ЁЯУ╕ рдЬैрди рдзрд░्рдо | 24 рддीрд░्рдеंрдХрд░ | рдорд╣ाрд╡ीрд░ рд╕्рд╡ाрдоी | Complete Notes | Image source: apnaupsc.in
рдЬैрди рдзрд░्рдо рднाрд░рдд рдХे рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдк्рд░ाрдЪीрди рдзाрд░्рдоिрдХ рдПрд╡ं рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै। рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдоें рдЬैрди рдзрд░्рдо рд╕े рдорд╣ाрд╡ीрд░ рд╕्рд╡ाрдоी, 24 рддीрд░्рдеंрдХрд░, рдЬैрди рд╕ंрдЧीрддि, рд╢्рд╡ेрддाрдо्рдмрд░-рджिрдЧрдо्рдмрд░, рдЕрдиेрдХांрддрд╡ाрдж, рд╕्рдпाрдж्рд╡ाрдж, рдЬैрди рд╕ाрд╣िрдд्рдп, рдЬैрди рдХрд▓ा рдПрд╡ं рд╕्рдеाрдкрдд्рдп, рдЬैрди рдкрд░िрд╖рджों рддрдеा рдЬैрди рджрд░्рд╢рди рд╕े рдиिрдпрдоिрдд рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं।
ЁЯФ╢ рдЬैрди рдзрд░्рдо рдХा рдкрд░िрдЪрдп
- "рдЬैрди" рд╢рдм्рдж "рдЬिрди" рд╕े рдмрдиा рд╣ै – рдЬिрд╕рдиे рдЗрди्рдж्рд░िрдпों рдПрд╡ं рд╡ाрд╕рдиाрдУं рдкрд░ рд╡िрдЬрдп рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд▓ी рд╣ो।
- рдЬैрди рдзрд░्рдо рдХे рдЙрдкрджेрд╢рдХ: рддीрд░्рдеंрдХрд░
- рдХुрд▓ рддीрд░्рдеंрдХрд░: 24
- рдЬैрди рдзрд░्рдо рдХा рдоूрд▓ рдЖрдзाрд░: рдЕрд╣िंрд╕ा, рдЕрдкрд░िрдЧ्рд░рд╣, рд╕рдд्рдп, рддрдк, рдЖрдд्рдорд╕ंрдпрдо
ЁЯОп 24 рддीрд░्рдеंрдХрд░ (рд╕ूрдЪी) – рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг
| рдХ्рд░.рд╕ं. | рддीрд░्рдеंрдХрд░ рдХा рдиाрдо | рдЪिрд╣्рди (Symbol) | рд░ंрдЧ (Color) |
|---|---|---|---|
| 1 | рдЛрд╖рднрджेрд╡ (рдЖрджिрдиाрде) | рдмैрд▓ (рд╡ृрд╖рдн) | рд╕ुрдирд╣рд░ा / рдкीрд▓ा |
| 2 | рдЕрдЬिрддрдиाрде | рд╣ाрдеी | рд╕ुрдирд╣рд░ा / рдкीрд▓ा |
| 3 | рд╕рдо्рднрд╡рдиाрде | рдШोрдб़ा | рд╕ुрдирд╣рд░ा / рдкीрд▓ा |
| 4 | рдЕрднिрдиंрджрдирдиाрде | рдмंрджрд░ | рд╕ुрдирд╣рд░ा / рдкीрд▓ा |
| 5 | рд╕ुрдорддिрдиाрде | рдЪрдХрд╡ा | рд╕ुрдирд╣рд░ा / рдкीрд▓ा |
| 6 | рдкрдж्рдордк्рд░рдн | рдХрдорд▓ | рд▓ाрд▓ |
| 7 | рд╕ुрдкाрд░्рд╢्рд╡рдиाрде | рд╕्рд╡ाрд╕्рддिрдХ | рд╕ुрдирд╣рд░ा / рдкीрд▓ा |
| 8 | рдЪрди्рдж्рд░рдк्рд░рдн | рдЪंрдж्рд░рдоा | рд╕рдлेрдж |
| 9 | рдкुрд╖्рдкрджрди्рдд (рд╕ुрд╡िрдзिрдиाрде) | рдордЧрд░рдордЪ्рдЫ | рд╕рдлेрдж |
| 10 | рд╢ीрддрд▓рдиाрде | рдХрд▓्рдкрд╡ृрдХ्рд╖ / рд╢्рд░ीрд╡рдд्рд╕ | рд╕ुрдирд╣рд░ा / рдкीрд▓ा |
| 11 | рд╢्рд░ेрдпांрд╕рдиाрде | рдЧेंрдбा | рд╕ुрдирд╣рд░ा / рдкीрд▓ा |
| 12 | рд╡ाрд╕ुрдкूрдЬ्рдп | рднैंрд╕ | рд▓ाрд▓ |
| 13 | рд╡िрдорд▓рдиाрде | рд╕ूрдЕрд░ (рд╡рд░ाрд╣) | рд╕ुрдирд╣рд░ा / рдкीрд▓ा |
| 14 | рдЕрдиंрддрдиाрде | рд╕ेрд╣ी / рдмाрдЬ | рд╕ुрдирд╣рд░ा / рдкीрд▓ा |
| 15 | рдзрд░्рдордиाрде | рд╡рдЬ्рд░ | рд╕ुрдирд╣рд░ा / рдкीрд▓ा |
| 16 | рд╢ांрддिрдиाрде | рд╣िрд░рдг | рд╕ुрдирд╣рд░ा / рдкीрд▓ा |
| 17 | рдХुंрдеुрдиाрде | рдмрдХрд░ा | рд╕ुрдирд╣рд░ा / рдкीрд▓ा |
| 18 | рдЕрд░рдиाрде | рдордЫрд▓ी | рд╕ुрдирд╣рд░ा / рдкीрд▓ा |
| 19 | рдорд▓्рд▓िрдиाрде | рдХрд▓рд╢ | рдиीрд▓ा |
| 20 | рдоुрдиिрд╕ुрд╡्рд░рддрдиाрде | рдХрдЫुрдЖ | рдХाрд▓ा |
| 21 | рдирдоिрдиाрде | рдиीрд▓рдХрдорд▓ | рд╕ुрдирд╣рд░ा / рдкीрд▓ा |
| 22 | рдиेрдоिрдиाрде | рд╢ंрдЦ | рдХाрд▓ा |
| 23 | рдкाрд░्рд╢्рд╡рдиाрде | рд╕ांрдк (рд╕рд░्рдк) | рдиीрд▓ा |
| 24 | рдорд╣ाрд╡ीрд░ рд╕्рд╡ाрдоी | рд╕िंрд╣ (рд╢ेрд░) |
UPSC/UPPSC рдоें рдоुрдЦ्рдпрддः: рдЛрд╖рднрджेрд╡, рдиेрдоिрдиाрде, рдкाрд░्рд╢्рд╡рдиाрде, рдорд╣ाрд╡ीрд░ рд╕े рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं।
ЁЯСС рдк्рд░рдердо рддीрд░्рдеंрдХрд░ : рдЛрд╖рднрджेрд╡ (рдЖрджिрдиाрде)
- рдЬैрди рдкрд░ंрдкрд░ा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░: рдХृрд╖ि, рдкрд╢ुрдкाрд▓рди, рд╕рдн्рдпрддा рдХा рдЬ्рдЮाрди рджिрдпा।
- рдк्рд░рддीрдХ: рдмैрд▓
- рдЛрд╖рднрджेрд╡ рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рднाрдЧрд╡рдд рдкुрд░ाрдг рдПрд╡ं рдЛрдЧ्рд╡ेрдж рдоें рд╣ोрдиे рдХा рджाрд╡ा।
ЁЯХЙ 22рд╡ें рддीрд░्рдеंрдХрд░ : рдиेрдоिрдиाрде
рдХृрд╖्рдг рдХे рд╕рдордХाрд▓ीрди рдоाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं। рдк्рд░рддीрдХ: рд╢ंрдЦ
ЁЯХЙ 23рд╡ें рддीрд░्рдеंрдХрд░ : рдкाрд░्рд╢्рд╡рдиाрде
рдЬрди्рдо: рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी, рдкिрддा: рдЕрд╢्рд╡рд╕ेрди, рдк्рд░рддीрдХ: рд╕рд░्рдк
рдЙрдкрджेрд╢: рдЪाрд░ рдорд╣ाрд╡्рд░рдд (рдЕрд╣िंрд╕ा, рд╕рдд्рдп, рдЕрд╕्рддेрдп, рдЕрдкрд░िрдЧ्рд░рд╣)
ЁЯХЙ 24рд╡ें рддीрд░्рдеंрдХрд░ : рдорд╣ाрд╡ीрд░ рд╕्рд╡ाрдоी
ЁЯОп рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдХे рдЬीрд╡рди рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдШрдЯрдиाрдПँ
☸ рдЬैрди рдзрд░्рдо рдХे рдд्рд░िрд░рдд्рди
1. рд╕рдо्рдпрдХ рджрд░्рд╢рди
2. рд╕рдо्рдпрдХ рдЬ्рдЮाрди
3. рд╕рдо्рдпрдХ рдЪрд░िрдд्рд░
☸ рдкंрдЪрдорд╣ाрд╡्рд░рдд
1. рдЕрд╣िंрд╕ा 2. рд╕рдд्рдп 3. рдЕрд╕्рддेрдп 4. рдЕрдкрд░िрдЧ्рд░рд╣ 5. рдм्рд░рд╣्рдордЪрд░्рдп
рдорд╣ाрд╡ीрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рддिрдкाрджिрдд। UPSC рдоें рдмाрд░-рдмाрд░ рдкूрдЫा рдЧрдпा।
☸ рдЬैрди рджрд░्рд╢рди (рдЕрдиेрдХांрддрд╡ाрдж рдПрд╡ं рд╕्рдпाрдж्рд╡ाрдж)
- рдЕрд╣िंрд╕ा – рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рд╕िрдж्рдзांрдд
- рдЕрдкрд░िрдЧ्рд░рд╣ – рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рди рдХрд░рдиा
- рддрдк – рдЖрдд्рдорд╢ुрдж्рдзि рдХा рд╕ाрдзрди
- рдХрд░्рдо рд╕िрдж्рдзांрдд – рдХрд░्рдоों рд╕े рдмंрдзрди
- рдоोрдХ्рд╖ – рдХрд░्рдо рдмंрдзрди рд╕े рдоुрдХ्рддि
- рдЕрдиेрдХांрддрд╡ाрдж – рд╕рдд्рдп рдХे рдЕрдиेрдХ рдкрдХ्рд╖ (UPSC рдХा рдк्рд░िрдп рд╡िрд╖рдп)
- рд╕्рдпाрдж्рд╡ाрдж (рд╕рдк्рддрднंрдЧी рди्рдпाрдп) – рд╕ाрдд рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПँ
ЁЯСй рдЬैрди рдзрд░्рдо рдФрд░ рдорд╣िрд▓ाрдПँ (рд╢्рд╡ेрддाрдо्рдмрд░-рджिрдЧрдо्рдмрд░ рд╡िрд╡ाрдж рдХा рдХाрд░рдг)
рд╢्рд╡ेрддाрдо्рдмрд░: ✔ рдорд╣िрд▓ाрдПँ рдоोрдХ्рд╖ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ैं
рджिрдЧрдо्рдмрд░: ❌ рдорд╣िрд▓ाрдПँ рд╕ीрдзे рдоोрдХ्рд╖ рдк्рд░ाрдк्рдд рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддीं
UPSC рдоें рдкूрдЫा рдЬा рдЪुрдХा рд╣ै।
ЁЯУЪ рдЬैрди рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдПрд╡ं рдЖрдЧрдо
ЁЯСиЁЯПл рдЬैрди рдЖрдЪाрд░्рдп
рднрдж्рд░рдмाрд╣ु, рд╕्рдеूрд▓рднрдж्рд░, рд╣ेрдордЪрди्рдж्рд░, рдЬिрдирд╕ेрди
ЁЯСС рдЬैрди рдзрд░्рдо рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд░ाрдЬрдХीрдп рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдХ
ЁЯПЫ рдЬैрди рд╕ंрдЧीрддि (Jain Councils)
⚔ рд╢्рд╡ेрддाрдо्рдмрд░ рдПрд╡ं рджिрдЧрдо्рдмрд░ рд╡िрднाрдЬрди
⚪ рд╢्рд╡ेрддाрдо्рдмрд░
рд╕рдлेрдж рд╡рд╕्рдд्рд░ рдзाрд░рдг, рдорд╣िрд▓ाрдПँ рдоोрдХ्рд╖ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ैं, рдорд╣ाрд╡ीрд░ рд╡िрд╡ाрд╣िрдд рдеे, рдЖрдЧрдо рд╕्рд╡ीрдХाрд░। рдХ्рд╖ेрдд्рд░: рдЧुрдЬрд░ाрдд, рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди
⚫ рджिрдЧрдо्рдмрд░
рд╡рд╕्рдд्рд░ рдд्рдпाрдЧ, рдХрдаोрд░ рддрдк, рдорд╣िрд▓ाрдПँ рддрдд्рдХाрд▓ рдоोрдХ्рд╖ рдирд╣ीं, рдоूрд▓ рдЖрдЧрдо рдирд╖्рдЯ рдоाрдирддे рд╣ैं। рдХ्рд╖ेрдд्рд░: рдХрд░्рдиाрдЯрдХ, рдордз्рдп рднाрд░рдд
ЁЯПЫ рдЬैрди рдХрд▓ा рдПрд╡ं рд╕्рдеाрдкрдд्рдп
- рджिрд▓рд╡ाрдб़ा рдоंрджिрд░ (рдоाрдЙंрдЯ рдЖрдмू)
- рд░рдгрдХрдкुрд░ рдоंрджिрд░
- рд╢्рд░рд╡рдгрдмेрд▓рдЧोрд▓ा (рдЧोрдо्рдордЯेрд╢्рд╡рд░ рдк्рд░рддिрдоा / рдмाрд╣ुрдмрд▓ी) – UPSC рдоें рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг
ЁЯМП рдЬैрди рдзрд░्рдо рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕ीрдоिрдд рдХ्рдпों рд░рд╣ा?
- рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдХрдаोрд░ рдиिрдпрдо
- рдХृрд╖ि рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдиुрдХूрд▓ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдирд╣ीं (рдЕрд╣िंрд╕ा рдХे рдХाрд░рдг)
- рдХрдаोрд░ рддрдкрд╕्рдпा
- рд░ाрдЬрдХीрдп рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рд╕ीрдоिрдд
- рд╕ंрдШ рд╕ंрдЧрдарди рдмौрдж्рдзों рдЬिрддрдиा рдордЬрдмूрдд рдирд╣ीं
- рд╡िрджेрд╢ों рдоें рдоिрд╢рдирд░ी рдЧрддिрд╡िрдзि рдХрдо
ЁЯОп BPSC/UPSC/UPPSC рдХे рдХрдаिрди рддрде्рдп (Exam Gyan)
ЁЯУМ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖: рдЬैрди рдзрд░्рдо рднाрд░рддीрдп рджрд░्рд╢рди рдХी рдПрдХ рдЕрдд्рдпंрдд рд╡िрдХрд╕िрдд рдкрд░ंрдкрд░ा рд╣ै। UPSC, UPPSC, BPSC рдПрд╡ं рдЕрди्рдп рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдоें 24 рддीрд░्рдеंрдХрд░, рдорд╣ाрд╡ीрд░ рд╕्рд╡ाрдоी, рдЕрдиेрдХांрддрд╡ाрдж, рд╕्рдпाрдж्рд╡ाрдж, рдкंрдЪрдорд╣ाрд╡्рд░рдд, рдЬैрди рд╕ंрдЧीрддि, рд╢्рд╡ेрддाрдо्рдмрд░-рджिрдЧрдо्рдмрд░, рдЬैрди рд╕ाрд╣िрдд्рдп, рднрдж्рд░рдмाрд╣ु, рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рдоौрд░्рдп, рд╢्рд░рд╡рдгрдмेрд▓рдЧोрд▓ा рддрдеा рдЬैрди рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рд╕े рдиिрдпрдоिрдд рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं।

Please do not enter any spam link in the comment box.