ЁЯУЪ рднाрд░рддीрдп рдк्рд░ाрдЪीрди рдЗрддिрд╣ाрд╕ : рд╡ैрджिрдХ рдпुрдЧ (Vedic Age)

Nayantara Digital Point
0
UPSC • UPPSC • BPSC • RO/ARO • SSC • Railway
✅ PYQ Based ✅ Most Asked Topics ✅ Expert Notes

рд╡ैрджिрдХ рдХाрд▓ рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рд╡рд╣ рдХाрд▓ рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдмाрд░े рдоें рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдЬाрдирдХाрд░ी рд╡ेрджों рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрд╕े рднाрд░рддीрдп рд╕рдн्рдпрддा рдХी рдЖрдзाрд░рд╢िрд▓ा рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

ЁЯФ╣ рдЛрдЧ्рд╡ैрджिрдХ/рдкूрд░्рд╡ рд╡ैрджिрдХ рдХाрд▓
1500 рдИ.рдкू. – 1000 рдИ.рдкू.
ЁЯФ╣ рдЙрдд्рддрд░ рд╡ैрджिрдХ рдХाрд▓
1000 рдИ.рдкू. – 600 рдИ.рдкू.

ЁЯМ┐ рдЖрд░्рдпों рдХा рдЖрдЧрдорди рдПрд╡ं рдиिрд╡ाрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░

рдк्рд░ाрд░рдо्рдн рдоें рдЖрд░्рдпों рдХा рдиिрд╡ाрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕рдк्рддрд╕िंрдзु рдк्рд░рджेрд╢ рдеा।

1. рд╕िंрдзु (Sindhu)
2. рдЭेрд▓рдо (рд╡िрддрд╕्рддा)
3. рдЪिрдиाрдм (рдЕрд╕िрдХ्рдиी)
4. рд░ाрд╡ी (рдкрд░ुрд╖्рдгी)
5. рд╡्рдпाрд╕ (рд╡िрдкाрд╢ा)
6. рд╕рддрд▓рдЬ (рд╢ुрддुрдж्рд░ी)
7. рд╕рд░рд╕्рд╡рддी (рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдкрд╡िрдд्рд░)
ЁЯУЦ рдЛрдЧ्рд╡ेрдж рдоें рд╕рд░рд╕्рд╡рддी рдХो рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдкрд╡िрдд्рд░ рдирджी рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै।
  • рдЛрдЧ्рд╡ेрдж рдоें рдЧंрдЧा рдХा рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдмाрд░ рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ।
  • рдпрдоुрдиा рдХा рддीрди рдмाрд░ рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ।
  • рд╕рд░рд╕्рд╡рддी рдХा рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ।

ЁЯУЦ рд╡ेрдж рдХ्рдпा рд╣ैं?

'рд╡ेрдж' рд╢рдм्рдж рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдзाрддु "рд╡िрдж्" рд╕े рдмрдиा рд╣ै рдЬिрд╕рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै – рдЬाрдирдиा

  • рдЕрдкौрд░ुрд╖ेрдп (рдоाрдирд╡ рдиिрд░्рдоिрдд рдирд╣ीं)
  • рд╢्рд░ुрддि (рд╕ुрдиा рдЧрдпा рдЬ्рдЮाрди)
  • рд╡ेрджों рдХा рд╕ंрдХрд▓рди рдорд╣рд░्рд╖ि рд╡ेрджрд╡्рдпाрд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпा рдЧрдпा рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

рдЛрдЧ्рд╡ेрдж

рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди, 10 рдоंрдбрд▓, 1028 рд╕ूрдХ्рдд

рдпрдЬुрд░्рд╡ेрдж

рдпрдЬ्рдЮ-рд╡िрдзिрдпाँ, рдХृрд╖्рдг рд╡ рд╢ुрдХ्рд▓

рд╕ाрдорд╡ेрдж

рднाрд░рддीрдп рд╕ंрдЧीрдд рдХा рд╕्рд░ोрдд

рдЕрдерд░्рд╡рд╡ेрдж

рдЬाрджू-рдЯोрдиा, рдФрд╖рдзि, рдкृрде्рд╡ी рд╕ूрдХ्рдд

ЁЯУЪ 1. рдЛрдЧ्рд╡ेрдж

✔ рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди рд╡ेрдж | ✔ рд╡िрд╢्рд╡ рдХा рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди рдЧ्рд░ंрде | ✔ 10 рдоंрдбрд▓, 1028 рд╕ूрдХ्рдд, рд▓рдЧрднрдЧ 10580 рдЛрдЪाрдПँ

  • рддीрд╕рд░े рдоंрдбрд▓ рдоें рдЧाрдпрдд्рд░ी рдоंрдд्рд░
  • рдиौрд╡ाँ рдоंрдбрд▓ рд╕ोрдо рджेрд╡рддा рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд
  • рджрд╕рд╡ें рдоंрдбрд▓ рдоें рдкुрд░ुрд╖ рд╕ूрдХ्рдд, рдиाрд╕рджीрдп рд╕ूрдХ्рдд, рд╡िрд╡ाрд╣ рд╕ूрдХ्рдд
ЁЯФ╣ рдРрддрд░ेрдп рдм्рд░ाрд╣्рдордгЁЯФ╣ рдХौрд╖ीрддрдХी рдм्рд░ाрд╣्рдордг

ЁЯУЪ рдпрдЬुрд░्рд╡ेрдж

рдпрдЬ्рдЮ рд╡िрдзिрдпाँ। рд╢рддрдкрде рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдк्рд░рд╕िрдж्рдз। рд░ाрдЬा рдЬрдирдХ, рдпाрдЬ्рдЮрд╡рд▓्рдХ्рдп, рдЕрд╢्рд╡рдоेрдз рдХा рд╡рд░्рдгрди।

ЁЯУЪ рд╕ाрдорд╡ेрдж

рднाрд░рддीрдп рд╕ंрдЧीрдд рдХा рдоूрд▓ рд╕्рд░ोрдд। рдкंрдЪрд╡िंрд╢ рдм्рд░ाрд╣्рдордг, рдЬैрдоिрдиीрдп рдм्рд░ाрд╣्рдордг।

ЁЯУЪ рдЕрдерд░्рд╡рд╡ेрдж

рд╕рдмрд╕े рдмाрдж рдХा рд╡ेрдж। рдЧोрдкрде рдм्рд░ाрд╣्рдордг। рдкृрде्рд╡ी рд╕ूрдХ्рдд рдЗрд╕рдоें рдоिрд▓рддा рд╣ै।

рд╡ैрджिрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा

рд╕ंрд╣िрддा → рдм्рд░ाрд╣्рдордг → рдЖрд░рдг्рдпрдХ → рдЙрдкрдиिрд╖рдж

ЁЯХЙ рдЙрдкрдиिрд╖рдж (рд╡ेрджाрди्рдд / рдЬ्рдЮाрдирдХाрдг्рдб)

рдИрд╢
рдХेрди
рдХрда
рдк्рд░рд╢्рди
рдоुрдг्рдбрдХ
рдоाрдг्рдбूрдХ्рдп
рддैрдд्рддिрд░ीрдп
рдРрддрд░ेрдп
рдЫांрджोрдЧ्рдп
рдмृрд╣рджाрд░рдг्рдпрдХ
рд╢्рд╡ेрддाрд╢्рд╡рддрд░
✨ рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг : рдмृрд╣рджाрд░рдг्рдпрдХ, рдЫांрджोрдЧ्рдп ✨
  • рдпрдо–рдирдЪिрдХेрддा рд╕ंрд╡ाрдж → рдХрдаोрдкрдиिрд╖рдж
  • рдпाрдЬ्рдЮрд╡рд▓्рдХ्рдп–рдЧाрд░्рдЧी / рдоैрдд्рд░ेрдпी → рдмृрд╣рджाрд░рдг्рдпрдХ рдЙрдкрдиिрд╖рдж
  • рдЙрдж्рджाрд▓рдХ рдЖрд░ुрдгि–рд╢्рд╡ेрддрдХेрддु → рдЫांрджोрдЧ्рдп рдЙрдкрдиिрд╖рдж, рдорд╣ाрд╡ाрдХ्рдп "рддрдд्рдд्рд╡рдорд╕ि"

ЁЯСи‍ЁЯПл рдк्рд░рдоुрдХ्рдд рд╡िрдЪाрд░рдХ рдПрд╡ं рд╡िрджुрд╖िрдпाँ

рдпाрдЬ्рдЮрд╡рд▓्рдХ्рдп

рдЙрдд्рддрд░ рд╡ैрджिрдХ рджाрд░्рд╢рдиिрдХ, рд╢ुрдХ्рд▓ рдпрдЬुрд░्рд╡ेрдж рд╕े рд╕рдо्рдмрдж्рдз, рд░ाрдЬा рдЬрдирдХ рдХी рд╕рднा। рдкрдд्рдиिрдпाँ: рдоैрдд्рд░ेрдпी, рдХाрдд्рдпाрдпрдиी।

рдЧाрд░्рдЧी рд╡ाрдЪрдХ्рдирд╡ी

рдк्рд░ाрдЪीрди рд╡िрджुрд╖ी, рдпाрдЬ्рдЮрд╡рд▓्рдХ्рдп рдХो рдЪुрдиौрддी рджेрдиे рд╡ाрд▓ी рдорд╣िрд▓ा рджाрд░्рд╢рдиिрдХ।

рдоैрдд्рд░ेрдпी

рдЖрдд्рдоा рдФрд░ рдЕрдорд░рдд्рд╡ рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз।

рд╢्рд╡ेрддрдХेрддु

рдкिрддा рдЙрдж्рджाрд▓рдХ рдЖрд░ुрдгि, "рддрдд्рдд्рд╡рдорд╕ि" рдХा рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдпा।

рд░ाрдЬा рдЬрдирдХ

рд╡िрджेрд╣ (рдоिрдеिрд▓ा) рдХे рд░ाрдЬा, рд╡िрдж्рд╡ाрдиों рдХे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдХ, рдпाрдЬ्рдЮрд╡рд▓्рдХ्рдп-рдЧाрд░्рдЧी рд╕ंрд╡ाрдж рдХे рдк्рд░ेрд░рдХ।

⚔ рджрд╢рд░ाрдЬ्рдЮ рдпुрдж्рдз (Battle of Ten Kings)

рд╡рд░्рдгрди: рдЛрдЧ्рд╡ेрдж рдХे рд╕ाрддрд╡ें рдоंрдбрд▓ рдоें।
рдирджी: рдкрд░ुрд╖्рдгी (рд░ाрд╡ी)
рдкрд░िрдгाрдо: рд░ाрдЬा рд╕ुрджाрд╕ рд╡िрдЬрдпी, рднрд░рдд рдЬрди рдХी рд╢рдХ्рддि рдмрдв़ी।
рдкुрд░ोрд╣िрдд рд╡рд╢िрд╖्рда (рд╕ुрджाрд╕ рдкрдХ्рд╖) , рд╡िрд╢्рд╡ाрдоिрдд्рд░ рдк्рд░рддिрдж्рд╡ंрджी рдкрдХ्рд╖ рд╕े рд╕рдо्рдмрдж्рдз।

ЁЯФе рдЛрдЧ्рд╡ैрджिрдХ рджेрд╡рддा

рдХुрд▓ 33 рджेрд╡рддा (рдЖрдХाрд╢ीрдп, рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ीрдп, рдкाрд░्рдеिрд╡)

ЁЯеЗ рдЗрди्рдж्рд░ (рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рд╕ूрдХ्рдд)
ЁЯеИ рдЕрдЧ्рдиि (рджूрдд, рдпрдЬ्рдЮ рдк्рд░рдзाрди)
ЁЯеЙ рд╕ोрдо (рджेрд╡рддा рдПрд╡ं рдкेрдп)
рд╡рд░ुрдг (рдЛрдд рдХे рд░рдХ्рд╖рдХ)
рдоिрдд्рд░, рд╕ूрд░्рдп, рдкूрд╖рди, рд╕рд╡िрддा, рдЙрд╖ा, рдЕрд╢्рд╡िрди, рд░ुрдж्рд░, рд╡िрд╖्рдгु (рддीрди рдкрдЧ)

ЁЯПб рдЛрдЧ्рд╡ैрджिрдХ рд╕рдоाрдЬ рдПрд╡ं рд╡рд░्рдг рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा

рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЗрдХाрдИ

рдХुрд▓ → рдЧ्рд░ाрдо → рд╡िрд╢ → рдЬрди
рд╕рднा, рд╕рдоिрддि, рд╡िрджрде (рдк्рд░ाрдЪीрди рд╕ंрд╕्рдеाрдПँ)

рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХी рд╕्рдеिрддि

рд╕рдо्рдоाрдирдЬрдирдХ, рд╡ेрджाрдз्рдпрдпрди, рд╕рднा рдоें рднाрдЧीрджाрд░ी। рдЧाрд░्рдЧी, рдоैрдд्рд░ेрдпी, рдШोрд╖ा, рд▓ोрдкाрдоुрдж्рд░ा, рдЕрдкाрд▓ा।

рд╡рд░्рдг рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा

рдкूрд░्рд╡ рд╡ैрджिрдХ: рдХрд░्рдо рдЖрдзाрд░िрдд । рдЙрдд्рддрд░ рд╡ैрджिрдХ: рдЬрди्рдо рдЖрдзाрд░िрдд (рдкुрд░ुрд╖ рд╕ूрдХ्рдд рдоें рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ)

рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा

рдкूрд░्рд╡: рдкрд╢ुрдкाрд▓рди рдк्рд░рдзाрди (рдЧрд╡िрд╖्рдЯि = рдпुрдж्рдз)। рдЙрдд्рддрд░: рдХृрд╖ि, рд▓ोрд╣ा (рд╢्рдпाрдо рдЕрдпрд╕ / рдХृрд╖्рдг рдЕрдпрд╕)

ЁЯУЬ рдкुрд░ाрдг

18 рдорд╣ाрдкुрд░ाрдг। рд╡िрд╖्рдгु, рднाрдЧрд╡рдд, рд╢िрд╡, рдордд्рд╕्рдп, рдоाрд░्рдХрдг्рдбेрдп, рдЕрдЧ्рдиि рдкुрд░ाрдг рдк्рд░рдоुрдЦ।

рдкाँрдЪ рд▓рдХ्рд╖рдг: рд╕рд░्рдЧ, рдк्рд░рддिрд╕рд░्рдЧ, рд╡ंрд╢, рдорди्рд╡ंрддрд░, рд╡ंрд╢ाрдиुрдЪрд░िрдд

ЁЯОп рдмाрд░-рдмाрд░ рдкूрдЫे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рддрде्рдп (Exam Gyan)

✅ рд╕рдмрд╕े рдк्рд░ाрдЪीрди рд╡ेрдж – рдЛрдЧ्рд╡ेрдж
✅ рджрд╢рд░ाрдЬ्рдЮ рдпुрдж्рдз – рдкрд░ुрд╖्рдгी рдирджी
✅ рд╡िрдЬेрддा – рд╕ुрджाрд╕
✅ рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рд╕ूрдХ्рдд – рдЗрди्рдж्рд░
✅ рдЧाрдпрдд्рд░ी рдоंрдд्рд░ – рддृрддीрдп рдоंрдбрд▓
✅ рд╢рддрдкрде рдм्рд░ाрд╣्рдордг – рдпрдЬुрд░्рд╡ेрдж
✅ рдЧोрдкрде рдм्рд░ाрд╣्рдордг – рдЕрдерд░्рд╡рд╡ेрдж
✅ рддрдд्рдд्рд╡рдорд╕ि – рдЫांрджोрдЧ्рдп рдЙрдкрдиिрд╖рдж
✅ рднाрд░рддीрдп рд╕ंрдЧीрдд рдХा рд╕्рд░ोрдд – рд╕ाрдорд╡ेрдж
✅ рдЧрд╡िрд╖्рдЯि = рдпुрдж्рдз, рд╢्рдпाрдо рдЕрдпрд╕ = рд▓ोрд╣ा

⭐ рд╡ैрджिрдХ рдпुрдЧ рднाрд░рддीрдп рд╕рдн्рдпрддा, рдзрд░्рдо, рджрд░्рд╢рди, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं, рд╡рд░्рдг рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рдпрдЬ्рдЮ рдкрд░ंрдкрд░ा рддрдеा рдЙрдкрдиिрд╖рджिрдХ рдЪिंрддрди рдХी рдЖрдзाрд░рд╢िрд▓ा рд╣ै। UPSC, UPPSC, BPSC, RO/ARO, SSC, Railway рдПрд╡ं рдЕрди्рдп рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдоें рд╡ैрджिрдХ рдХाрд▓ рд╕े рдк्рд░рддिрд╡рд░्рд╖ рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं, рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ – рд╡ेрдж, рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдЧ्рд░ंрде, рдЙрдкрдиिрд╖рдж, рджрд╢рд░ाрдЬ्рдЮ рдпुрдж्рдз, рд╡ैрджिрдХ рджेрд╡рддा, рд╕рднा-рд╕рдоिрддि, рдЧाрд░्рдЧी-рдоैрдд्рд░ेрдпी, рдпाрдЬ्рдЮрд╡рд▓्рдХ्рдп, рд╢्рд╡ेрддрдХेрддु рддрдеा рдЙрдд्рддрд░ рд╡ैрджिрдХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди।

ЁЯУв © 2026 apnaupsc.in | рд╡ैрджिрдХ рдХाрд▓ COMPLETE рдиोрдЯ्рд╕ | рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЙрдкрдпोрдЧी рд╕ाрд░ांрд╢

рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें

0 рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ

Please do not enter any spam link in the comment box.

рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें (0)