UPSC • UPPSC • UPSSSC • SSC • Railway • BPSC рдПрд╡ं рдЕрди्рдп рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдкрд░ीрдХ्рд╖ा-рдЙрдкрдпोрдЧी рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕
ЁЯУМ рдЖрдЬ рдХे рдЯॉрдк-12 рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕
- рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдФрд░ 1978 рдХा ‘рдЙрдж्рдпोрдЧ’ рдиिрд░्рдгрдп
- рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЦेрд▓ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ 2025
- рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़ рдоें BharatNet рдХे рд▓िрдП ₹3,942 рдХрд░ोрдб़
- рдкрд░िрдЫा рдмांрдз рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рдзрд░ोрд╣рд░ рд╕िंрдЪाрдИ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХा рджрд░्рдЬा
- рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдоें рднाрд░рдд рдХी рдмрдб़ी рдЙрдкрд▓рдм्рдзि: NDC рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╕े рдЖрдЧे
- рднाрд░рдд рдХी рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЫрд╡ि: Pew Research Survey
- рд╕ौрдоेंрджु рдмाрдЧрдЪी рд╕्рд╡िрдЯ्рдЬрд░рд▓ैंрдб рдоें рднाрд░рдд рдХे рдЕрдЧрд▓े рд░ाрдЬрджूрдд
- UN рдорд╣ाрд╕рдЪिрд╡ рдкрдж рдХी рджौрдб़ рдоें рдЗрдХ्рд╡ाрдбोрд░ рдХी рдЗрд╡ोрди рдмाрдХि
- 65рд╡ां рд╕ुрдм्рд░рддो рдХрдк 2026
- рдордгिрдкुрд░ी рднाрд╖ा рджिрд╡рд╕ рдФрд░ 71рд╡ां рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕ंрд╢ोрдзрди
- рд╡िрд╢्рд╡ рдлोрдЯोрдЧ्рд░ाрдлी рджिрд╡рд╕
- рд╣рд░िрдХेрди рд▓ाрд▓ा рдФрд░ Category-1 Hurricane
⚖️ 1. рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдиे 1978 рдХे ‘рдЙрдж्рдпोрдЧ’ рд╕िрдж्рдзांрдд рдкрд░ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдлैрд╕рд▓ा рджिрдпा
- рдпрд╣ рдоाрдорд▓ा Industrial Disputes Act, 1947 рдХी рдзाрд░ा 2(j) рдоें ‘Industry’ рдХी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै।
- 1978 рдХे рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдиिрд░्рдгрдп рдоें рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдиे ‘рдЙрдж्рдпोрдЧ’ рдХी рд╡्рдпाрдкрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдХी рдеी।
- рдк्рд░рд╕िрдж्рдз Triple Test рдХा рдоूрд▓ рдЖрдзाрд░ рдеा—
- рд╕ंрдЧрдаिрдд рдФрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдЧрддिрд╡िрдзि,
- рдиिрдпोрдХ्рддा рдФрд░ рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдХा рд╕рд╣рдпोрдЧ,
- рдоाрдирд╡ीрдп рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं/рдЗрдЪ्рдЫाрдУं рдХी рдкूрд░्рддि рдХे рд▓िрдП рд╡рд╕्рддुрдУं рдпा рд╕ेрд╡ाрдУं рдХा рдЙрдд्рдкाрджрди рдпा рд╡िрддрд░рдг।
- рдирд╡ीрди рдиिрд░्рдгрдп рдоें рдкीрда рдиे рдкुрд░ाрдиे рд╕िрдж्рдзांрдд рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЗрд╕े рдкुрд░ाрдиे Industrial Disputes Act, 1947 рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд▓ंрдмिрдд рдоाрдорд▓ों рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдиा।
- рдирдП Industrial Relations Code, 2020 рдХी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдкुрд░ाрдиे рдиिрд░्рдгрдп рд╕े рд╕्рд╡рддः рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдирд╣ीं рд╣ोрдЧी।
- рдпрд╣ рдиिрд░्рдгрдп рдоुрдЦ्рдпрддः рднрд╡िрд╖्рдпोрди्рдоुрдЦी (Prospective) рдк्рд░рднाрд╡ рдХे рд╕िрдж्рдзांрдд рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ै рдФрд░ рдЕंрддिрдо рд░ूрдк рд╕े рддрдп рд╣ो рдЪुрдХे рдоाрдорд▓ों рдХो рдлिрд░ рд╕े рдирд╣ीं рдЦोрд▓ेрдЧा।
Industrial Disputes Act, 1947 → рд╢्рд░рдо рд╡िрд╡ाрджों рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдХाрдиूрди।
Industrial Relations Code, 2020 → рд╢्рд░рдо рдХाрдиूрди рд╕ुрдзाрд░ों рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЪाрд░ Labour Codes рдоें рд╕े рдПрдХ।
ЁЯПЖ 2. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЦेрд▓ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ 2025 рдХी рдШोрд╖рдгा
- 17 рдЦिрд▓ाрдб़िрдпों рдХो рдЕрд░्рдЬुрди рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдХे рд▓िрдП рдЪुрдиा рдЧрдпा।
- Major Dhyan Chand Khel Ratna Award рдХे рд▓िрдП рдЗрд╕ рд╡рд░्рд╖ рдХिрд╕ी рдЦिрд▓ाрдб़ी рдХा рдЪрдпрди рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЧрдпा।
- рдЕрд░्рдЬुрди рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдкाрдиे рд╡ाрд▓ों рдоें рдк्рд░рдоुрдЦ рдиाрдо—рддेрдЬрд╕्рд╡िрди рд╢ंрдХрд░, рдЯ्рд░ीрд╕ा рдЬॉрд▓ी, рдкुрд▓्рд▓ेрд▓ा рдЧाрдпрдд्рд░ी рдЧोрдкीрдЪंрдж, рд╡िрджिрдд рдЧुрдЬрд░ाрддी рдФрд░ рджिрд╡्рдпा рджेрд╢рдоुрдЦ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं।
- рдЕрд░्рдЬुрди рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ (рд▓ाрдЗрдлрдЯाрдЗрдо) → рдЖрдИ. рдЕрд░ुрдоैрдиाрдпрдЧрдо (рдлुрдЯрдмॉрд▓)।
- рдж्рд░ोрдгाрдЪाрд░्рдп рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ (рдиिрдпрдоिрдд рд╢्рд░ेрдгी) → рдкрд░рд╡ीрд░ рд╕िंрд╣ (рдПрдерд▓ेрдЯिрдХ्рд╕), рдЫोрдЯे рд▓ाрд▓ рдпाрджрд╡ (рдмॉрдХ्рд╕िंрдЧ), рдиेрд╣ा рдиंрджрдХुрдоाрд░ рдЪрд╡्рд╣ाрдг (рд╢ूрдЯिंрдЧ)।
- рдж्рд░ोрдгाрдЪाрд░्рдп рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ (рд▓ाрдЗрдлрдЯाрдЗрдо) → рдзрд░्рдоेंрдж्рд░ рд╕िंрд╣ рдпाрджрд╡ (рдмॉрдХ्рд╕िंрдЧ) рдФрд░ рд╡ीрд░ेंрдж्рд░ рдХुрдоाрд░ (рдХुрд╢्рддी)।
- рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЦेрд▓ рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ 2025 → рдЖрд░्рдоी рдкैрд░ाрд▓ंрдкिрдХ рдиोрдб, рдкुрдгे।
ЁЯПЕ Major Dhyan Chand Khel Ratna → рднाрд░рдд рдХा рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдЦेрд▓ рд╕рдо्рдоाрди।
ЁЯПЕ Arjuna Award → рдЦिрд▓ाрдб़िрдпों рдХे рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХे рд▓िрдП।
ЁЯПЕ Dronacharya Award → рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХे рд▓िрдП।
ЁЯПЕ Rashtriya Khel Protsahan Puraskar → рдЦेрд▓ों рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдоें рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рдпोрдЧрджाрди рджेрдиे рд╡ाрд▓ी рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХे рд▓िрдП।
ЁЯМР 3. рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़ рдоें BharatNet рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХे рд▓िрдП ₹3,942 рдХрд░ोрдб़
- рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़ рдоें рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдХрдиेрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХे рд▓िрдП рд▓рдЧрднрдЧ ₹3,942 рдХрд░ोрдб़ рдХी рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд░рд╣ी।
- рдЗрд╕рд╕े рд▓рдЧрднрдЧ 11,682 рдЧ्рд░ाрдо рдкंрдЪाрдпрддों рдХो BharatNet рдХрдиेрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी рд╕े рдЬोрдб़рдиे рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╣ै।
- рд▓рдЧрднрдЧ 8,328 рдЧांрд╡ों рддрдХ рдоांрдЧ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдХрдиेрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी рдкрд╣ुंрдЪाрдиे рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╣ै।
- рдЙрдж्рджेрд╢्рдп → рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЕंрддрд░ рдХो рдХрдо рдХрд░рдиा рдФрд░ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ेрд╡ाрдУं рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░।
- рд╕ंрднाрд╡िрдд рд▓ाрдн → рдИ-рдЧрд╡рд░्рдиेंрд╕, рдСрдирд▓ाрдЗрди рд╢िрдХ्рд╖ा, рдЯेрд▓ीрдоेрдбिрд╕िрди, рдбिрдЬिрдЯрд▓ рднुрдЧрддाрди рдФрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЙрдж्рдпрдоिрддा।
BharatNet → рднाрд░рдд рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдм्рд░ॉрдбрдмैंрдб рдХрдиेрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी рдкрд░िрдпोрдЬрдиा।
рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп → рдЧ्рд░ाрдо рдкंрдЪाрдпрддों рдФрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рддрдХ рдЙрдЪ्рдЪ рдЧрддि рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдкрд╣ुंрдЪाрдиा।
ЁЯМК 4. рдкрд░िрдЫा рдмांрдз рдХो ‘рд╡िрд╢्рд╡ рдзрд░ोрд╣рд░ рд╕िंрдЪाрдИ рд╕ंрд░рдЪрдиा’ рдХा рджрд░्рдЬा
- рдкрд░िрдЫा рдмांрдз/рдкрд░िрдЫा рд╕िंрдЪाрдИ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдЭांрд╕ी рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै।
- рдпрд╣ рдмेрддрд╡ा рдирджी рдкрд░ рдиिрд░्рдоिрдд рд╣ै।
- рд▓рдЧрднрдЧ 140 рд╡рд░्рд╖ рдкुрд░ाрдиी рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХो World Heritage Irrigation Structure (WHIS) рдХे рд░ूрдк рдоें рдоाрди्рдпрддा рдоिрд▓ी рд╣ै।
- рдпрд╣ рдоाрди्рдпрддा International Commission on Irrigation and Drainage (ICID) рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै।
- рдЗрд╕рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдмुंрджेрд▓рдЦंрдб рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рд╕िंрдЪाрдИ рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ै।
ICID → International Commission on Irrigation and Drainage।
WHIS рдоाрди्рдпрддा рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рдРрд╕ी рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕िंрдЪाрдИ рд╕ंрд░рдЪрдиाрдУं рдХो рджी рдЬाрддी рд╣ै рдЬो 100 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдкुрд░ाрдиी рдФрд░ рдЙрдкрдпोрдЧी/рдХाрд░्рдпрд╢ीрд▓ рд╡िрд░ाрд╕рдд рдХे рд░ूрдк рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ों।
ЁЯМ┐ 5. рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдоें рднाрд░рдд рдХी рдмрдб़ी рдЙрдкрд▓рдм्рдзि: NDC рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╕े рдЖрдЧे
- PIB рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рднाрд░рдд рдиे рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ (Climate Action) рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЕрдкрдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдпोрдЧрджाрди (NDC) рд▓рдХ्рд╖्рдпों рдХी рджिрд╢ा рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рдЧрддि рдХी рд╣ै।
- рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬрди рддीрд╡्рд░рддा (Emission Intensity): 2005 рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рд╡рд░्рд╖ 2022 рддрдХ рднाрд░рдд рдХे GDP рдХी рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬрди рддीрд╡्рд░рддा рдоें 37.88% рдХी рдХрдоी рджрд░्рдЬ рдХी рдЧрдИ।
- NDC рд▓рдХ्рд╖्рдп: рд╡рд░्рд╖ 2030 рддрдХ 2005 рдХे рд╕्рддрд░ рдХी рддुрд▓рдиा рдоें GDP рдХी рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬрди рддीрд╡्рд░рддा рдоें 45% рдХी рдХрдоी рдХрд░рдиा।
- рдЧैрд░-рдЬीрд╡ाрд╢्рдо рдКрд░्рдЬा: рднाрд░рдд рдиे рдЬूрди 2025 рдоें рдХुрд▓ рд╕्рдеाрдкिрдд рд╡िрдж्рдпुрдд рдХ्рд╖рдорддा рдоें рдЧैрд░-рдЬीрд╡ाрд╢्рдо рд╕्рд░ोрддों рдХी рд╣िрд╕्рд╕ेрджाрд░ी 50% рдХे рдкाрд░ рдкрд╣ुंрдЪाрдХрд░ рдЕрдкрдиा NDC рд▓рдХ्рд╖्рдп 5 рд╡рд░्рд╖ рдкрд╣рд▓े рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░ рд▓िрдпा।
- 30 рдЬूрди 2026 рддрдХ рднाрд░рдд рдХी рдХुрд▓ рд╕्рдеाрдкिрдд рд╡िрдж्рдпुрдд рдХ्рд╖рдорддा рдоें рдЧैрд░-рдЬीрд╡ाрд╢्рдо рдИंрдзрди рдЖрдзाрд░िрдд рд╕्рд░ोрддों рдХी рд╣िрд╕्рд╕ेрджाрд░ी 54.18% рд░рд╣ी।
- рднाрд░рдд рдХे NDC рдоें рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рддीрди рдоाрдд्рд░ाрдд्рдордХ рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं—рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬрди рддीрд╡्рд░рддा рдоें рдХрдоी, рдЧैрд░-рдЬीрд╡ाрд╢्рдо рдКрд░्рдЬा рдХ्рд╖рдорддा рдоें рд╡ृрдж्рдзि рдФрд░ рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдХाрд░्рдмрди рд╕िंрдХ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг।
NDC → Nationally Determined Contributions (рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдпोрдЧрджाрди)।
рдХाрдиूрдиी рдЖрдзाрд░ → рдкेрд░िрд╕ рд╕рдордЭौрддा (Paris Agreement)।
UNFCCC → United Nations Framework Convention on Climate Change।
рднाрд░рдд рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп → рд╡рд░्рд╖ 2070 рддрдХ Net Zero।
рдХाрд░्рдмрди рд╕िंрдХ → рд╡ाрдпुрдоंрдбрд▓ рд╕े рдХाрд░्рдмрди рдбाрдЗрдСрдХ्рд╕ाрдЗрдб рдХो рдЕрд╡рд╢ोрд╖िрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдпा рдХृрдд्рд░िрдо рддंрдд्рд░।
ЁЯУЪ рдкिрдЫрд▓े рджिрдиों рдХे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг Current Affairs рднी рдкрдв़ें
- ЁЯСЙ 20 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026 рдХे рдЯॉрдк Current Affairs
- ЁЯСЙ 19 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026 рдХे рдЯॉрдк-12 Current Affairs
- ЁЯСЙ 18 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026 Current Affairs
- ЁЯСЙ 17 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026 Current Affairs
- ЁЯСЙ 15 рдФрд░ 16 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026 Current Affairs
- ЁЯМ┐ Whitley Award 2026: Green Oscar | UPSC Environment Special
ЁЯЗоЁЯЗ│ 6. рднाрд░рдд рдХी рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЫрд╡ि рдкрд░ Pew Research Center рдХा рд╕рд░्рд╡े
- Pew Research Center рдХे рд╕рд░्рд╡े рдоें 36 рджेрд╢ों рдоें рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рддि рдзाрд░рдгा рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХिрдпा рдЧрдпा।
- рд╕рд░्рд╡े рдлрд░рд╡рд░ी рд╕े рдордИ 2026 рдХे рджौрд░ाрди рдХिрдпा рдЧрдпा।
- рдЗрд╕рдоें 42,000 рд╕े рдЕрдзिрдХ рд▓ोрдЧों рдХो рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा।
- рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рд░ाрдп рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдоें рджрд░्рдЬ рдХी рдЧрдИ।
- 79% рд╢्рд░ीрд▓ंрдХाрдИ рдЙрдд्рддрд░рджाрддाрдУं рдиे рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдиुрдХूрд▓ рд░ाрдп рд╡्рдпрдХ्рдд рдХी।
- рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдоें рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдиुрдХूрд▓ рд░ाрдп рд╕рдмрд╕े рдХрдо, рд▓рдЧрднрдЧ 7% рджрд░्рдЬ рдХी рдЧрдИ।
Pew Research Center → рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрдЬ्рдп рдЕрдоेрд░िрдХा рд╕्рдеिрдд рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдЧैрд░-рд▓ाрднрдХाрд░ी рд╢ोрдз рд╕ंрд╕्рдеा।
рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп → Washington, D.C.
ЁЯЗоЁЯЗ│ЁЯЗиЁЯЗн 7. рд╕ौрдоेंрджु рдмाрдЧрдЪी рд╕्рд╡िрдЯ्рдЬрд░рд▓ैंрдб рдоें рднाрд░рдд рдХे рдЕрдЧрд▓े рд░ाрдЬрджूрдд рдиिрдпुрдХ्рдд
- рд╕ौрдоेंрджु рдмाрдЧрдЪी рдХो рд╕्рд╡िрдЯ्рдЬрд░рд▓ैंрдб рдоें рднाрд░рдд рдХा рдЕрдЧрд▓ा рд░ाрдЬрджूрдд рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा।
- рд╡े 1993 рдмैрдЪ рдХे рднाрд░рддीрдп рд╡िрджेрд╢ рд╕ेрд╡ा (IFS) рдЕрдзिрдХाрд░ी рд╣ैं।
- рдиिрдпुрдХ्рддि рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╡े рдЗрд░ाрдХ рдоें рднाрд░рдд рдХे рд░ाрдЬрджूрдд рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрд░्рдпрд░рдд рдеे।
- рд╕ाрде рд╣ी рдЕрдЬрдп рдП. рдХुрдоाрд░ (IFS: 2001) рдХो рдЗрд░ाрдХ рдоें рднाрд░рдд рдХा рдЕрдЧрд▓ा рд░ाрдЬрджूрдд рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा।
рд╕्рд╡िрдЯ्рдЬрд░рд▓ैंрдб рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी → рдмрд░्рди (Bern)।
рднाрд░рдд рдХा рджूрддाрд╡ाрд╕ → рдмрд░्рди।
рд╕्рд╡िрдЯ्рдЬрд░рд▓ैंрдб → рдпूрд░ोрдк рдоें рд╕्рдеिрдд рд╕्рдерд▓рд░ुрдж्рдз рджेрд╢।
ЁЯМН 8. UN рдорд╣ाрд╕рдЪिрд╡ рдкрдж рдХी рджौрдб़ рдоें рдЗрдХ्рд╡ाрдбोрд░ рдХी рдЗрд╡ोрди рдмाрдХि
- рдЗрд╡ोрди рдмाрдХि (Ivonne Baki) рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рдЕрдЧрд▓े рдорд╣ाрд╕рдЪिрд╡ рдкрдж рдХी рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ों рдХी рджौрдб़ рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ुрдИं।
- рд╡े рдЗрдХ्рд╡ाрдбोрд░ рдХी рд░ाрдЬрдирдпिрдХ рд╣ैं।
- рдЙрди्рд╣ें рдЯोंрдЧा рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрдо्рдоीрджрд╡ाрд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдиाрдоिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा।
- рд╡рд░्рддрдоाрди UN рдорд╣ाрд╕рдЪिрд╡ рдПंрдЯोрдиिрдпो рдЧुрдЯेрд░ेрд╕ рдХा рджूрд╕рд░ा рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ 2026 рдоें рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ोрдиा рд╣ै।
- UN рдорд╣ाрд╕рдЪिрд╡ рдХे рдЪрдпрди рдоें UN Security Council рдХी рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рд╣ोрддी рд╣ै।
- рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдкрд░िрд╖рдж рдХी рд╕िрдлाрд░िрд╢ рдХे рдмाрдж UN General Assembly рдорд╣ाрд╕рдЪिрд╡ рдХी рдиिрдпुрдХ्рддि рдХрд░рддी рд╣ै।
рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा → 24 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 1945।
рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп → рди्рдпूрдпॉрд░्рдХ, USA।
Security Council → 15 рд╕рджрд╕्рдп, рдЬिрдирдоें 5 рд╕्рдеाрдпी рд╕рджрд╕्рдп рд╣ैं।
⚽ 9. 65рд╡ां рд╕ुрдм्рд░рддो рдХрдк 2026 рд╢ुрд░ू
- 65рд╡ां рд╕ुрдм्рд░рддो рдХрдк рдЗंрдЯрд░рдиेрд╢рдирд▓ рдлुрдЯрдмॉрд▓ рдЯूрд░्рдиाрдоेंрдЯ 18 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026 рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ।
- рдЗрд╕рдоें 107 рдЯीрдоें рддीрди рдЖрдпु рд╢्рд░ेрдгिрдпों рдоें рднाрдЧ рд▓े рд░рд╣ी рд╣ैं।
- рдк्рд░рдоुрдЦ рд╢्рд░ेрдгिрдпां → U-17 Girls, U-17 Boys рдФрд░ U-15 Boys।
- рдпрд╣ рднाрд░рдд рдоें рдЬрдоीрдиी рд╕्рддрд░ рдХे рд╕्рдХूрд▓ рдлुрдЯрдмॉрд▓ рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиे рд╡ाрд▓ा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЯूрд░्рдиाрдоेंрдЯ рд╣ै।
рд╕ुрдм्рд░рддो рдХрдк рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд → 1960।
рдЗрд╕рдХा рдиाрдо → Air Marshal Subroto Mukerjee рдХे рдиाрдо рдкрд░।
Air Marshal Subroto Mukerjee → рднाрд░рддीрдп рд╡ाрдпु рд╕ेрдиा рдХे рдк्рд░рдердо рднाрд░рддीрдп Chief of the Air Staff।
ЁЯЧг️ 10. рдордгिрдкुрд░ी рднाрд╖ा рджिрд╡рд╕: рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рдЖрдард╡ीं рдЕрдиुрд╕ूрдЪी рд╕े рд╕ंрдмंрдз
- 20 рдЕрдЧрд╕्рдд рдХो рдордгिрдкुрд░ी/рдоैрддेрдИ рднाрд╖ा рджिрд╡рд╕ рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
- рд╡рд░्рд╖ 2026 рдоें рдордгिрдкुрд░ी рднाрд╖ा рдХे рдЖрдард╡ीं рдЕрдиुрд╕ूрдЪी рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдиे рдХे 35 рд╡рд░्рд╖ рдкूрд░े рд╣ोрдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рд░рд╣ा।
- 71рд╡ें рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕ंрд╢ोрдзрди рдЕрдзिрдиिрдпрдо, 1992 рдж्рд╡ाрд░ा рдХोंрдХрдгी, рдордгिрдкुрд░ी рдФрд░ рдиेрдкाрд▓ी рдХो рдЖрдард╡ीं рдЕрдиुрд╕ूрдЪी рдоें рдЬोрдб़ा рдЧрдпा।
- рдордгिрдкुрд░ी рднाрд╖ा рдХो рдоैрддेрдИ (Meitei) рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рдЖрдард╡ीं рдЕрдиुрд╕ूрдЪी рдоें 22 рднाрд╖ाрдПं рд╣ैं।
рдоूрд▓ рд╕ंрд╡िрдзाрди рдоें → 14 рднाрд╖ाрдПं।
71рд╡ां рд╕ंрд╢ोрдзрди → рдХोंрдХрдгी, рдордгिрдкुрд░ी, рдиेрдкाрд▓ी।
ЁЯУ╕ 11. рд╡िрд╢्рд╡ рдлोрдЯोрдЧ्рд░ाрдлी рджिрд╡рд╕
- рд╡िрд╢्рд╡ рдлोрдЯोрдЧ्рд░ाрдлी рджिрд╡рд╕ рд╣рд░ рд╡рд░्рд╖ 19 рдЕрдЧрд╕्рдд рдХो рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
- рдпрд╣ рддिрдеि 1839 рдоें рдл्рд░ांрд╕ीрд╕ी рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा Daguerreotype рдлोрдЯोрдЧ्рд░ाрдлिрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХो рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдХिрдП рдЬाрдиे рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै।
- Daguerreotype рдХा рд╕ंрдмंрдз Louis-Jacques-Mand├й Daguerre рд╕े рд╣ै।
рд╡िрд╢्рд╡ рдХी рдкрд╣рд▓ी рд╕्рдеाрдпी рддрд╕्рд╡ीрд░ → Joseph Nic├йphore Ni├йpce рдж्рд╡ाрд░ा рдмрдиाрдИ рдЧрдИ рдоाрдиी рдЬाрддी рд╣ै।
рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдиाрдо → View from the Window at Le Gras।
ЁЯМк️ 12. рд╣рд░िрдХेрди рд▓ाрд▓ा: Hawaii рдХे рдкाрд╕ Category-1 рддूрдлाрди
- рд╣рд░िрдХेрди рд▓ाрд▓ा (Hurricane Lala) рдЕрдЧрд╕्рдд 2026 рдоें Hawaii рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдиिрдХрдЯ рдЪрд░्рдЪा рдоें рд░рд╣ा।
- рдЗрд╕े Category-1 Hurricane рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡рд░्рдЧीрдХृрдд рдХिрдпा рдЧрдпा।
- рдЗрд╕рдХी рдЕрдзिрдХрддрдо рдиिрд░ंрддрд░ рд╣рд╡ा рдХी рдЧрддि рд▓рдЧрднрдЧ 75 mph (рд▓рдЧрднрдЧ 121 km/h) рддрдХ рд░рд╣ी।
- рднाрд░ी рд╡рд░्рд╖ा, рдмाрдв़ рдФрд░ рддेрдЬ рд╣рд╡ाрдУं рдХे рдХाрд░рдг Hawaii рдХे рдХुрдЫ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдк्рд░рднाрд╡ рдкрдб़ा।
Saffir-Simpson Hurricane Wind Scale → Hurricanes рдХो Category 1 рд╕े Category 5 рддрдХ рд╡рд░्рдЧीрдХृрдд рдХрд░рддी рд╣ै।
Category-1 Hurricane → 74–95 mph (119–153 km/h) рдХी рдиिрд░ंрддрд░ рд╣рд╡ा рдХी рдЧрддि।
⭐ рдмोрдирд╕: 5 рд╕ुрдкрд░ рдХ्рд╡िрдХ рд░िрд╡ीрдЬрди рдкॉрдЗंрдЯ्рд╕
- ⚖️ ‘рдЙрдж्рдпोрдЧ’ рдХी рдкрд░िрднाрд╖ा → Bangalore Water Supply Case, 1978।
- ЁЯПЖ National Sports Awards 2025 → 17 рдЕрд░्рдЬुрди рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╡िрдЬेрддा।
- ЁЯМР BharatNet → рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़ рдоें ₹3,942 рдХрд░ोрдб़ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдХрдиेрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी рдкрд░िрдпोрдЬрдиा।
- ЁЯМК рдкрд░िрдЫा → рдмेрддрд╡ा рдирджी → рдЭांрд╕ी → WHIS рдоाрди्рдпрддा।
- ЁЯЗ▒ЁЯЗ░ Pew Survey 2026 → рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдмрд╕े рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рд░ाрдп → рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा (79%)।
ЁЯЪА APNA UPSC рдкрд░ рд░ोрдЬ़ рдкрдв़ें Exam-Oriented Current Affairs
UPSC, UPPSC, UPSSSC, SSC, Railway, BPSC рдФрд░ рдЕрди्рдп рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП Daily Current Affairs, Static GK, MCQs, UP Special рдФрд░ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг Notes рд▓рдЧाрддाрд░ рдкрдв़ें।
ЁЯФЧ www.apnaupsc.in
ЁЯУЭ рдЗрди Current Affairs рд╕े рд╕ंрднाрд╡िрдд рдмрд╣ुрд╡िрдХрд▓्рдкीрдп рдк्рд░рд╢्рди (MCQs)
ЁЯУв APNA UPSC рдХो Bookmark рдХрд░ें
рдк्рд░рддिрджिрди рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдФрд░ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा-рдЙрдкрдпोрдЧी Current Affairs рдХे рд▓िрдП
ЁЯМР www.apnaupsc.in
✍️ APNA UPSC | UPSC • UPPSC • UPSSSC • SSC • BPSC • Railway

Please do not enter any spam link in the comment box.