ी (рд░ाрдЬрдпрд╢्рд░ी)

ЁЯС╕ рд░ाрдЬ्рдпрд╢्рд░ी рдХा рд╡िрд╡ाрд╣

  • рд░ाрдЬ्рдпрд╢्рд░ी рдХा рд╡िрд╡ाрд╣ рдоौрдЦрд░ी рд╡ंрд╢ рдХे рд░ाрдЬा рдЧ्рд░рд╣рд╡рд░्рдорди рд╕े рд╣ुрдЖ
  • рд░ाрдЬрдзाрдиी: рдХрди्рдиौрдЬ
  • рдпрд╣ीं рд╕े рдХрди्рдиौрдЬ рдФрд░ рдкुрд╖्рдпрднूрддि рд╡ंрд╢ рдХा рд╕ंрдмंрдз рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ुрдЖ
  • UPSC UPPSC рдоें рдХрдИ рдмाрд░ рдкूрдЫा рдЧрдпा

⚔ рдХрди्рдиौрдЬ рд╕ंрдХрдЯ

  • рдЧौрдб़ рдирд░ेрд╢: рд╢рд╢ांрдХ рдФрд░ рдоाрд▓рд╡ा рдХे рд░ाрдЬा: рджेрд╡рдЧुрдк्рдд рдиे рдоिрд▓рдХрд░ рдХрди्рдиौрдЬ рдкрд░ рдЖрдХ्рд░рдордг рдХिрдпा
  • рдкрд░िрдгाрдо: рдЧ्рд░рд╣рд╡рд░्рдорди рдХी рд╣рдд्рдпा, рд░ाрдЬ्рдпрд╢्рд░ी рдмंрджी, рдХрди्рдиौрдЬ рдкрд░ рдЕрдзिрдХाрд░

⚔ рд░ाрдЬ्рдпрд╡рд░्рдзрди рдХी рдоृрдд्рдпु

  • рд░ाрдЬ्рдпрд╡рд░्рдзрди рдиे рджेрд╡рдЧुрдк्рдд рдХो рдкрд░ाрдЬिрдд рдХिрдпा
  • рд▓ेрдХिрди рдЧौрдб़ рдирд░ेрд╢ рд╢рд╢ांрдХ рдж्рд╡ाрд░ा рдзोрдЦे рд╕े рдЙрд╕рдХी рд╣рдд्рдпा рдХрд░ рджी рдЧрдИ
ЁЯОп UPSC FACT: рд░ाрдЬ्рдпрд╡рд░्рдзрди рдХी рд╣рдд्рдпा = рд╢рд╢ांрдХ рдж्рд╡ाрд░ा

ЁЯСС рд╣рд░्рд╖рд╡рд░्рдзрди рдХा рд░ाрдЬ्рдпाрд░ोрд╣рдг

  • рд╡рд░्рд╖: 606 рдИ.
  • рдЖрдпु: рд▓рдЧрднрдЧ 16 рд╡рд░्рд╖
  • рд░ाрдЬрдзाрдиी: рдк्рд░ाрд░рдо्рдн рдоें рдеाрдиेрд╢्рд╡рд░, рдмाрдж рдоें рдХрди्рдиौрдЬ

ЁЯФе рд░ाрдЬ्рдпрд╢्рд░ी рдХा рдЕрдЧ्рдиिрдк्рд░рд╡ेрд╢

  • рд░ाрдЬ्рдпрд╢्рд░ी рдХाрд░ाрдЧाрд░ рд╕े рднाрдЧ рдиिрдХрд▓ी। рд╡िрди्рдз्рдп рд╡рди рдоें рдЬाрдХрд░ рд╕рддी/рдЕрдЧ्рдиिрдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा।
  • рд╣рд░्рд╖рд╡рд░्рдзрди рдиे рд╕рдордп рдкрд░ рдкрд╣ुँрдЪрдХрд░ рдЙрд╕े рдмрдЪा рд▓िрдпा।
  • рдпрд╣ рдШрдЯрдиा рд╣рд░्рд╖рдЪрд░िрдд рдоें рд╡рд░्рдгिрдд рд╣ै।

ЁЯСС рдХрди्рдиौрдЬ рдХा рдЕрдзिрдЧ्рд░рд╣рдг

  • рд░ाрдЬ्рдпрд╢्рд░ी рдХो рдмрдЪाрдиे рдХे рдмाрдж рд╣рд░्рд╖ рдиे рдХрди्рдиौрдЬ рдкрд░ рдЕрдзिрдХाрд░ рдХрд░ рд▓िрдпा।
  • рд╡िрд╢ेрд╖ рддрде्рдп: рд░ाрдЬ्рдпрд╢्рд░ी рдХो рднी рд╕рдо्рдоाрдирдЬрдирдХ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕्рдеाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдеा, рдпрдж्рдпрдкि рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╢ाрд╕рди рд╣рд░्рд╖ рдХे рд╣ाрде рдоें рдеा।

ЁЯМП рд╣рд░्рд╖ рдХा рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп

рдЙрдд्рддрд░ рдоें: рд╣िрдоाрд▓рдп
рджрдХ्рд╖िрдг рдоें: рдирд░्рдорджा
рдкूрд░्рд╡ рдоें: рдХाрдорд░ूрдк
рдкрд╢्рдЪिрдо рдоें: рдкंрдЬाрдм

ЁЯСС рднाрд╕्рдХрд░рд╡рд░्рдорди

  • рд░ाрдЬ्рдп: рдХाрдорд░ूрдк (рдЕрд╕рдо)
  • рд╣рд░्рд╖ рдХा рдоिрдд्рд░ рдПрд╡ं рд╕рд╣рдпोрдЧी
  • рджोрдиों рдиे рдоिрд▓рдХрд░ рд╢рд╢ांрдХ рдХा рд╡िрд░ोрдз рдХिрдпा
ЁЯОп UPSC FACT: рднाрд╕्рдХрд░рд╡рд░्рдорди = рдХाрдорд░ूрдк

⚔ рд╣рд░्рд╖ рдХी рдкрд░ाрдЬрдп

  • рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдХे рдорд╣ाрди рдЪाрд▓ुрдХ्рдп рд╢ाрд╕рдХ рдкुрд▓рдХेрд╢िрди рдж्рд╡िрддीрдп рдиे рдирд░्рдорджा рдирджी рдХे рддрдЯ рдкрд░ рд╣рд░्рд╖ рдХो рдкрд░ाрдЬिрдд рдХिрдпा
  • рд╕्рд░ोрдд: рдРрд╣ोрд▓ рдЕрднिрд▓ेрдЦ (рд░рдЪрдпिрддा: рд░рд╡िрдХीрд░्рддि)
ЁЯОп UPSC рдоें рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг। рд╣рд░्рд╖ рдХी рдкрд░ाрдЬрдп = рдкुрд▓рдХेрд╢िрди рдж्рд╡िрддीрдп рдж्рд╡ाрд░ा

ЁЯЗиЁЯЗ│ рд╣्рд╡ेрдирд╕ांрдЧ (Xuanzang)

  • рднाрд░рдд рдЖрдЧрдорди: 630 рдИ.
  • рдХाрд▓: рд╣рд░्рд╖рд╡рд░्рдзрди
  • рджेрд╢: рдЪीрди
  • рдЧ्рд░ंрде: рд╕ी-рдпू-рдХी (Si-Yu-Ki)

рд╣्рд╡ेрдирд╕ांрдЧ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░

  • рд╣рд░्рд╖ рдЙрджाрд░ рд╢ाрд╕рдХ рдеा
  • рджंрдб рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдирд░рдо рдеी
  • рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ुрдЖ
  • рдиाрд▓ंрджा рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдЦ्рдпाрдд рдеा

ЁЯПЫ рд╣рд░्рд╖рдХाрд▓ीрди рдк्рд░рд╢ाрд╕рди

рд╕рдо्рд░ाрдЯ → рднुрдХ्рддि → рд╡िрд╖рдп → рдЧ्рд░ाрдо

рдорд╣ाрд╕ाрдоंрдд
рдЙрдкрд░िрдХ
рд╡िрд╖рдпрдкрддि
рдЧ्рд░ाрдоिрдХ

ЁЯТ░ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा

  • рдоुрдЦ्рдп рдЖрдзाрд░: рдХृрд╖ि, рд╡्рдпाрдкाрд░, рднूрдоि рдХрд░
  • рднूрдоि рдХрд░: рдЙрдкрдЬ рдХा рд▓рдЧрднрдЧ 1/6 рднाрдЧ
  • рднूрдоि рдЕрдиुрджाрди рдк्рд░рдгाрд▓ी рдмрдв़ी
  • рд╕ाрдоंрддрд╡ाрдж рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдЖ

ЁЯкЩ рд╕िрдХ्рдХे

  • рд╣рд░्рд╖ рдиे рд╕्рд╡рд░्рдг рдоुрдж्рд░ाрдПँ рдЪрд▓ाрдИं
  • рдЧुрдк्рдд рд╕िрдХ्рдХों рдХी рддрд░рд╣ рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдирд╣ीं рдеीं
  • рд╕ोрдиे, рдЪाँрджी, рддाँрдмे рдХे рд╕िрдХ्рдХे рдк्рд░рдЪрд▓िрдд

ЁЯХЙ рдзрд░्рдо

  • рдк्рд░ाрд░рдо्рдн: рд╢ैрд╡ (рд╢िрд╡рднрдХ्рдд)
  • рдмाрдж рдоें: рдорд╣ाрдпाрди рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдХा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдХ
  • рд▓ेрдХिрди рд╕рднी рдзрд░्рдоों рдХे рдк्рд░рддि рд╕рд╣िрд╖्рдгु
  • рд╣्рд╡ेрдирд╕ांрдЧ рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдХी рдУрд░ рдЭुрдХाрд╡ рдмрдв़ा

ЁЯПЫ рдХрди्рдиौрдЬ рд╕рднा

  • рдЖрдпोрдЬрди: рд╣рд░्рд╖
  • рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖: рд╣्рд╡ेрдирд╕ांрдЧ
  • рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рдорд╣ाрдпाрди рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдХा рдк्рд░рдЪाрд░
  • рдЗрд╕рдоें рд░ाрдЬाрдУं, рд╡िрдж्рд╡ाрдиों рдПрд╡ं рдмौрдж्рдз рднिрдХ्рд╖ुрдУं рдиे рднाрдЧ рд▓िрдпा
⚠ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг: рдХрди्рдиौрдЬ рд╕рднा рдоें рдиाрд▓ंрджा рдХे рдХुрд▓рдкрддि рд╢ीрд▓рднрдж्рд░ рднी рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ुрдП рдеे।

ЁЯПЫ рдк्рд░рдпाрдЧ рдорд╣ाрджाрди (рдорд╣ाрдоोрдХ्рд╖ рдкрд░िрд╖рдж)

  • рдк्рд░рдд्рдпेрдХ 5 рд╡рд░्рд╖ рдмाрдж рд╣рд░्рд╖ рдк्рд░рдпाрдЧ рдоें рд╡िрд╢ाрд▓ рджाрди рдХрд░рддा рдеा
  • рдЗрд╕े рдорд╣ाрдоोрдХ्рд╖ рдкрд░िрд╖рдж рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै
  • рдк्рд░рдпाрдЧ рдорд╣ाрджाрди рдХा рд╡рд░्рдгрди: рд╣्рд╡ेрдирд╕ांрдЧ
ЁЯОп UPSC FACT: рдк्рд░рдпाрдЧ (рдЗрд▓ाрд╣ाрдмाрдж) рдоें рдпрд╣ рдЖрдпोрдЬрди рд╣ोрддा рдеा, рдЗрд╕рдоें рдЧрд░ीрдмों рдХो рджाрди рджिрдпा рдЬाрддा рдеा।

ЁЯУЪ рд╣рд░्рд╖рдХाрд▓ीрди рд╕ाрд╣िрдд्рдп

рд╣рд░्рд╖ рдХी рд░рдЪрдиाрдПँ

  • рдиाрдЧाрдирди्рдж (рдиाрдЧों рдХी рдХрдеा)
  • рд░рдд्рдиाрд╡рд▓ी (рдк्рд░ेрдо рдХрдеा)
  • рдк्рд░िрдпрджрд░्рд╢िрдХा (рдк्рд░ेрдо рдХрдеा)
рд╣рд░्рд╖ рд╕्рд╡рдпं рдПрдХ рдЙрдЪ्рдЪрдХोрдЯि рдХा рд▓ेрдЦрдХ рдеा।

ЁЯУЪ рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ

  • рд╣рд░्рд╖ рдХा рджрд░рдмाрд░ी рдХрд╡ि (рдЖрд╕्рдеाрди рдХрд╡ि)
  • рд░рдЪрдиाрдПँ: рд╣рд░्рд╖рдЪрд░िрдд, рдХाрджрдо्рдмрд░ी
  • рдЪрди्рдж्рд░ाрдкीрдб़, рд▓ोрдХрдЪрди्рдж्рд░ рдЖрджि рд░рдЪрдиाрдПँ рднी

ЁЯУЦ рд╣рд░्рд╖рдЪрд░िрдд

  • рд▓ेрдЦрдХ: рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ
  • рднाрд╖ा: рд╕ंрд╕्рдХृрдд
  • рдорд╣рдд्рд╡: рд╣рд░्рд╖ рдХा рдЬीрд╡рди, рд░ाрдЬ्рдпрд╢्рд░ी, рд░ाрдЬ्рдпрд╡рд░्рдзрди, рд╢рд╢ांрдХ, рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдШрдЯрдиाрдУं рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕्рд░ोрдд
ЁЯОп UPSC/UPPSC рдоें рдмाрд░-рдмाрд░ рдкूрдЫा рдЬाрддा рд╣ै।

ЁЯУЪ рдЕрди्рдп рд╕्рд░ोрдд

1. рд╣्рд╡ेрдирд╕ांрдЧ рдХा рд╡िрд╡рд░рдг (рд╕ी-рдпू-рдХी)
2. рд╣рд░्рд╖рдЪрд░िрдд (рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ)
3. рдмांрд╕рдЦेрдб़ा рдЕрднिрд▓ेрдЦ
4. рдордзुрдмрди рддाрдо्рд░рдкрдд्рд░
5. рд╕ोрдирдкрдд рдоुрд╣рд░
6. рдРрд╣ोрд▓ рдЕрднिрд▓ेрдЦ (рдкुрд▓рдХेрд╢िрди рдж्рд╡िрддीрдп)
7. рдиाрд▓ंрджा рддाрдо्рд░рдкрдд्рд░
8. рдХौрдЯिрд▓्рдп рдХा рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ (рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рддुрд▓рдиा)

ЁЯУЬ рдмांрд╕рдЦेрдб़ा рдЕрднिрд▓ेрдЦ

  • рд╣рд░्рд╖ рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЕрднिрд▓ेрдЦ
  • рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдЬाрдирдХाрд░ी рджेрддा рд╣ै
  • рд╕्рдеाрди: рдмांрд╕рдЦेрдб़ा (рдмрд░ेрд▓ी, рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢)

ЁЯПЫ рдиाрд▓ंрджा рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп

  • рд╣рд░्рд╖ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдк्рд░ाрдк्рдд (рд╕्рдеाрдкрдиा рдХुрдоाрд░рдЧुрдк्рдд рдк्рд░рдердо рдиे рдХी рдеी, рд╣рд░्рд╖ рдиे рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХिрдпा)
  • рд╣्рд╡ेрдирд╕ांрдЧ рдпрд╣ाँ рдЕрдз्рдпрдпрдирд░рдд рд░рд╣ा (5 рд╡рд░्рд╖)
  • рдХुрд▓рдкрддि: рд╢ीрд▓рднрдж्рд░
  • рдЗрдд्рд╕िंрдЧ (рдЪीрдиी рдпाрдд्рд░ी) рдиे рднी рдиाрд▓ंрджा рдХा рд╡рд░्рдгрди рдХिрдпा
ЁЯОп UPSC FACT: рд╢ीрд▓рднрдж्рд░ = рдиाрд▓ंрджा рдХे рдХुрд▓рдкрддि (рд╣्рд╡ेрдирд╕ांрдЧ рдХे рдЧुрд░ु)

ЁЯОи рдХрд▓ा рдПрд╡ं рд╕ंрд╕्рдХृрддि

  • рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рд╡िрдХाрд╕
  • рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдХा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг
  • рдиाрд▓ंрджा рдХा рдЙрдд्рдХрд░्рд╖
  • рдоूрд░्рддिрдХрд▓ा рдПрд╡ं рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХा рд╡िрдХाрд╕

ЁЯПЫ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХे рдЙрджाрд╣рд░рдг

  • рдиाрд▓ंрджा рдорда рдПрд╡ं рд╕्рддूрдк
  • рдХрди्рдиौрдЬ рдоें рднрд╡рди рдиिрд░्рдоाрдг
  • рдеाрдиेрд╢्рд╡рд░ рдоें рдоंрджिрд░

⚠ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рд╡िрд╢ेрд╖: рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп

  • рд╣рд░्рд╖ рдХा рдкूрд░ा рдиाрдо: рд╣рд░्рд╖рд╡рд░्рдзрди (рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦों рдоें "рд╣рд░्рд╖рджेрд╡" рднी рдоिрд▓рддा рд╣ै)
  • рд╣рд░्рд╖ рдХी рдкрдд्рдиी: рджुрд░्рд▓рднाрддी (рдХुрдЫ рд╕्рд░ोрддों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдЬाрдирдХाрд░ी рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдирд╣ीं)
  • рд╣рд░्рд╖ рдХे рд╕рдордХाрд▓ीрди рд░ाрдЬा: рд╢рд╢ांрдХ (рдЧौрдб़), рднाрд╕्рдХрд░рд╡рд░्рдорди (рдХाрдорд░ूрдк), рдкुрд▓рдХेрд╢िрди рдж्рд╡िрддीрдп (рдЪाрд▓ुрдХ्рдп)
  • рд╣рд░्рд╖ рдХे рджрд░рдмाрд░ी рд╡िрдж्рд╡ाрди: рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ (рдХрд╡ि), рд╣рд░्рд╖ (рд╕्рд╡рдпं), рдордпूрд░, рджिрд╡ाрдХрд░рдоिрдд्рд░, рдХुрдоाрд░рджाрд╕, рдЬिрдирдк्рд░рднा (рдЬैрди рдЖрдЪाрд░्рдп)
  • рд╣рд░्рд╖ рдиे 'рд╕ोрдиे рдХे рд╕िрдХ्рдХे' рдЪрд▓ाрдП рд▓ेрдХिрди рд╡े рдЧुрдк्рдд рд╕िрдХ्рдХों рд╕े рдХрдо рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдеे
  • рд╣рд░्рд╖ рдХे рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓ рдоें 'рдЙрдЪ्рдЪ рд╢िрдХ्рд╖ा' рдХे рдХेंрдж्рд░: рдиाрд▓ंрджा, рд╡िрдХ्рд░рдорд╢िрд▓ा, рд╡рд▓्рд▓рднी
  • рд╣рд░्рд╖рдХाрд▓ीрди 'рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी': рдЕрд╡рди्рддि (рдк्рд░ांрдд), рднोрдЧ (рдЙрдкрдк्рд░ांрдд), рдкрдардХ (рдЬिрд▓े рдХा рднाрдЧ), рдЧ्рд░ाрдо (рдЧाँрд╡)
  • рд╣рд░्рд╖ рдХे рдмाрдж рдХрди्рдиौрдЬ рдкрд░ 'рдпрд╢ोрд╡рд░्рдорди' (рдЧुрд░्рдЬрд░-рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рд╢ाрд╕рдХ) рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ुрдЖ
  • рд╣्рд╡ेрдирд╕ांрдЧ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╣рд░्рд╖ рдХी рд╕ेрдиा: 60,000 рд╣ाрдеी, 1,00,000 рдШुрдб़рд╕рд╡ाрд░, 5,00,000 рдкैрджрд▓ (рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдмрдв़ा-рдЪрдв़ाрдХрд░ рдмрддाрдИ рдЧрдИ)
  • рд╣рд░्рд╖рдХाрд▓ीрди 'рд╕рдоाрдЪाрд░ рд╕ंрдХрд▓рди' рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा: 'рдЪाрд░рдг' рдФрд░ 'рднाрдЯ' рд╕рдоाрдЪाрд░ рдПрдХрдд्рд░ рдХрд░рддे рдеे

ЁЯУЙ рд╣рд░्рд╖ рд╡ंрд╢ рдХा рдкрддрди

  • 647 рдИ. – рд╣рд░्рд╖ рдХी рдоृрдд्рдпु
  • рд╕рдорд╕्рдпा: рдХोрдИ рдпोрдЧ्рдп рдЙрдд्рддрд░ाрдзिрдХाрд░ी рдирд╣ीं
  • рдкрд░िрдгाрдо: рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рд╡िрдШрдЯिрдд, рдкुрдиः рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рд░ाрдЬ्рдпों рдХा рдЙрджрдп
  • рд╣рд░्рд╖ рдХे рдмाрдж рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдоें рдЕрд░्рдЬुрди (рдЕрд░्рдЬुрдирд╡рд░्рдорди) рд╢ाрд╕рдХ рдмрдиा – рдХрдордЬोрд░ рд╢ाрд╕рдХ
  • 648 рдИ. рдоें рдЪीрдиी рд░ाрдЬрджूрдд рд╡ांрдЧ рд╣्рд╡ेрди рдд्рд╕े рдХो рдХैрдж рдХिрдпा рдЧрдпा, рдЬिрд╕рд╕े рдЪीрди-рднाрд░рдд рд╕ंрдмंрдз рдмिрдЧрдб़े
ЁЯОп UPSC FACT: рд╣рд░्рд╖ рдХे рдмाрдж рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдоें рдХोрдИ рд╡िрд╢ाрд▓ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдирд╣ीं рдмрдиा।

⚔ рдХрди्рдиौрдЬ рдХा рдд्рд░िрдкрдХ्рд╖ीрдп рд╕ंрдШрд░्рд╖ (рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдиोрдЯ)

  • рдпрд╣ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рд╣рд░्рд╖ рдХे рдмाрдж 8рд╡ीं–10рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдоें рд╣ुрдЖ।
  • рдк्рд░рддिрдж्рд╡ंрдж्рд╡ी: рдкाрд▓ рд╡ंрд╢, рдк्рд░рддिрд╣ाрд░ рд╡ंрд╢, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдХूрдЯ рд╡ंрд╢
⚠ UPPSC/UPSC рдЯ्рд░िрдХी рд╕рд╡ाрд▓: рдд्рд░िрдкрдХ्рд╖ीрдп рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХा рд░ाрдЬ्рдпрд╢्рд░ी рдк्рд░рдХрд░рдг рд╕े рдХोрдИ рд╕ंрдмंрдз рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ рд╣рд░्рд╖ рдХे рдмाрдж рдХा рд╣ै। рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдн्рд░рдо рдкैрджा рдХрд░рдиे рд╣ेрддु рдкूрдЫा рдЬाрддा рд╣ै।

ЁЯОп UPSC/BPSC/UPPSC DIFFICULT FACTS

рдкुрд╖्рдпрднूрддि рд╡ंрд╢ рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी → рдеाрдиेрд╢्рд╡рд░
рд░ाрдЬ्рдпрд╢्рд░ी рдХा рдкрддि → рдЧ्рд░рд╣рд╡рд░्рдорди (рдоौрдЦрд░ी)
рд░ाрдЬ्рдпрд╡рд░्рдзрди рдХी рд╣рдд्рдпा → рд╢рд╢ांрдХ
рд╣рд░्рд╖ рдХी рдкрд░ाрдЬрдп → рдкुрд▓рдХेрд╢िрди рдж्рд╡िрддीрдп
рд╕्рд░ोрдд → рдРрд╣ोрд▓ рдЕрднिрд▓ेрдЦ (рд░рд╡िрдХीрд░्рддि)
рд╣рд░्рд╖ рдХा рдЬीрд╡рдиीрдХाрд░ → рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ
рд╣рд░्рд╖рдЪрд░िрдд → рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ
рд╕ी-рдпू-рдХी → рд╣्рд╡ेрдирд╕ांрдЧ
рдХрди्рдиौрдЬ рд╕рднा → рд╣рд░्рд╖ (рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╣्рд╡ेрдирд╕ांрдЧ)
рдк्рд░рдпाрдЧ рдорд╣ाрджाрди → рд╣рд░्рд╖ (рд╣्рд╡ेрдирд╕ांрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рд╡рд░्рдгिрдд)
рдиाрд▓ंрджा рдХुрд▓рдкрддि → рд╢ीрд▓рднрдж्рд░
рд╣рд░्рд╖ рдХी рд░рдЪрдиाрдПँ → рдиाрдЧाрдирди्рдж, рд░рдд्рдиाрд╡рд▓ी, рдк्рд░िрдпрджрд░्рд╢िрдХा
рдмांрд╕рдЦेрдб़ा рдЕрднिрд▓ेрдЦ → рд╣рд░्рд╖
рд╣рд░्рд╖ рдХा рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдзрд░्рдо → рд╢ैрд╡
рдмाрдж рдХा рдЭुрдХाрд╡ → рдорд╣ाрдпाрди рдмौрдж्рдз
рд╣рд░्рд╖ рдХे рд╕рдордХाрд▓ीрди → рд╢рд╢ांрдХ, рднाрд╕्рдХрд░рд╡рд░्рдорди, рдкुрд▓рдХेрд╢िрди рдж्рд╡िрддीрдп
рд╣рд░्рд╖ рдХे рджрд░рдмाрд░ी рдХрд╡ि → рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ
рд╣рд░्рд╖ рдХी рдоृрдд्рдпु → 647 рдИ.
рд╣рд░्рд╖ рдХी рдЖрдпु → рд▓рдЧрднрдЧ 16 рд╡рд░्рд╖ рдоें рд░ाрдЬ्рдпाрд░ोрд╣рдг

ЁЯФе рдЕंрддिрдо рд╕ुрдкрд░ рд░िрд╡ीрдЬрди

рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ → рдкुрд╖्рдпрднूрддि
рдорд╣ाрдирддрдо рд╢ाрд╕рдХ → рд╣рд░्рд╖рд╡рд░्рдзрди
рдмрд╣рди → рд░ाрдЬ्рдпрд╢्рд░ी
рдмрд╣рдиोрдИ → рдЧ्рд░рд╣рд╡рд░्рдорди
рд╣рдд्рдпाрд░ा → рд╢рд╢ांрдХ
рдоिрдд्рд░ → рднाрд╕्рдХрд░рд╡рд░्рдорди
рдкрд░ाрдЬिрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा → рдкुрд▓рдХेрд╢िрди рдж्рд╡िрддीрдп
рдЪीрдиी рдпाрдд्рд░ी → рд╣्рд╡ेрдирд╕ांрдЧ
рдЬीрд╡рдиी → рд╣рд░्рд╖рдЪрд░िрдд
рд▓ेрдЦрдХ → рдмाрдгрднрдЯ्рдЯ
рд░ाрдЬрдзाрдиी → рдеाрдиेрд╢्рд╡рд░ → рдХрди्рдиौрдЬ
рдоृрдд्рдпु → 647 рдИ.

ЁЯУМ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖: рд╣рд░्рд╖рд╡рд░्рдзрди рдЧुрдк्рддोрдд्рддрд░ рдХाрд▓ рдХा рд╕рдмрд╕े рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рд╢ाрд╕рдХ рдеा। UPSC, UPPSC, BPSC рдоें рд░ाрдЬ्рдпрд╢्рд░ी-рдЧ्рд░рд╣рд╡рд░्рдорди рдк्рд░рдХрд░рдг, рд╢рд╢ांрдХ, рд╣्рд╡ेрдирд╕ांрдЧ, рд╣рд░्рд╖рдЪрд░िрдд, рдРрд╣ोрд▓ рдЕрднिрд▓ेрдЦ, рдкुрд▓рдХेрд╢िрди рдж्рд╡िрддीрдп, рдиाрд▓ंрджा, рдк्рд░рдпाрдЧ рдорд╣ाрджाрди, рдХрди्рдиौрдЬ рд╕рднा, рдмांрд╕рдЦेрдб़ा рдЕрднिрд▓ेрдЦ, рд╣рд░्рд╖ рдХी рд╕ाрд╣िрдд्рдпिрдХ рдХृрддिрдпों рдПрд╡ं рдЙрд╕рдХी рдзाрд░्рдоिрдХ рдиीрддिрдпों рд╕े рдиिрдпрдоिрдд рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं।

ЁЯУв © 2026 apnaupsc.in | рд╣рд░्рд╖рд╡рд░्рдзрди рдПрд╡ं рдкुрд╖्рдпрднूрддि рд╡ंрд╢ COMPLETE рдиोрдЯ्рд╕ | рд╣рд░्рд╖рдЪрд░िрдд, рд╣्рд╡ेрдирд╕ांрдЧ, рд╢рд╢ांрдХ, рдкुрд▓рдХेрд╢िрди | рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЙрдкрдпोрдЧी рд╕ाрд░ांрд╢

рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें

0 рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ

Please do not enter any spam link in the comment box.

рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें (0)