ЁЯУ░ рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдбैрд╢рдмोрд░्рдб
UPSC • UPPSC • BPSC • SSC • Railway • RO/ARO
● LIVE
ЁЯФД рдЕंрддिрдо рдЕрдкрдбेрдЯ: 17 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026, 5:00 AM
ЁЯУ╕ рджैрдиिрдХ рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ | UPSC, UPPSC, BPSC, SSC, Railway рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рд╣ेрддु рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдиाрдХ्рд░рдо
ЁЯФе рддाрдЬ़ा рдЕрдкрдбेрдЯ 10 рдирдП
ЁЯУЕ 17 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
NEW
ЁЯЗоЁЯЗ│
рдЕрд╣िंрд╕ा рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЗрдиोрд╡ेрд╢рди рдФрд░ ‘рд╡िрд╣ाрди’
- рдЕрд╣िंрд╕ा рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЗрдиोрд╡ेрд╢рди: рдЪेрди्рдирдИ рд╕्рдеिрдд рдлैрдмрд▓ेрд╕ рд╕ेрдоीрдХंрдбрдХ्рдЯрд░ рд╕्рдЯाрд░्рдЯрдЕрдк рдЬिрд╕рдиे VIHAAN (рд╡िрд╣ाрди) рд╡िрдХрд╕िрдд рдХिрдпा рд╣ै।
- VIHAAN: рдлाрдЗрдмрд░ рдм्рд░ॉрдбрдмैंрдб рдХे рд▓िрдП рд╡िрдХрд╕िрдд рд╕्рд╡рджेрд╢ी рдм्рд░ॉрдбрдмैंрдб рдиेрдЯрд╡рд░्рдХिंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо-рдСрди-рдЪिрдк (SoC) рд╣ै।
- рддрдХрдиीрдХ: VIHAAN рдоें рд╕्рд╡рджेрд╢ी VEGA рдоाрдЗрдХ्рд░ोрдк्рд░ोрд╕ेрд╕рд░ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
- рдлрд░्рд╕्рдЯ-рдкाрд╕ рд╕िрд▓िрдХॉрди рд╕рдлрд▓рддा: рдЧрдгрддंрдд्рд░ рджिрд╡рд╕ рдкрд░ рдЯेрдк-рдЖрдЙрдЯ рдХे рдмाрдж рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рджिрд╡рд╕ 2026 рдкрд░ рд╕рдлрд▓рддा рдоिрд▓ी।
- рдЙрдд्рдкाрджрди рд▓рдХ्рд╖्рдп: VIHAAN рдХा рдк्рд░ोрдбрдХ्рд╢рди 2027 рдоें рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╣ै।
- DLI рдпोрдЬрдиा: рдЕрд╣िंрд╕ा рдХो Design Linked Incentive (DLI) рдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рд╕рд╣ाрдпрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ै।
- Semicon 2.0: рдЬुрд▓ाрдИ 2026 рдоें ₹1,27,500 рдХрд░ोрдб़ рдХे рдмрдЬрдЯ рдХे рд╕ाрде рдоंрдЬूрд░ी рдоिрд▓ी।
ЁЯУШ рд╕्рдЯेрдЯिрдХ CA:
- VIHAAN: рдлाрдЗрдмрд░ рдм्рд░ॉрдбрдмैंрдб рдХे рд▓िрдП рдм्рд░ॉрдбрдмैंрдб рдиेрдЯрд╡рд░्рдХिंрдЧ SoC।
- VEGA: VIHAAN рдоें рдк्рд░рдпुрдХ्рдд рд╕्рд╡рджेрд╢ी рдоाрдЗрдХ्рд░ोрдк्рд░ोрд╕ेрд╕рд░।
- DLI: Design Linked Incentive — рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдоीрдХंрдбрдХ्рдЯрд░ рдЪिрдк рдбिрдЬ़ाрдЗрди рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди।
- C2S: Chips to Startup рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо; рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЪिрдк рдбिрдЬ़ाрдЗрди рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиे рдХी рдкрд╣рд▓।
ЁЯУЕ 17 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
NEW
ЁЯЗоЁЯЗ│
FAST-DS 2026
- FAST-DS: CBDT рдиे ‘рдЫोрдЯे рдЯैрдХ्рд╕рдкेрдпрд░्рд╕ рдХी рд╡िрджेрд╢ी рд╕ंрдкрдд्рддि – рдбिрд╕्рдХ्рд▓ोрдЬрд░ рд╕्рдХीрдо (FAST-DS) рдиिрдпрдо, 2026’ рдХो рдЕрдзिрд╕ूрдЪिрдд рдХिрдпा।
- рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рдпोрдЧ्рдп рдЯैрдХ्рд╕рдкेрдпрд░्рд╕ рдХो рдХुрдЫ рдкूрд░्рд╡-рдЕрдШोрд╖िрдд рд╡िрджेрд╢ी рд╕ंрдкрдд्рддि рдФрд░ рдЖрдп рдХी рд╕्рд╡ैрдЪ्рдЫिрдХ рдШोрд╖рдгा рдХрд░рдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा।
- рдк्рд░рдХृрддि: FAST-DS 2026 рдПрдХ рдПрдХ рдмाрд░ рдХी рд╕्рд╡ैрдЪ्рдЫिрдХ рдШोрд╖рдгा рдпोрдЬрдиा рд╣ै।
- рд▓ाрдЧू рд╣ोрдиे рдХी рддाрд░ीрдЦ: 16 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
- рдШोрд╖рдгा рдХी рдЕंрддिрдо рддिрдеि: 31 рджिрд╕ंрдмрд░ 2026
ЁЯУЕ 17 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
NEW
ЁЯд║
BRICS ICT рдЯ्рд░ैрдХ 2026
- рдЖрдпोрдЬрди: рднाрд░рдд рдХी BRICS рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा 2026 рдХे рддрд╣рдд рджूрд░рд╕ंрдЪाрд░ рд╡िрднाрдЧ (DoT) рдж्рд╡ाрд░ा рдкुрдгे рдоें 17–21 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026 рдХो BRICS ICT рдЯ्рд░ैрдХ рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।
- рдеीрдо: “рдордЬ़рдмूрдд рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рд▓िрдП рдЗрдиोрд╡ेрд╢рди, рд╕рд╣рдпोрдЧ рдФрд░ рдмрджрд▓ाрд╡ (ICT)”
- рдоुрдЦ्рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░: ЁЯдЦ AI, ЁЯЫб️ рд╕ाрдЗрдмрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा, рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЕрд╡рд╕ंрд░рдЪрдиा (DPI), рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдХौрд╢рд▓, рд╕्рдЯाрд░्рдЯрдЕрдк рдФрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдХी рдСрдирд▓ाрдЗрди рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा।
- 7рд╡ीं BRICS ICT рд╡рд░्рдХिंрдЧ рдЧ्рд░ुрдк рдоीрдЯिंрдЧ: 17–19 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
- рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдм्рд░िрдХ्рд╕ (BRICS) рдлोрд░рдо рдПрд╡ं рдПрдХ्рд╕рдкो: 20 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
- 12рд╡ीं BRICS рдХрдо्рдпुрдиिрдХेрд╢ंрд╕ рдоिрдиिрд╕्рдЯрд░्рд╕ рдоीрдЯिंрдЧ: 21 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
- рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рддрде्рдп: BRICS рдХी 2026 рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рднाрд░рдд рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै рдФрд░ ICT рдЯ्рд░ैрдХ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдкुрдгे рдоें рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै।
ЁЯУЕ 17 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
NEW
ЁЯд║
рдХॉрдордирд╡ेрд▓्рде рдлेंрд╕िंрдЧ рдЪैंрдкिрдпрдирд╢िрдк 2026 рдоें рднाрд░рдд рдХा рд╢ाрдирджाрд░ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди
- рд╕्рдеाрди: рд▓ाрдЧोрд╕, рдиाрдЗрдЬीрд░िрдпा | рддिрдеि: 9–14 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
- рднाрд░рдд: рдХॉрдордирд╡ेрд▓्рде рдлेंрд╕िंрдЧ рдЪैंрдкिрдпрдирд╢िрдк рдоें рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдУрд╡рд░рдСрд▓ рдЦिрддाрдм рдЬीрддा।
- рднाрд░рдд рдХी рдкрджрдХ рддाрд▓िрдХा: ЁЯеЗ 13 рд╕्рд╡рд░्рдг + ЁЯеИ 8 рд░рдЬрдд + ЁЯеЙ 14 рдХांрд╕्рдп = 35 рдкрджрдХ
- рдУрд╡рд░рдСрд▓ рдЯ्рд░ॉрдлी: рднाрд░рдд рдиे рд╡िрд▓्рдХिंрд╕рди рд╕्рд╡ॉрд░्рдб рдЯ्рд░ॉрдлी рдЬीрддी।
- рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЙрдкрд▓рдм्рдзि: рддрдиीрд╖्рдХा рдЦрдд्рд░ी рдиे рд╕ीрдиिрдпрд░ рдорд╣िрд▓ा рдИрдкी (├Йp├йe) рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕्рдкрд░्рдзा рдоें рд╕्рд╡рд░्рдг рдЬीрддा।
- рдлेंрд╕िंрдЧ рдХे рддीрди рдк्рд░рдоुрдЦ рд╣рдеिрдпाрд░: рдлॉрдЗрд▓ (Foil), рдИрдкी (├Йp├йe) рдФрд░ рд╕ेрдмрд░ (Sabre)
ЁЯУЕ 17 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
NEW
ЁЯЗоЁЯЗ│
RSVC–AMRIT рдк्рд▓ेрдЯрдл़ॉрд░्рдо : рдЧ्рд░ाрдоीрдг рддрдХрдиीрдХ рдФрд░ рдирд╡ाрдЪाрд░ рдХो рдмрдв़ाрд╡ा
- RSVC: RuTAGe Smart Village Centre — рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рддрдХрдиीрдХ рдПрд╡ं рдирд╡ाрдЪाрд░ рдХो рдЕंрддिрдо рдЫोрд░ рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪाрдиे рдХी рдкрд╣рд▓।
- рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕ंрд╕्рдеाрдПँ: OPSA (Office of Principal Scientific Adviser) рдФрд░ NABARD।
- AMRIT: RSVCs рдХी рдиिрдЧрд░ाрдиी, рддрдХрдиीрдХी рд╕рдоाрдзाрди рдПрд╡ं рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдк्рд▓ेрдЯрдл़ॉрд░्рдо।
- рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рддрдХрдиीрдХी рдЕрдкрдиाрдиे, рдЖрдЬीрд╡िрдХा рдФрд░ рдЙрдж्рдпрдоिрддा рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиा।
- рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЙрдкрдпोрдЧी: RuTAGe → Rural Technology | RSVC → Smart Village Centre | NABARD → рдХृрд╖ि рдПрд╡ं рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрдХाрд╕
ЁЯУЕ 17 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
NEW
☢️
SHANTI Act, 2025 : рднाрд░рдд рдХे рдкрд░рдоाрдгु рдКрд░्рдЬा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдмрдб़ा рдмрджрд▓ाрд╡
- рдкूрд░ा рдиाрдо: Sustainable Harnessing and Advancement of Nuclear Energy for Transforming India (SHANTI) Act, 2025
- рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рднाрд░рдд рдоें рдкрд░рдоाрдгु рдКрд░्рдЬा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рдкрд░рдоाрдгु рдКрд░्рдЬा рд▓рдХ्рд╖्рдпों рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиा।
- рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░: рдкрд░рдоाрдгु рдКрд░्рдЬा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдиिрдпрдорди, рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕िंрдЧ рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдирдпा рд╡ैрдзाрдиिрдХ рдвाँрдЪा।
- рдкрд░рдоाрдгु рдКрд░्рдЬा рд╡िрднाрдЧ (DAE) рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдиीрддिрдЧрдд рдПрд╡ं рдиिрдпाрдордХीрдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдк्рд░рдоुрдЦ рднूрдоिрдХा рдиिрднाрддा рд╣ै।
- рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЙрдкрдпोрдЧी: SHANTI Act, 2025 → рдкрд░рдоाрдгु рдКрд░्рдЬा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ → рднाрд░рдд рдХी рдКрд░्рдЬा рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдПрд╡ं рдкрд░рдоाрдгु рдКрд░्рдЬा рд╡िрд╕्рддाрд░
ЁЯУЕ 17 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
NEW
ЁЯУ║
рдЯीрд╡ी рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рдХी 12 рдоिрдирдЯ рдк्рд░рддि рдШंрдЯे рдХी рд╕ीрдоा рд╣рдЯाрдИ рдЧрдИ
- 14 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026 рдХो рд╕ूрдЪрдиा рдПрд╡ं рдк्рд░рд╕ाрд░рдг рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдиे рдЯीрд╡ी рдЪैрдирд▓ों рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рддि рдШंрдЯे 12 рдоिрдирдЯ рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рд╕ीрдоा рд╣рдЯा рджी।
- рдпрд╣ рд╕ीрдоा рдХेрдмрд▓ рдЯेрд▓ीрд╡िрдЬрди рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдиिрдпрдо, 1994 рдХे рддрд╣рдд рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдеी।
- 12 рдоिрдирдЯ рдХी рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рд╕ीрдоा рд╡рд░्рд╖ 2006 рдоें рд▓ाрдЧू рдХी рдЧрдИ рдеी।
- рднाрд░рдд рдоें рдЯीрд╡ी рдЪैрдирд▓ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा 2006 рдоें 62 рд╕े рдмрдв़рдХрд░ 2026 рдоें 900+ рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै।
- рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рд╕рдоाрди рдЕрд╡рд╕рд░, рдиिрд╖्рдкрдХ्рд╖ рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзा рдФрд░ Ease of Doing Business рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиा।
- рдЯीрд╡ी рд╡िрддрд░рдг рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо: DTH, рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдХेрдмрд▓, HITS рдФрд░ IPTV।
ЁЯУЕ 16 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
NEW
♟️
рдоैрдЧ्рдирд╕ рдХाрд░्рд▓рд╕рди рдиे рд▓рдЧाрддाрд░ рджूрд╕рд░ी рдмाрд░ рдЬीрддा рдИ-рд╕्рдкोрд░्рдЯ्рд╕ рд╡िрд╢्рд╡ рдХрдк рд╢рддрд░ंрдЬ рдЦिрддाрдм
- рд╡िрдЬेрддा: рдоैрдЧ्рдирд╕ рдХाрд░्рд▓рд╕рди ЁЯЗ│ЁЯЗ┤ — рд╡िрд╢्рд╡ рдиंрдмрд░-1 рд╢рддрд░ंрдЬ рдЦिрд▓ाрдб़ी
- рдЦिрддाрдм: рд▓рдЧाрддाрд░ рджूрд╕рд░ी рдмाрд░ рдИ-рд╕्рдкोрд░्рдЯ्рд╕ рд╡िрд╢्рд╡ рдХрдк рд╢рддрд░ंрдЬ рдЦिрддाрдм
- рдлाрдЗрдирд▓: рдХाрд░्рд▓рд╕рди рдиे рдмेрд▓ाрд░ूрд╕ рдХे рдЧ्рд░ैंрдбрдоाрд╕्рдЯрд░ рдбेрдиिрд╕ рд▓ाрдЬाрд╡िрдХ рдХो 2–0 рд╕े рд╣рд░ाрдпा।
- рд╕्рдеाрди: рдкेрд░िрд╕, рдл्рд░ांрд╕
- рддीрд╕рд░ा рд╕्рдеाрди: рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рдЧ्рд░ैंрдбрдоाрд╕्рдЯрд░ рд╣िрдХाрд░ू рдиाрдХाрдоुрд░ा
- рдоैрдЧ्рдирд╕ рдХाрд░्рд▓рд╕рди (Magnus Carlsen) рдиॉрд░्рд╡े рдХे рдПрдХ рдорд╣ाрди рд╢рддрд░ंрдЬ рдЦिрд▓ाрдб़ी рдФрд░ рджुрдиिрдпा рдХे рдиंрдмрд░ 1 рдЧ्рд░ैंрдбрдоाрд╕्рдЯрд░ рд╣ैं।
ЁЯУЕ 16 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
NEW
ЁЯПЖ
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕрдиुрднрд╡ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░-2026 рдк्рд░рджाрди рдХिрдП рдЬाрдПंрдЧे
- рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕрдиुрднрд╡ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░-2026 рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдк्рд░рджाрди рдХिрдП рдЬाрдПंрдЧे।
- рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдк्рд░рджाрдирдХрд░्рддा: рдХेंрдж्рд░ीрдп рд░ाрдЬ्рдп рдоंрдд्рд░ी рдбॉ. рдЬिрддेंрдж्рд░ рд╕िंрд╣
- рд╡рд░्рд╖ 2026 рдХे рд▓िрдП рдЪрдпрдиिрдд: 15 рдХрд░्рдордЪाрд░ी
- рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рдкेंрд╢рди рдоिрдд्рд░ рдкुрд╕्рддिрдХा рддрдеा рджेрд╢рд╡्рдпाрдкी рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЬीрд╡рди рдк्рд░рдоाрдг-рдкрдд्рд░ (DLC) рдЕрднिрдпाрди-5 рдХे рджिрд╢ा-рдиिрд░्рджेрд╢ рдЬाрд░ी рдХिрдП рдЬाрдПंрдЧे।
- рдкेंрд╢рди рд╡िрддрд░рдг рдмैंрдХ рдк्рд░рджрд░्рд╢рдиी: 17 рдкेंрд╢рди рд╡िрддрд░рдг рдмैंрдХ рдЕрдкрдиे рдЙрдд्рдкाрдж рдПрд╡ं рд╕ेрд╡ाрдПँ рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рдХрд░ेंрдЧे।
- рдЕрдиुрднрд╡ рдоंрдЪ (Anubhav Manch) рд╕ेрд╡ाрдиिрд╡ृрдд्рдд рдПрд╡ं рд╕ेрд╡ाрдиिрд╡ृрдд्рдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХो рдЕрдкрдиे рдХाрд░्рдп-рдЕрдиुрднрд╡ рд╕ाрдЭा рдХрд░рдиे рдХा рдоंрдЪ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै।
ЁЯУЕ 16 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
NEW
ЁЯЪЗ
рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рдоें рдмрд╣ुрдк्рд░рддीрдХ्рд╖िрдд рд╕ुंрдЧрд▓ рд╕ुрд░ंрдЧ рдЖрдо рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рдЦुрд▓ी
- рд╕्рдеाрди: рдЬрдо्рдоू-рдкुंрдЫ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ, рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░
- рд╕ुрд░ंрдЧ рдХी рд▓ंрдмाрдИ: рд▓рдЧрднрдЧ 3 рдХिрдоी
- рдиिрд░्рдоाрдг рдПрдЬेंрд╕ी: рд╕ीрдоा рд╕рдб़рдХ рд╕ंрдЧрдарди (BRO)
- рд▓ाрдЧрдд: рд▓рдЧрднрдЧ ₹600 рдХрд░ोрдб़
- рд╕ुрд░ंрдЧ рд╕े рдпाрдд्рд░ा рдХी рджूрд░ी рд▓рдЧрднрдЧ 13 рдХिрдоी рдХрдо рд╣ोрдЧी, рдЬिрд╕рд╕े рд░ाрдЬौрд░ी, рдкुंрдЫ рдФрд░ рдиौрд╢ेрд░ा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рдХрдиेрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी рдмेрд╣рддрд░ рд╣ोрдЧी।
- рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЙрдкрдпोрдЧी: рдпрд╣ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рдХे рджुрд░्рдЧрдо рд╕ीрдоाрд╡рд░्рддी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╕рдб़рдХ рд╕ंрдкрд░्рдХ рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиे рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।
ЁЯУЕ 16 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
NEW
ЁЯеЛ
рдПрдирдЖрдИрдИрдЯीрдЖрдИ рдиे ‘рд╕ाрдЗрдмрд░ рдХुрд╢्рддी-2026’ рд╣ैрдХाрдеॉрди рдХा рд╢ुрднाрд░ंрдн рдХिрдпा
- ЁЯЫб️ рдЖрдпोрдЬрдХ: рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХी рдПрд╡ं рд╕ूрдЪрдиा рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рд╕ंрд╕्рдеाрди (NIELIT)
- ЁЯТ╗ рд╣ैрдХाрдеॉрди: ‘рд╕ाрдЗрдмрд░ рдХुрд╢्рддी-2026’ — рд╕ाрдЗрдмрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╣ैрдХाрдеॉрди।
- ЁЯОп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рд╕ाрдЗрдмрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдЖрдХрд▓рди рдоें рдоाрдирд╡ीрдп рдиिрд░्рдгрдп рдХ्рд╖рдорддा рдХा рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдПрд╡ं рдк्рд░рдоाрдгीрдХрд░рдг।
- ЁЯСиЁЯТ╗ рднाрдЧीрджाрд░ी: рдЫाрдд्рд░ рдПрд╡ं рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд╢ोрдзрдХрд░्рддा рддीрди-рд╕рджрд╕्рдпीрдп рдЯीрдоों рдоें рднाрдЧ рд▓े рд╕рдХрддे рд╣ैं।
- ЁЯПЖ рд╡िрдЬेрддा: ‘рд╕ाрдЗрдмрд░ рдХेрд╕рд░ी 2026’ рдХी рдЙрдкाрдзि рдПрд╡ं рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдЧрджा।
- ЁЯеИ рдЙрдк-рд╡िрдЬेрддा: ‘рд░ुрд╕्рддрдо’ рдФрд░ ‘рдкрд╣рд▓рд╡ाрди’ рдХी рдЙрдкाрдзि рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдП рдЬाрдПंрдЧे।
- ЁЯУМ рдкंрдЬीрдХрд░рдг: рдЕрдЧрд▓े рдорд╣ीрдиे рдХी 10 рддाрд░ीрдЦ рддрдХ рдЬाрд░ी рд░рд╣ेрдЧा।
ЁЯУЕ 16 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
ЁЯПЖ
рдбॉ. рдкрдж्рдоा рдЧुрд░рдоेрдЯ рдХो UT рд▓рдж्рджाрдЦ рд░ाрдЬ्рдп рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ 2025
- ЁЯПЖ рдбॉ. рдкрдж्рдоा рдЧुрд░рдоेрдЯ рдХो UT рд▓рдж्рджाрдЦ рд░ाрдЬ्рдп рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ 2025 рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा।
- ЁЯПе рдкрдж — рдиिрджेрд╢рдХ, рдиेрд╢рдирд▓ рдЗंрд╕्рдЯीрдЯ्рдпूрдЯ рдСрдл рд╕ोрд╡ा-рд░िрдЧ्рдкा (NISR), рд▓ेрд╣।
- ЁЯМ┐ рдпोрдЧрджाрди — рд╕ोрд╡ा-рд░िрдЧ्рдкा рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдкрдж्рдзрддि рдХे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдПрд╡ं рд╕ंрд╡рд░्рдзрди рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдпोрдЧрджाрди।
- ЁЯСд рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдк्рд░рджाрдирдХрд░्рддा — рд╡िрдирдп рдХुрдоाрд░ рд╕рдХ्рд╕ेрдиा, рд▓рдж्рджाрдЦ рдХे рдЙрдкрд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓।
- ЁЯУЪ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЙрдкрдпोрдЧी: рд╕ोрд╡ा-рд░िрдЧ्рдкा → рд▓рдж्рджाрдЦ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдкрдж्рдзрддि | NISR → рд▓ेрд╣, рд▓рдж्рджाрдЦ
ЁЯУЕ 13 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
ЁЯФн
IOL рдиे рд╕्рд╡рджेрд╢ी ‘рдЧрд░ुрдб़’ рджूрд░рдмीрди рд▓ॉрди्рдЪ рдХी
- ЁЯЗоЁЯЗ│ рдЗंрдбिрдпा рдСрдк्рдЯेрд▓ рд▓िрдоिрдЯेрдб (IOL) рдиे ‘рдЧрд░ुрдб़ (GARUD)’ рдиाрдордХ рд╕्рд╡рджेрд╢ी рд╣ाрдИ-рд░िрдЬ़ॉрд▓्рдпूрд╢рди рджूрд░рдмीрди рд▓ॉрди्рдЪ рдХी।
- ЁЯПн IOL, рд░рдХ्рд╖ा рдЙрдд्рдкाрджрди рд╡िрднाрдЧ рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдоिрдиी рд░рдд्рди рд╢्рд░ेрдгी-I рд░рдХ्рд╖ा PSU рд╣ै।
- ЁЯПЧ️ рдиिрд░्рдоाрддा: рдСрдк्рдЯिрдХ्рд╕ рдлैрдХ्рдЯ्рд░ी, рджेрд╣рд░ाрджूрди।
- ЁЯФн рдЧрд░ुрдб़ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╢ेрд╖рддा: 8× рдЖрд╡рд░्рдзрди рдФрд░ рд▓рдЧрднрдЧ 7.6° рдлीрд▓्рдб рдСрдл рд╡्рдпू।
- ЁЯОп рдЙрдкрдпोрдЧ: рдкрдХ्рд╖ी-рджрд░्рд╢рди, рд╡рди्рдпрдЬीрд╡, рдк्рд░рдХृрддि, рдпाрдд्рд░ा, рдЦेрд▓, рд╡ाрдиिрдХी рдПрд╡ं рдЕрди्рдп рдмाрд╣्рдп рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ।
- ЁЯУЪ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЙрдкрдпोрдЧी: IOL → рдЗंрдбिрдпा рдСрдк्рдЯेрд▓ рд▓िрдоिрдЯेрдб | GARUD → рд╕्рд╡рджेрд╢ी рд╣ाрдИ-рд░िрдЬ़ॉрд▓्рдпूрд╢рди рджूрд░рдмीрди | IOL → рд░рдХ्рд╖ा рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХे рдЕрдзीрди рд░рдХ्рд╖ा PSU
ЁЯУЕ 16 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
❤️
‘рдЬुрдЧ рдЬुрдЧ рдЬिрдпो’ рдЕрднिрдпाрди рдФрд░ рдИ-рдк्рд░рдд्рдпाрд░ोрдкрдг
- ❤️ ‘рдЬुрдЧ рдЬुрдЧ рдЬिрдпो’ рдЕрднिрдпाрди рдХो 16рд╡ें рднाрд░рддीрдп рдЕंрдЧрджाрди рджिрд╡рд╕ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рд╢ुрд░ू рдХिрдпा рдЧрдпा।
- ЁЯСй⚕️ рдЕрднिрдпाрди рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд░ाрдЬ्рдп рдоंрдд्рд░ी рдЕрдиुрдк्рд░िрдпा рдкрдЯेрд▓ рдиे рдХी।
- ЁЯТ╗ рдИ-рдк्рд░рдд्рдпाрд░ोрдкрдг (e-Pratyaropan) рднी рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा рдЧрдпा, рдЬो рднाрд░рдд рдХी рдЕрдЧрд▓ी рдкीрдв़ी рдХा рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЕंрдЧ рдк्рд░рдд्рдпाрд░ोрдкрдг рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо рд╣ै।
- ЁЯПе NOTTO — рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕंрдЧ рдФрд░ рдКрддрдХ рдк्рд░рдд्рдпाрд░ोрдкрдг рд╕ंрдЧрдарди (National Organ and Tissue Transplant Organization)
- ЁЯУН NOTTO рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп: рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी
- ЁЯПЫ️ NOTTO, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдПрд╡ं рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХрд▓्рдпाрдг рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХे рддрд╣рдд рдХाрд░्рдп рдХрд░рддा рд╣ै।
ЁЯУЕ 15 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
ЁЯЗоЁЯЗ│
78 рд╡ीрд░рддा рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ 2026
- ЁЯПЕ рдХुрд▓ рд╡ीрд░рддा рдкुрд░рд╕्рдХाрд░: рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдж्рд░ौрдкрджी рдоुрд░्рдоु рдиे рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рджिрд╡рд╕ 2026 рдХी рдкूрд░्рд╡ рд╕ंрдз्рдпा рдкрд░ 78 рд╡ीрд░рддा рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ों рдХो рдоंрдЬूрд░ी рджी।
- ЁЯкЦ рдк्рд░ाрдк्рддрдХрд░्рддा: рд╕рд╢рд╕्рдд्рд░ рдмрд▓ों рдФрд░ рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╕рд╢рд╕्рдд्рд░ рдкुрд▓िрд╕ рдмрд▓ (CAPF) рдХे рдЬрд╡ाрди।
- ЁЯХК️ рдорд░рдгोрдкрд░ांрдд рдкुрд░рд╕्рдХाрд░: 13 рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдорд░рдгोрдкрд░ांрдд рджिрдП рдЧрдП।
- ЁЯПЕ рдХीрд░्рддि рдЪрдХ्рд░: 9 рдкुрд░рд╕्рдХाрд░।
- ЁЯПЕ рд╢ौрд░्рдп рдЪрдХ्рд░: 19 рдкुрд░рд╕्рдХाрд░।
- ЁЯкЦ рд╕ेрдиा рдоेрдбрд▓ (рд╡ीрд░рддा): 36 рдкुрд░рд╕्рдХाрд░।
- ⚓ рдиौрд╕ेрдиा рдоेрдбрд▓ (рд╡ीрд░рддा): 3 рдкुрд░рд╕्рдХाрд░।
- ✈️ рд╡ाрдпु рд╕ेрдиा рдоेрдбрд▓ (рд╡ीрд░рддा): 5 рдкुрд░рд╕्рдХाрд░।
- ЁЯОЦ️ рдмाрд░ рдЯू рд╢ौрд░्рдп рдЪрдХ्рд░: 1 рдкुрд░рд╕्рдХाрд░।
ЁЯУЕ 16 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
ЁЯЪВ
рдСрдкрд░ेрд╢рди рдирди्рд╣े рдлрд░िрд╢्рддे
- ЁЯЪВ рдСрдкрд░ेрд╢рди рдирди्рд╣े рдлрд░िрд╢्рддे рднाрд░рддीрдп рд░ेрд▓рд╡े рдХी рдкрд╣рд▓ рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЦोрдП, рдмिрдЫрдб़े рдпा рдЕрдХेрд▓े рдоिрд▓े рдмрдЪ्рдЪों рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рдмрдЪाрдиा рдФрд░ рдЙрдирдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ों рд╕े рдоिрд▓ाрдиा рд╣ै।
- ЁЯЫб️ рдоुрдЦ्рдп рдПрдЬेंрд╕ी: рд░ेрд▓рд╡े рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдмрд▓ (RPF) рдПрд╡ं рд░ेрд▓рд╡े рдХрд░्рдордЪाрд░ी।
- ЁЯСз рдлिрд░ोрдЬрдкुрд░ рд░ेрд▓рд╡े рдбिрд╡ीрдЬрди рдоें рдЬрдирд╡рд░ी–рдЬुрд▓ाрдИ 2026 рдХे рджौрд░ाрди 65 рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдкрд░िрд╡ाрд░ों рд╕े рдоिрд▓ाрдиे рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдЧрдИ।
- ЁЯУЮ рд░ेрд▓рд╡े рд╣ेрд▓्рдкрд▓ाрдЗрди — 139 → рд░ेрд▓рд╡े рд╕्рдЯेрд╢рдиों рдкрд░ рдЕрдХेрд▓े/рдЦोрдП рдмрдЪ्рдЪों рдХी рд╕ूрдЪрдиा рджेрдиे рдХे рд▓िрдП।
- ЁЯОп рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЙрдкрдпोрдЧी: рдСрдкрд░ेрд╢рди рдирди्рд╣े рдлрд░िрд╢्рддे → рднाрд░рддीрдп рд░ेрд▓рд╡े / RPF → рдмрдЪ्рдЪों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдПрд╡ं рдкрд░िрд╡ाрд░ рд╕े рдкुрдирд░्рдоिрд▓рди।
ЁЯУЕ 15 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
ЁЯМП
рдЗंрдбोрдиेрд╢िрдпा рдоें 7.7 рддीрд╡्рд░рддा рдХा рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рднूрдХंрдк
- ЁЯМП 15 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026 рдХो рдЗंрдбोрдиेрд╢िрдпा рдХे рдл्рд▓ोрд░ेрд╕ рдж्рд╡ीрдк рдХे рдкाрд╕ 7.7 рддीрд╡्рд░рддा рдХा рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рднूрдХंрдк рдЖрдпा।
- ЁЯУН рднूрдХंрдк рдХा рдХेंрдж्рд░ рдкूрд░्рд╡ी рдиुрд╕ा рддेंрдЧाрд░ा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдл्рд▓ोрд░ेрд╕ рдХे рдиिрдХрдЯ рдеा рдФрд░ рдЗрд╕рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рд▓рдЧрднрдЧ 10 рдХिрдоी рдеी।
- ЁЯМК рднूрдХंрдк рдХे рдмाрдж рд╕ुрдиाрдоी рдЪेрддाрд╡рдиी рдЬाрд░ी рдХी рдЧрдИ рддрдеा рдЫोрдЯी рд╕ुрдиाрдоी рд▓рд╣рд░ें рджрд░्рдЬ рдХी рдЧрдИं; рдмाрдж рдоें рдЪेрддाрд╡рдиी рд╡ाрдкрд╕ рд▓े рд▓ी рдЧрдИ।
- ЁЯМЛ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЙрдкрдпोрдЧी: рдЗंрдбोрдиेрд╢िрдпा рдк्рд░рд╢ांрдд рдЕрдЧ्рдиि рд╡рд▓рдп (Pacific Ring of Fire) рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рднूрдХंрдк рдПрд╡ं рдЬ्рд╡ाрд▓ाрдоुрдЦीрдп рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХे рдк्рд░рддि рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд╣ै।
ЁЯУЕ 15 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
ЁЯЗоЁЯЗ│
'рд╕ूрд░्рдпрдкрде рддिрд░ंрдЧा' : рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рддिрд░ंрдЧा рд░िрд▓े рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा
- ЁЯЗоЁЯЗ│ 'рд╕ूрд░्рдпрдкрде рддिрд░ंрдЧा' рдХे рддрд╣рдд рднाрд░рдд рдХे рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рджिрд╡рд╕ рдкрд░ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рддिрд░ंрдЧा рд░िрд▓े рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।
- ЁЯМЕ рдЗрд╕рдоें рд╕ूрд░्рдпोрджрдп рдХी рджिрд╢ा рдХा рдЕрдиुрд╕рд░рдг рдХрд░рддे рд╣ुрдП рджुрдиिрдпा рдХे рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╕рдордп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдХ्рд░рдоिрдХ рд░ूрдк рд╕े рддिрд░ंрдЧा рдлрд╣рд░ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
- ЁЯМН рд╡िрднिрди्рди рджेрд╢ों рдоें рд╕्рдеिрдд рднाрд░рддीрдп рджूрддाрд╡ाрд╕ों рдПрд╡ं рдоिрд╢рдиों рдж्рд╡ाрд░ा рдЗрд╕ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд░िрд▓े рдоें рднाрдЧ рд▓िрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।
- ЁЯОп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рддिрд░ंрдЧे рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рднाрд░рддीрдп рд╕рдоुрджाрдп рдХो рдЬोрдб़рдиा рддрдеा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдПрдХрддा рдФрд░ рдЧौрд░рд╡ рдХा рд╕ंрджेрд╢ рджेрдиा।
- ЁЯУЪ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЙрдкрдпोрдЧी: рд╕ूрд░्рдпрдкрде рддिрд░ंрдЧा → рд╕рдордп-рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рддिрд░ंрдЧा рд░िрд▓े
ЁЯУЕ 14 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
ЁЯТ│
PMGKAY рдХे рд▓िрдП CBDC-рдЖрдзाрд░िрдд DBT рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд
- ЁЯЗоЁЯЗ│ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЪंрдбीрдЧрдв़ рдоें PMGKAY рд▓ाрднाрд░्рдеिрдпों рдХे рд▓िрдП CBDC-рдЖрдзाрд░िрдд рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд▓ाрдн рдЕंрддрд░рдг (DBT) рд╢ुрд░ू рдХिрдпा।
- ЁЯТ│ рд▓ाрдн рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд░ुрдкрдпा (e₹) рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЙрдж्рджेрд╢्рдп-рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд░ूрдк рдоें рджिрдпा рдЬाрдПрдЧा।
- ЁЯОп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп — рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдмрдв़ाрдиा, рд▓ीрдХेрдЬ рдХрдо рдХрд░рдиा рдФрд░ рдЦाрдж्рдп рд╕рдм्рд╕िрдбी рд╡िрддрд░рдг рдХो рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рднाрд╡ी рдмрдиाрдиा।
- ⭐ рдЪंрдбीрдЧрдв़ рдФрд░ рджाрджрд░ा рдПрд╡ं рдирдЧрд░ рд╣рд╡ेрд▓ी CBDC-рдЖрдзाрд░िрдд рдЦाрдж्рдп рд╕рдм्рд╕िрдбी DBT рдХे рдкूрд░्рдг рд░ोрд▓рдЖрдЙрдЯ рд╡ाрд▓े рдк्рд░рдердо рдХेंрдж्рд░рд╢ाрд╕िрдд рдк्рд░рджेрд╢ рдмрдиे।
- ЁЯУЪ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЙрдкрдпोрдЧी: CBDC → Central Bank Digital Currency | Digital Rupee → e₹ | PMGKAY → рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЧрд░ीрдм рдХрд▓्рдпाрдг рдЕрди्рди рдпोрдЬрдиा
ЁЯУЕ 14 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
ЁЯО╛
рдЗрдЧा рд╕्рд╡िрдпाрдЯेрдХ рдиे рдЬीрддा рдХैрдиेрдбिрдпрди рдУрдкрди 2026
- ЁЯЗ╡ЁЯЗ▒ рдЗрдЧा рд╕्рд╡िрдпाрдЯेрдХ рдиे рдХैрдиेрдбिрдпрди рдУрдкрди 2026 рдХा рдорд╣िрд▓ा рдПрдХрд▓ рдЦिрддाрдм рдЬीрддा।
- ЁЯеИ рдлाрдЗрдирд▓ рдоें рд╕्рд╡िрдпाрдЯेрдХ рдиे рдПрд▓ेрдиा рд░рдпрдмाрдХिрдиा рдХो 6-2, 6-3 рд╕े рд╣рд░ाрдпा।
- ЁЯПЖ рдпрд╣ рд╕्рд╡िрдпाрдЯेрдХ рдХा 2026 рд╕ीрдЬ़рди рдХा рдкрд╣рд▓ा рдЦिрддाрдм рд╣ै।
- ЁЯЗ║ЁЯЗ╕ рдкुрд░ुрд╖ рдПрдХрд▓ рдоें рдмेрди рд╢ेрд▓्рдЯрди рдиे рдм्рд░ैंрдбрди рдиाрдХाрд╢िрдоा рдХो 6-3, 7-6 рд╕े рд╣рд░ाрдХрд░ рдЦिрддाрдм рдЬीрддा।
- ЁЯОп рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЙрдкрдпोрдЧी: рдЗрдЧा рд╕्рд╡िрдпाрдЯेрдХ → рдкोрд▓ैंрдб | рдмेрди рд╢ेрд▓्рдЯрди → рдЕрдоेрд░िрдХा | рдХैрдиेрдбिрдпрди рдУрдкрди → рдХрдиाрдбा
ЁЯУЕ 11 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
ЁЯЪА
Skyroot Aerospace–HEX20 Multi-Launch Agreement 2026
- Skyroot Aerospace рдиे HEX20 рдХे рд╕ाрде Multi-Launch Agreement (MLA) рдХिрдпा рд╣ै।
- Skyroot Aerospace рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп Hyderabad, Telangana рдоें рд╣ै, рдЬрдмрдХि HEX20 рдХा рд╕ंрдмंрдз Thiruvananthapuram, Kerala рд╕े рд╣ै।
- рд╕рдордЭौрддे рдХे рддрд╣рдд 3 Vikram-series missions рдХिрдП рдЬाрдиे рд╣ैं, рдЬिрдирдоें Earth-observation рддрдеा payload-demonstration missions рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं।
- рдЗрди commercial launches рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд 2027 рдХी рдЪौрдеी рддिрдоाрд╣ी (Q4 2027) рд╕े рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рд╣ै।
- Vikram Skyroot рдХी launch-vehicle family рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рдиाрдо рднाрд░рддीрдп рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХे рдЬрдирдХ Dr. Vikram Sarabhai рдХे рд╕рдо्рдоाрди рдоें рд░рдЦा рдЧрдпा рд╣ै।
- рдпрд╣ рд╕рдордЭौрддा рднाрд░рдд рдоें Private Space Sector, Commercial Launch Services, Small Satellites рдФрд░ Space Economy рдХे рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।
- Exam Connection: India Space Sector Reforms → IN-SPACe → Private Launch Companies → Commercial Space Economy.
ЁЯФЧ рд╕्рд░ोрдд:
Skyroot Aerospace | HEX20 | PTI
ЁЯУЕ 11 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
ЁЯМХ
NASA рдиे ISRO рдХो Moon Base Programme рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдиे рдХा рдиिрдоंрдд्рд░рдг рджिрдпा
- 11 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026 рдХो NASA рдиे ISRO рдХो рдЕрдкрдиे Moon Base Programme рдоें рднाрдЧ рд▓ेрдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдоंрдд्рд░िрдд рдХिрдпा।
- рдпрд╣ рд╕рд╣рдпोрдЧ Artemis Accords рдХे framework рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд lunar exploration рдФрд░ scientific cooperation рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ै।
- рднाрд░рдд рдиे 21 рдЬूрди 2023 рдХो Artemis Accords рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдП рдеे।
- Artemis programme рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рд▓рдХ्рд╖्рдп Moon рдкрд░ sustainable human presence рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиा рддрдеा рднрд╡िрд╖्рдп рдоें Mars exploration рдХी рдиींрд╡ рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиा рд╣ै।
- Moon Base рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें Lunar South Pole рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╣ै, рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ water ice рдФрд░ long-term exploration рдХे рдХाрд░рдг।
- Artemis Accords рдХोрдИ рдирдпा рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдзि-рдХाрдиूрди рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि peaceful, transparent рдФрд░ sustainable space exploration рдХे рд▓िрдП principles рдХा framework рд╣ै।
- Exam Connection: Artemis Accords → NASA → ISRO → Lunar South Pole → Water Ice → Sustainable Moon Exploration.
ЁЯФЧ рд╕्рд░ोрдд:
NASA | ISRO | Government of India
ЁЯУЕ 11 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
ЁЯЪА
China рдХा Long March-7A Rocket Launch Failure
- 10 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026 рдХो China рдХा Long March-7A rocket launch рдХे рдмाрдж in-flight anomaly рдХा рд╢िрдХाрд░ рд╣ुрдЖ рдФрд░ mission рд╡िрдлрд▓ рд╣ो рдЧрдпा।
- Rocket рдиे ChinaSat-4B (Zhongxing-4B) communication satellite рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЙрдб़ाрди рднрд░ी рдеी।
- Launch site рдеा Wenchang Space Launch Site, рдЬो Hainan Island, China рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै।
- Long March China рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ launch-vehicle family рд╣ै; рдЗрд╕े Chinese рдиाрдо Chang Zheng рд╕े рднी рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
- Wenchang China рдХा low-latitude spaceport рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рдмрдб़े launch vehicles рдХे рдХрдИ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг missions рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं।
- Exam Connection: China Space Programme → Long March → Wenchang → Hainan Island → Satellite Launch.
- Exam Trap: рдпрд╣ рдШрдЯрдиा China рдХे Long March-7A рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै, SpaceX Falcon rocket рд╕े рдирд╣ीं।
ЁЯФЧ рд╕्рд░ोрдд:
Reuters | China Space Programme
ЁЯУЕ 11 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
ЁЯЪА
Vietnam рдХी VinSpace рдиे SpaceX рдХे рд╕ाрде 2027 Launch Deal рдХिрдпा
- Vietnam рдХी aerospace company VinSpace рдиे SpaceX рдХे рд╕ाрде satellite launch agreement рдХिрдпा рд╣ै।
- VinSpace рдХे рдкрд╣рд▓े satellites рдХो 2027 рдоें SpaceX рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े orbit рдоें рднेрдЬрдиे рдХी рдпोрдЬрдиा рд╣ै।
- Launch рдХो Rideshare Mission рдХे рд░ूрдк рдоें planned рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдПрдХ rocket рдкрд░ рдХрдИ customers рдХे satellites рднेрдЬे рдЬाрддे рд╣ैं।
- VinSpace рдХा рд╕ंрдмंрдз Vietnam рдХे Vingroup ecosystem рд╕े рд╣ै।
- рдпрд╣ Vietnam рдХे Earth Observation, Satellite Technology рдФрд░ Space Economy рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХी рджिрд╢ा рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХрджрдо рд╣ै।
- Rideshare рдХा рдЕрд░्рде: рдПрдХ рд╣ी launch vehicle рд╕े рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ customers рдХे рдХрдИ satellites рдХो рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдоें рднेрдЬрдиा।
- Exam Connection: Vietnam → Space Technology → Satellites → SpaceX → Commercial Space Launch.
ЁЯФЧ рд╕्рд░ोрдд:
Associated Press | SpaceX | VinSpace
ЁЯУЕ 11 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
ЁЯЗ╕ЁЯЗ╛
Bashar al-Assad рдХो Syria рдоें Death Sentence
- 11 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026 рдХो Damascus рдХी Fourth Criminal Court рдиे former Syrian President Bashar al-Assad рдХो death sentence рд╕ुрдиाрдИ।
- рдпрд╣ рдлैрд╕рд▓ा рдЙрдирдХी рдЕрдиुрдкрд╕्рдеिрддि рдоें рд╣ुрдЖ, рдЬिрд╕े in absentia рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
- рдоाрдорд▓ा crimes against humanity, war crimes, torture рдФрд░ killings рдЬैрд╕े рдЧंрднीрд░ рдЖрд░ोрдкों рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै।
- Bashar al-Assad рд╡рд░्рд╖ 2000 рдоें Syria рдХे President рдмрдиे рдеे рдФрд░ рдЙрдирдХे рдкिрддा Hafez al-Assad рднी Syria рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд░рд╣े рдеे।
- 2011 рдоें Syrian uprising рдХे рдмाрдж Syria рдоें рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ civil war рдФрд░ рд╡्рдпाрдкрдХ humanitarian crisis рд░рд╣ा।
- 2024 рдоें Assad regime рдХे рдкрддрди рдХे рдмाрдж Bashar al-Assad Syria рд╕े рдиिрдХрд▓рдХрд░ Russia рдЪрд▓े рдЧрдП।
- Static GK: Syria рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी Damascus рд╣ै рдФрд░ рджेрд╢ West Asia рдоें Mediterranean Sea рдХे рдкूрд░्рд╡ी рддрдЯ рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рд╣ै।
- Exam Connection: Syrian Civil War → Russia → Iran → US → ISIS → Refugee Crisis → West Asian Geopolitics.
ЁЯФЧ рд╕्рд░ोрдд:
Reuters | Associated Press
ЁЯУЕ 10 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
ЁЯМ╛
NABARD National Climate Stack Innovation Challenge 2026
- NABARD рдиे National Climate Stack Innovation Challenge рдХे winners рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी।
- рдЗрд╕ initiative рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп climate data рдХो decision-ready intelligence рдоें рдмрджрд▓рдиा рд╣ै, рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ agriculture рдФрд░ rural economy рдХे рд▓िрдП।
- рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕рд╣рдпोрдЧी рд╕ंрд╕्рдеाрдПँ: Gates Foundation рдФрд░ Dalberg Advisors।
- Climate Stack рдоें Heatwaves, Floods, Droughts, Cyclones, Extreme Rainfall рдФрд░ Landslides рдЬैрд╕े climate hazards рдХी forecasting рдкрд░ рдЬोрд░ рд╣ै।
- рдЗрд╕рдХा focus рд▓рдЧрднрдЧ 10–15 рд╡рд░्рд╖ рдХी near-term climate-risk forecasting рдФрд░ climate-resilient agriculture рдкрд░ рд╣ै।
- рдпрд╣ initiative NABARD рдХे DiCRA (Data in Climate Resilient Agriculture) рдЬैрд╕े digital climate-data ecosystem рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ै।
- Exam Connection: Climate Change + Agriculture + Digital Technology + Rural Finance + Disaster Risk Reduction.
ЁЯФЧ рд╕्рд░ोрдд:
NABARD | National Climate Stack Innovation Challenge
ЁЯУЕ 11 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
ЁЯП╖️
MSME Ministry–DPIIT MoU: GI Products рдХो Market Access
- Ministry of MSME рдФрд░ DPIIT рдиे GI products рдХे market access рдХो рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП MoU рдХिрдпा।
- DPIIT рдХा Full Form: Department for Promotion of Industry and Internal Trade।
- DPIIT, Ministry of Commerce & Industry рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдХाрд░्рдп рдХрд░рддा рд╣ै।
- GI = Geographical Indication। GI tag рдХिрд╕ी product рдХी quality, reputation рдпा characteristic рдХो рдЙрд╕рдХे specific geographical origin рд╕े рдЬोрдб़рддा рд╣ै।
- GI products рдоें agricultural products, handicrafts рдФрд░ traditional products рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं।
- GI products рдХो рдмेрд╣рддрд░ market access рдоिрд▓рдиे рд╕े MSMEs, artisans, farmers, local producers рдФрд░ rural economy рдХो рд▓ाрдн рдоिрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै।
- Exam Connection: GI → IPR → WTO → TRIPS → Traditional Knowledge → MSME → Local Economy.
ЁЯФЧ рд╕्рд░ोрдд:
Ministry of MSME | DPIIT | Government of India
ЁЯУЕ 11 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
ЁЯРж
Gujarat рдХा Nalsarovar Plastic Waste Management Project
- Gujarat Forest Department рдиे Nalsarovar Bird Sanctuary рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ Plastic Waste Management Project рд╢ुрд░ू рдХिрдпा।
- рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХी reported рд▓ाрдЧрдд ₹2.94 рдХрд░ोрдб़ рд╣ै।
- Nalsarovar Gujarat рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг wetland рдФрд░ bird habitat рд╣ै рддрдеा Ramsar Site рдХे рд░ूрдк рдоें рдоाрди्рдпрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ै।
- рдпрд╣ рд╕्рдерд▓ рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े migratory birds рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।
- Plastic pollution wetlands рдоें aquatic ecosystem, birds, fish рдФрд░ biodiversity рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।
- Static GK: Nalsarovar → Gujarat → Ramsar Wetland → Bird Conservation.
- Exam Connection: Wetlands → Ramsar Convention → Plastic Pollution → Biodiversity Conservation → Ecosystem Management.
ЁЯФЧ рд╕्рд░ोрдд:
Gujarat Forest Department | Ramsar Convention
ЁЯУЕ 2 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
ЁЯза
International Linguistics Olympiad 2026 — Bucharest
- 23rd International Linguistics Olympiad (IOL) рдХा рдЖрдпोрдЬрди Bucharest, Romania рдоें 26 July–2 August 2026 рдХे рджौрд░ाрди рд╣ुрдЖ।
- IOL рдПрдХ international academic competition рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеिрдпों рдХी language analysis рдФрд░ logical reasoning рдХ्рд╖рдорддा рдХा рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
- рдЗрд╕рдоें unfamiliar languages рдХे grammar, patterns, morphology рдФрд░ linguistic structures рдХो рд╕рдордЭрдиे рд╡ाрд▓ी problems рджी рдЬाрддी рд╣ैं।
- 2026 edition рдоें 40+ countries рдФрд░ рд▓рдЧрднрдЧ 390 participants рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ुрдП।
- 2026 Host: Bucharest, Romania।
- Exam Connection: International Olympiads → Education → Logical Reasoning → Linguistics → Artificial Intelligence/NLP.
ЁЯФЧ рд╕्рд░ोрдд:
International Linguistics Olympiad (IOL)
ЁЯУЕ 9 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
ЁЯП░
рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░: Rattan Garh Fort рдХे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХे рд▓िрдП ₹10 рдХрд░ोрдб़
- Jammu & Kashmir рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдиे Rattan Garh Fort рдХे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдПрд╡ं restoration рдХे рд▓िрдП ₹10 рдХрд░ोрдб़ рдоंрдЬूрд░ рдХिрдП।
- рдпрд╣ Fort Bhaderwah, Doda district рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै।
- рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдоें repair, renovation рдФрд░ heritage restoration рдХा рдХाрд░्рдп рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै।
- рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी cultural heritage, tourism рдФрд░ historical architecture рдХो рд╕ंрд░рдХ्рд╖िрдд рдХрд░рдиा рд╣ै।
- Static GK: Bhaderwah → Doda district → Jammu & Kashmir।
- Exam Connection: Heritage Conservation → Tourism → Cultural Heritage → Jammu & Kashmir Geography.
ЁЯФЧ рд╕्рд░ोрдд:
J&K Administration | DD News
ЁЯУЕ 11 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
ЁЯЗоЁЯЗ│
GOBARdhan Scheme 2026: ₹23,731 рдХрд░ोрдб़ рдХी National Circular Bioenergy Scheme
- 6 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026 рдХो рдХेंрдж्рд░ीрдп рдоंрдд्рд░िрдоंрдбрд▓ рдиे GOBARdhan (National Circular Bioenergy Scheme) рдХो рдоंрдЬूрд░ी рджी। рдпोрдЬрдиा рдХा рдХुрд▓ рдкрд░िрд╡्рдпрдп ₹23,731 рдХрд░ोрдб़ рд╣ै।
- рдпोрдЬрдиा рдХा рдХाрд░्рдпाрди्рд╡рдпрди рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2026-27 рд╕े 2035-36 рддрдХ рд╣ोрдЧा। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рднाрд░рдд рдоें Compressed Biogas (CBG) рдЙрдд्рдкाрджрди рдХो рд▓рдЧрднрдЧ 10 рдЧुрдиा рдмрдв़ाрдиा рдФрд░ CBG рдХो рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рдКрд░्рдЬा рдоिрд╢्рд░рдг рдХा рдПрдХ рдк्рд░рдоुрдЦ рдЖрдзाрд░ рдмрдиाрдиा рд╣ै।
- рдиोрдбрд▓ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп: рдкेрдЯ्рд░ोрд▓िрдпрдо рдПрд╡ं рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЧैрд╕ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп (MoPNG)। 2026 рдХी рдЗрд╕ National Circular Bioenergy Scheme рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд CBG рдХी рдкूрд░ी value chain рдХो рдПрдХीрдХृрдд framework рдоें рд▓ाрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
- GOBARdhan рдХा Full Form: Galvanizing Organic Bio-Agro Resources Dhan। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЬैрд╡िрдХ рдЕрдкрд╢िрд╖्рдЯ рдХो Clean Energy + Organic Manure + Rural Income рдоें рдмрджрд▓рдиा рд╣ै।
- рдпोрдЬрдиा рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдкрд╢ु рдЕрдкрд╢िрд╖्рдЯ (рдЧोрдмрд░), рдХृрд╖ि рдЕрд╡рд╢ेрд╖, Press Mud, Municipal Organic Waste рддрдеा рдЕрди्рдп Biomass рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे Biogas/Compressed Biogas рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा।
- CBG рдХ्рдпा рд╣ै? Biogas рдХो рд╢ुрдж्рдз рдХрд░рдХे рдоुрдЦ्рдпрддः methane-rich рдЧैрд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें compress рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। CBG рдХी рдЙрдкрдпोрдЧिрддा рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЧैрд╕ рдХे рд╕рдоाрди рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕े рдоौрдЬूрджा gas ecosystem рдоें рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
- рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг blending trajectory: City Gas Distribution (CGD) entities рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े CBG obligation рдХो FY 2026-27 рдоें 3%, FY 2027-28 рдоें 4% рддрдеा FY 2028-29 рд╕े 5% рддрдХ рд▓े рдЬाрдиे рдХा рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рд╣ै। рдпрд╣ trajectory CNG (Transport) рдФрд░ PNG (Domestic) segments рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै।
- CBG Pricing Framework: рд╕рд░рдХाрд░ рд╕рдорд░्рдеिрдд administered price ₹2,110/MMBTU рдЕрд░्рдеाрдд рд▓рдЧрднрдЧ ₹105 рдк्рд░рддि рдХिрд▓ोрдЧ्рд░ाрдо CBG рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े producers рдХो рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ revenue visibility рдоिрд▓ рд╕рдХे।
- Capital Assistance: рдкाрдд्рд░ Greenfield CBG projects рдХो installed capacity рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЕрдзिрдХрддрдо ₹2 рдХрд░ोрдб़ рдк्рд░рддि Tonne Per Day (TPD) рддрдХ capital assistance рдоिрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै। Brownfield capacity expansion рднी рдкाрдд्рд░ рд╣ै।
- Credit Guarantee Support: рдкाрдд्рд░ MSME-based CBG projects рдХे eligible loans рдкрд░ 85% рддрдХ credit guarantee coverage рдХा рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
- рдпोрдЬрдиा рдоें CBG plants рдХो Trunk Pipeline рддрдеा City Gas Distribution networks рд╕े рдЬोрдб़рдиे рдХे рд▓िрдП pipeline infrastructure рдХो рднी рд╕рдорд░्рдерди рджिрдпा рдЬाрдПрдЧा।
- рдЫрд╣ рдк्рд░рдоुрдЦ Growth Engines: Assured CBG Offtake, Stable CBG Pricing Framework, Capital Assistance, Pipeline Infrastructure, Credit Guarantee Support рддрдеा CBG Ecosystem Challenge Fund।
- CBG Ecosystem Challenge Fund рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд feedstock mapping, aggregation infrastructure, district-level CBG planning, technology adoption, organic manure value addition рддрдеा capacity building рдкрд░ рдЬोрд░ рджिрдпा рдЬाрдПрдЧा।
- рдорд╣рдд्рд╡: GOBARdhan рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп waste-to-wealth, circular bioeconomy, рдХिрд╕ाрдиों рдПрд╡ं рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдЙрдж्рдпрдоिрдпों рдХी рдЖрдп, рд░ोрдЬрдЧाрд░ рд╕ृрдЬрди, рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ waste management рдФрд░ рднाрд░рдд рдХी energy security рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиा рд╣ै।
- PIB рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рднाрд░рдд рдЕрдкрдиी рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЧैрд╕ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдХा рд▓рдЧрднрдЧ 50% рдЖрдпाрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рдШрд░ेрд▓ू CBG рдЙрдд्рдкाрджрди рдмрдв़рдиे рд╕े imported fossil fuels рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░рддा рдХрдо рдХрд░рдиे рдФрд░ energy resilience рдмрдв़ाрдиे рдоें рдорджрдж рдоिрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै।
- 10-рд╡рд░्рд╖ीрдп рдЕрдкेрдХ्рд╖िрдд рдкрд░िрдгाрдо: CBG рдЙрдд्рдкाрджрди рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 10 рдЧुрдиा рд╡ृрдж्рдзि, ₹40,000 рдХрд░ोрдб़ рд╕े рдЕрдзिрдХ forex saving, 10 MMT fossil fuel displacement, ₹75,000 рдХрд░ोрдб़ рд╕े рдЕрдзिрдХ GDP contribution, 1.5 рд▓ाрдЦ рд╕े рдЕрдзिрдХ рд░ोрдЬрдЧाрд░, 40 MT рд╕े рдЕрдзिрдХ CO₂ emissions reduction рддрдеा 250 MMT organic fertilizer production рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп/рдЕрдиुрдоाрди рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
- 6 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026 рддрдХ GOBARdhan Unified Registration Portal: рджेрд╢рднрд░ рдоें 1,908 CBG/Bio-CNG plants registered рдеे, рдЬिрдирдоें 217 commissioned plants рд▓рдЧрднрдЧ 0.4 MMSCMD рдЙрдд्рдкाрджрди рдХрд░ рд░рд╣े рдеे рдФрд░ 339 plants under construction рдеे।
- Prelims Fact: GOBARdhan initiative рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд 2018 рдоें Swachh Bharat Mission (Grameen) рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд bio-waste management рд╕े рдЬुрдб़ी рдкрд╣рд▓ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╣ुрдИ рдеी। рд▓ेрдХिрди рд╡рд░्рддрдоाрди 2026 National Circular Bioenergy Scheme рдХा nodal ministry Ministry of Petroleum & Natural Gas рд╣ै।
- Previous CBG ecosystem initiatives: SATAT, Market Development Assistance (MDA), Biomass Aggregation Machinery (BAM), Development of Pipeline Infrastructure (DPI) рддрдеा National Bioenergy Programme рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд Central Financial Assistance рдиे CBG ecosystem рдХी рдиींрд╡ рдордЬрдмूрдд рдХी рд╣ै।
- Exam Connection: рдпрд╣ Current Affairs UPSC, UPPSC, BPSC, UPSSSC, MPPSC, RPSC рд╕рд╣िрдд рдЕрди्рдп рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдоें Renewable Energy, Bioenergy, Circular Economy, Waste-to-Wealth, Energy Security, Agriculture, Environment рдФрд░ Government Schemes рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।
ЁЯФЧ рд╕्рд░ोрдд:
PIB – Government of India
|
PM India
ЁЯУЕ 11 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
ЁЯМО
рдХोрд▓ंрдмिрдпा рдоें 7.4 рддीрд╡्рд░рддा рдХा рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рднूрдХंрдк | Colombia Earthquake 2026
- 10 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026 рдХो рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдоेрд░िрдХी рджेрд╢ рдХोрд▓ंрдмिрдпा (Colombia) рдоें 7.4 рддीрд╡्рд░рддा рдХा рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рднूрдХंрдк рдЖрдпा। рднूрдХंрдк рдХा рдХेंрдж्рд░ San Jos├й del Palmar, Choc├│ Department рдХे рдкाрд╕ рдмрддाрдпा рдЧрдпा।
- рднूрдХंрдк рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рд▓рдЧрднрдЧ 100–107 km рдмрддाрдИ рдЧрдИ। рдпрд╣ рдЕрдкेрдХ्рд╖ाрдХृрдд рдЧрд╣рд░ा рднूрдХंрдк рдеा, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХी рддीрд╡्рд░рддा рдФрд░ рдЖрдмाрджी рд╡ाрд▓े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдк्рд░рднाрд╡ рдХे рдХाрд░рдг рдмрдб़े рдкैрдоाрдиे рдкрд░ рдиुрдХрд╕ाрди рд╣ुрдЖ।
- 11 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026 рддрдХ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд░िрдкोрд░्рдЯों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдХрдо-рд╕े-рдХрдо 111 рд▓ोрдЧों рдХी рдоृрдд्рдпु рд╣ुрдИ рддрдеा рдмрдб़ी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рд▓ोрдЧ рдШाрдпрд▓ рд╣ुрдП। рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд░िрдкोрд░्рдЯों рдоें рдоृрддрдХों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा 47 рдФрд░ рдмाрдж рдоें 77 рдмрддाрдИ рдЧрдИ рдеी, рдЗрд╕рд▓िрдП Current Affairs рдоें latest updated figure рдХो рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рджेрдиा рдЪाрд╣िрдП।
- рднूрдХंрдк рд╕े 1,600 рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЗрдоाрд░рддों/рд╕ंрд░рдЪрдиाрдУं рдХो рдиुрдХрд╕ाрди рддрдеा рджрд░्рдЬрдиों рдЗрдоाрд░рддों рдХे рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдврд╣рдиे рдХी рд░िрдкोрд░्рдЯ рд╕ाрдордиे рдЖрдИ। Cali, Pereira, Manizales рдФрд░ Quibd├│ рдЬैрд╕े рд╢рд╣рд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ुрдП।
- рднूрдХंрдк рдХे рдЭрдЯрдХे рдХेрд╡рд▓ рдХोрд▓ंрдмिрдпा рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд░рд╣े, рдмрд▓्рдХि Ecuador рдФрд░ Panama рд╕рд╣िрдд рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рднी рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХिрдП рдЧрдП।
- рдпрд╣ рдШрдЯрдиा рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рд░िрдкोрд░्рдЯों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдпрд╣ 21рд╡ीं рд╕рджी рдоें Colombia рдоें рджрд░्рдЬ рд╕рдмрд╕े рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рднूрдХंрдк рд╣ै।
- рднूрдХंрдк рдХ्рдпों рдЖрддे рд╣ैं? рдкृрде्рд╡ी рдХा рд╕्рдерд▓рдоंрдбрд▓ рдХрдИ tectonic plates рдоें рд╡िрднाрдЬिрдд рд╣ै। рдЗрди рдк्рд▓ेрдЯों рдХी рдЧрддि рд╕े рдЪрдЯ्рдЯाрдиों рдоें рддрдиाрд╡ рдЬрдоा рд╣ोрддा рд╣ै। рдЬрдм рдпрд╣ рддрдиाрд╡ рдЕрдЪाрдирдХ рдоुрдХ्рдд рд╣ोрддा рд╣ै рддो рднूрдХंрдкीрдп рддрд░ंрдЧें рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд╣ैं рдФрд░ рднूрдХंрдк рдЖрддा рд╣ै।
- Colombia рдХी рднूрдХंрдкीрдп рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓рддा: Colombia рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рд╕рдХ्рд░िрдп Pacific Ring of Fire рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдиिрдХрдЯ рд╕्рдеिрдд рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдкрд╢्рдЪिрдо рдоें Nazca Plate рддрдеा рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдоेрд░िрдХी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рдк्рд▓ेрдЯ-рдЧрддिрд╢ीрд▓рддा рдЗрд╕े рднूрдХंрдк рдФрд░ рдЬ्рд╡ाрд▓ाрдоुрдЦीрдп рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХे рдк्рд░рддि рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдмрдиाрддी рд╣ै।
- Magnitude рдФрд░ Intensity рдоें рдЕंрддрд░: Magnitude рднूрдХंрдк рд╕े рдоुрдХ्рдд рд╣ुрдИ рдКрд░्рдЬा рдХा рдоाрдк рд╣ै, рдЬрдмрдХि Intensity рдХिрд╕ी рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХिрдП рдЧрдП рдЭрдЯрдХों/рдиुрдХрд╕ाрди рдХी рддीрд╡्рд░рддा рдХो рджрд░्рд╢ाрддी рд╣ै। рдЕрддः рджोрдиों рдХो рдПрдХ рд╣ी рдЕрд░्рде рдоें рдк्рд░рдпोрдЧ рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।
- Richter Scale vs Moment Magnitude: рд╕ाрдоाрди्рдп GK рдоें Richter Scale рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдоिрд▓рддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдмрдб़े рднूрдХंрдкों рдХे рд▓िрдП рдЖрдзुрдиिрдХ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд░िрдкोрд░्рдЯिंрдЧ рдоें Moment Magnitude Scale (Mw) рдЕрдзिрдХ рдЙрдкрдпोрдЧी рдоाрдиी рдЬाрддी рд╣ै।
- Colombia – Basic Static GK: Colombia рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी Bogot├б рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕рдХी рдоुрдж्рд░ा Colombian Peso (COP) рд╣ै। рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рднाрд╖ा Spanish рд╣ै।
- Colombia рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рд▓рдЧрднрдЧ 1.14 million km² рд╣ै। рджेрд╢ рдХा рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╡िрднाрдЬрди 32 Departments рддрдеा Bogot├б Capital District рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
- рд╡िрд╢ेрд╖ рднौрдЧोрд▓िрдХ рддрде्рдп: Colombia рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдоेрд░िрдХा рдХा рдПрдХрдоाрдд्рд░ рдРрд╕ा рджेрд╢ рд╣ै рдЬिрд╕рдХी рддрдЯрд░ेрдЦा рджो рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░ीрдп/рд╕рдоुрдж्рд░ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рд╕े рдЬुрдб़ी рд╣ै— Caribbean Sea рдФрд░ Pacific Ocean।
- Colombia рдХी рд╕्рдерд▓ рд╕ीрдоा Venezuela, Brazil, Peru, Ecuador рдФрд░ Panama рд╕े рд▓рдЧрддी рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдпрд╣ рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рдЙрди рджेрд╢ों рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै рдЬो рдордз्рдп рдЕрдоेрд░िрдХा рдХी рдУрд░ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рднौрдЧोрд▓िрдХ рд╕ंрдкрд░्рдХ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं।
- Colombia рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рднौрдЧोрд▓िрдХ рдЗрдХाрдЗрдпाँ: рджेрд╢ рдоें Andes рдкрд░्рд╡рдд рдк्рд░рдгाрд▓ी рддीрди рдк्рд░рдоुрдЦ Cordilleras рдоें рд╡िрднाрдЬिрдд рд╣ोрддी рд╣ै— Western Cordillera, Central Cordillera рдФрд░ Eastern Cordillera।
- Colombia рдХी рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкрд░्рд╡рдд рдк्рд░рдгाрд▓ी: Andes Mountains рджेрд╢ рдХे рдкрд╢्рдЪिрдоी рдПрд╡ं рдордз्рдп рднाрдЧ рд╕े рд╣ोрдХрд░ рдЧुрдЬрд░рддी рд╣ैं рдФрд░ Colombia рдХी рд╕्рдерд▓ाрдХृрддि, рдЬрд▓рд╡ाрдпु, рдХृрд╖ि, рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рддрдеा рдирджी рдк्рд░рдгाрд▓िрдпों рдХो рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддी рд╣ैं।
- рд╕рдмрд╕े рдКँрдЪी рдкрд░्рд╡рдд рдЪोрдЯी: Colombia рдХी рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдЪोрдЯिрдпाँ Pico Crist├│bal Col├│n рдФрд░ Pico Sim├│n Bol├нvar рд╣ैं, рдЬो Sierra Nevada de Santa Marta рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ैं। рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдКँрдЪाрдИ рд▓рдЧрднрдЧ 5,775 m рдмрддाрдИ рдЬाрддी рд╣ै।
- Sierra Nevada de Santa Marta: рдпрд╣ Colombia рдХे Caribbean рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕्рдеिрдд рдПрдХ рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкрд░्рд╡рддीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╣ै। рдЗрд╕рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдпрд╣ рд╕рдоुрдж्рд░ рдХे рдиिрдХрдЯ рд╕्рдеिрдд рд╡िрд╢्рд╡ рдХी рд╕рдмрд╕े рдКँрдЪी coastal mountain systems рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै।
- рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдирджिрдпाँ: Magdalena River Colombia рдХी рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдирджिрдпों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд Cauca River рднी рджेрд╢ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдирджी рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै। Magdalena рдирджी рдХा рдЖрд░्рдеिрдХ, рдкрд░िрд╡рд╣рди рдПрд╡ं рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдорд╣рдд्рд╡ рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╣ै।
- рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЭीрд▓: Lake Tota Colombia рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЭीрд▓ों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै рдФрд░ рджेрд╢ рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЭीрд▓ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕ाрдоाрди्рдпрддः GK рдоें рдкूрдЫी рдЬाрддी рд╣ै।
- Lake Guatap├й: Guatap├й рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХा рдЬрд▓ाрд╢рдп Colombia рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдХृрдд्рд░िрдо/рдоाрдирд╡-рдиिрд░्рдоिрдд рдЬрд▓ рдиिрдХाрдпों рдоें рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдкрд░्рдпрдЯрди рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।
- рдЬ्рд╡ाрд▓ाрдоुрдЦी GK: Colombia Andes рдХे рд╕рдХ्рд░िрдп рдЬ्рд╡ाрд▓ाрдоुрдЦीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै। Nevado del Ruiz Colombia рдХा рдЕрдд्рдпंрдд рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╕рдХ्рд░िрдп рдЬ्рд╡ाрд▓ाрдоुрдЦी рд╣ै। рд╡рд░्рд╖ 1985 рдоें рдЗрд╕рдХे рд╡िрд╕्рдлोрдЯ рд╕े Armero рдд्рд░ाрд╕рджी рд╣ुрдИ рдеी।
- Armero Disaster 1985: Nevado del Ruiz рдХे рд╡िрд╕्рдлोрдЯ рд╕े рдмрд░्рдл рдкिрдШрд▓рдиे рдХे рдХाрд░рдг lahar (рдХीрдЪрдб़ рдПрд╡ं рдЬ्рд╡ाрд▓ाрдоुрдЦीрдп рдорд▓рдмे рдХा рддीрд╡्рд░ рдк्рд░рд╡ाрд╣) рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ुрдЖ, рдЬिрд╕рдиे Armero рдирдЧрд░ рдХो рднाрд░ी рдХ्рд╖рддि рдкрд╣ुँрдЪाрдИ। рдпрд╣ Disaster Management рддрдеा Volcano-related Geography рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै।
- рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЭрд░рдиा/рдирджी-рднूрдЧोрд▓: Colombia рдХी рдкрд░्рд╡рддीрдп рд╕्рдерд▓ाрдХृрддि рдХे рдХाрд░рдг рдпрд╣ाँ рдЕрдиेрдХ рддीрд╡्рд░ рдвाрд▓ рд╡ाрд▓ी рдирджिрдпाँ, рдЬрд▓рдк्рд░рдкाрдд рдФрд░ рдЬрд▓рд╡िрдж्рдпुрдд рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПँ рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ैं।
- Amazon Basin: Colombia рдХा рджрдХ्рд╖िрдг-рдкूрд░्рд╡ी рднाрдЧ Amazon Basin рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै। рджेрд╢ рдХा рдмрдб़ा рднाрдЧ рдЬैрд╡-рд╡िрд╡िрдзрддा рд╕े рд╕рдоृрдж्рдз tropical ecosystems рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै।
- Orinoco Basin: Colombia рдХा рдкूрд░्рд╡ी рднाрдЧ Orinoco River Basin рд╕े рднी рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै। рдпрд╣ाँ рд╡िрд╕्рддृрдд savanna grasslands рдкाрдП рдЬाрддे рд╣ैं рдЬिрди्рд╣ें Llanos рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
- Colombia рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рддा: рдПрдХ рд╣ी рджेрд╢ рдоें Andes рдкрд░्рд╡рддीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░, Caribbean рддрдЯ, Pacific рддрдЯ, Amazon rainforest рдФрд░ Llanos savanna рдЬैрд╕े рд╡िрд╡िрдз рднौрдЧोрд▓िрдХ рдк्рд░рджेрд╢ рдкाрдП рдЬाрддे рд╣ैं।
- рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा: Colombia рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рдЕрдд्рдпрдзिрдХ megadiverse рджेрд╢ों рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै। Andes, Amazon рдФрд░ Pacific рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдЗрд╕рдХी рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдХेंрдж्рд░ рд╣ैं।
- Coffee Geography: Colombia рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз coffee-producing countries рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै। рдЗрд╕рдХा Coffee Cultural Landscape UNESCO World Heritage Site рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕े Colombia рдХी рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдкрд╣рдЪाрди рд╕े рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдЬोрдб़ा рдЬाрддा рд╣ै।
- UNESCO Static GK: Colombia рдоें UNESCO World Heritage List рдоें 9 properties рджрд░्рдЬ рд╣ैं, рдЬिрдирдоें Coffee Cultural Landscape of Colombia, Cartagena, Los Kat├нos National Park рдФрд░ Malpelo Fauna and Flora Sanctuary рдЬैрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕्рдерд▓ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं।
- Colombia рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी Bogot├б: Bogot├б Andes рдХी Eastern Cordillera рдоें рд╕्рдеिрдд рдПрдХ рдЙрдЪ्рдЪ рдКँрдЪाрдИ рд╡ाрд▓ा рдорд╣ाрдирдЧрд░ рд╣ै рдФрд░ рджेрд╢ рдХा рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ, рдЖрд░्рдеिрдХ рддрдеा рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдХेंрдж्рд░ рд╣ै।
- рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा: Colombia рдПрдХ unitary, democratic рдФрд░ presidential republic рд╣ै। рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХा рдЪुрдиाрд╡ рдЬрдирддा рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХा рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ 4 рд╡рд░्рд╖ рд╣ोрддा рд╣ै।
- рд╕ंрд╡िрдзाрди: рд╡рд░्рддрдоाрди Colombia Constitution рдХो 1991 Constitution рдХे рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рджेрд╢ рдХी рдЖрдзुрдиिрдХ рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдПрд╡ं рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдЖрдзाрд░ рд╣ै।
- рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡िрдзाрдпिрдХा: Colombia рдХी рд╕ंрд╕рдж рдХो Congress of Colombia рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рдж्рд╡िрд╕рджрдиीрдп (Bicameral) рд╣ै—Senate рддрдеा House of Representatives।
- рдЗрддिрд╣ाрд╕: Colombia рд╕्рдкेрдиिрд╢ рдФрдкрдиिрд╡ेрд╢िрдХ рд╢ाрд╕рди рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд░рд╣ा। рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдЖंрджोрд▓рди рдоें Sim├│n Bol├нvar рдХी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рд░рд╣ी।
- Gran Colombia: рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХे рдмाрдж рд╡рд░्рддрдоाрди Colombia рдХ्рд╖ेрдд्рд░ Gran Colombia рдиाрдордХ рдмрдб़े рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕ंрдШ рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рдеा। рдЗрд╕рдоें рд╡рд░्рддрдоाрди Colombia, Venezuela, Ecuador рддрдеा Panama рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╢ाрдоिрд▓ рдеे। рдмाрдж рдоें рдпрд╣ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕ंрдШ рдЯूрдЯ рдЧрдпा।
- Sim├│n Bol├нvar: рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдоेрд░िрдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдЖंрджोрд▓рдиों рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдиेрддाрдУं рдоें рд╕े рдПрдХ Sim├│n Bol├нvar рдХो Venezuela, Colombia, Ecuador, Peru рдФрд░ Bolivia рдХे рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ंрдШрд░्рд╖ों рд╕े рдЬोрдб़ा рдЬाрддा рд╣ै।
- Colombia рдиाрдо: Colombia рдХा рдиाрдо Christopher Columbus (Crist├│bal Col├│n) рдХे рдиाрдо рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै।
- Exam Connection – Earthquake Geography: рдЗрд╕ рдШрдЯрдиा рд╕े UPSC/UPPSC/BPSC/MPPSC рдоें Plate Tectonics + Andes Mountains + Pacific Ring of Fire + Earthquake + Volcano + Disaster Management рдХो рдПрдХ рд╕ाрде рдЬोрдб़ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
- UPSSSC/State PCS Static GK: Colombia → Capital: Bogot├б | Currency: Colombian Peso | Continent: South America | Major Mountain System: Andes | Major River: Magdalena | Famous Lake: Lake Tota | Highest Mountain Region: Sierra Nevada de Santa Marta.
- PYQ-Type Question: Colombia рдХिрд╕ рдкрд░्рд╡рдд рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░ — Andes.
- PYQ-Type Question: рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдоेрд░िрдХा рдХा рдХौрди-рд╕ा рджेрд╢ Pacific Ocean рддрдеा Caribbean Sea рджोрдиों рд╕े рддрдЯрд░ेрдЦा рд╕ाрдЭा рдХрд░рддा рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░ — Colombia.
- PYQ-Type Question: Colombia рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдХ्рдпा рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░ — Bogot├б.
- PYQ-Type Question: Colombia рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдирджी рдХौрди-рд╕ी рд╣ै? рдЙрдд्рддрд░ — Magdalena River.
- Exam Trap: рднूрдХंрдк рдХी Magnitude рдХो рдХिрд╕ी рдПрдХ рд╢рд╣рд░ рдоें рдорд╣рд╕ूрд╕ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी shaking рдХी Intensity рди рд╕рдордЭें। UPSC рдоें рджोрдиों рдЕрд╡рдзाрд░рдгाрдУं рдХा рдЕंрддрд░ statement-based рдк्рд░рд╢्рди рдоें рдкूрдЫा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
ЁЯФЧ рд╕्рд░ोрдд:
Associated Press (AP)
|
Reuters
|
Servicio Geol├│gico Colombiano
|
Government of Colombia
|
UNESCO
ЁЯУЕ 11 рдЕрдЧрд╕्рдд 2026
♟️
R. Praggnanandhaa рдиे рдЬीрддा Saint Louis Rapid & Blitz 2026 | Grand Chess Tour
- рднाрд░рддीрдп Grandmaster R. Praggnanandhaa (рдк्рд░рдЬ्рдЮाрдиाрдиंрдж) рдиे рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे St. Louis, Missouri рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд Saint Louis Rapid & Blitz 2026 рдХा рдЦिрддाрдм рдЬीрдд рд▓िрдпा। рдпрд╣ рдЙрдирдХा рдЗрд╕ рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рдХा рдкрд╣рд▓ा Saint Louis Rapid & Blitz title рд╣ै।
- Saint Louis Rapid & Blitz 2026 Grand Chess Tour (GCT) 2026 рдХा рдЪौрдеा рдЖрдпोрдЬрди/рд▓ेрдЧ рдеा। Grand Chess Tour 2026 рдоें Poland, Romania, Croatia рдФрд░ Saint Louis рдХे rapid/blitz events рдХे рдмाрдж рдпрд╣ рдЖрдпोрдЬрди рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЪрд░рдг рдеा। 1
- рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рдХा рдЖрдпोрдЬрди Saint Louis, Missouri, USA рдоें рд╣ुрдЖ। Saint Louis рдХो рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЕрдоेрд░िрдХा рдХी "Chess Capital" рдХे рд░ूрдк рдоें рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ Saint Louis Chess Club рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдХेंрдж्рд░ рд╣ै। 2
- рдЗрд╕ рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рдоें рдХुрд▓ 10 Grandmasters рдиे рд╣िрд╕्рд╕ा рд▓िрдпा। рдЗрдирдоें рднाрд░рдд рд╕े R. Praggnanandhaa, рдЕрдоेрд░िрдХा рд╕े Fabiano Caruana, Wesley So, Levon Aronian рдФрд░ Awonder Liang, рдиीрджрд░рд▓ैंрдб рд╕े Anish Giri рддрдеा Jorden van Foreest, рдЬрд░्рдордиी рд╕े Vincent Keymer рдФрд░ рдЙрдЬ्рдмेрдХिрд╕्рддाрди рд╕े Javokhir Sindarov рд╢ाрдоिрд▓ рдеे। 3
- Tournament Format: рдкрд╣рд▓े 9-round Rapid Round Robin рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдмाрдж 18-round Blitz рдЦेрд▓ा рдЧрдпा। рдЕрд░्рдеाрдд рдХुрд▓ 27 rounds рдЦेрд▓े рдЧрдП। 4
- Rapid scoring: Rapid рдоें рдЬीрдд рдХे рд▓िрдП 2 рдЕंрдХ, рдб्рд░ॉ рдХे рд▓िрдП 1 рдЕंрдХ рдФрд░ рд╣ाрд░ рдХे рд▓िрдП 0 рдЕंрдХ рдоिрд▓рддे рд╣ैं। Blitz рдоें рдЬीрдд рдХे рд▓िрдП 1 рдЕंрдХ, рдб्рд░ॉ рдХे рд▓िрдП ½ рдЕंрдХ рдФрд░ рд╣ाрд░ рдХे рд▓िрдП 0 рдЕंрдХ рдоिрд▓рддे рд╣ैं।
- рдХुрд▓ Prize Fund: Saint Louis Rapid & Blitz 2026 рдХा рдХुрд▓ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд░ाрд╢ि US$200,000 рдеी। 5
- Praggnanandhaa рдиे рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рдоें рд╢ाрдирджाрд░ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдПрдХ рд░ाрдЙंрдб рд╢ेрд╖ рд░рд╣рддे рд╣ी рдЦिрддाрдм рдЕрдкрдиे рдиाрдо рдХрд░ рд▓िрдпा। рдЙрдирдХी рд╕рдлрд▓рддा рдоें рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े Blitz рдЪрд░рдг рдХा рдордЬрдмूрдд рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд░рд╣ा। 6
- Grand Chess Tour рдХ्рдпा рд╣ै? рдпрд╣ рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рд╢ीрд░्рд╖ рд╕्рддрд░ рдХे chess tournaments рдХी рдПрдХ рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें Rapid, Blitz рдФрд░ Classical chess events рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЦिрд▓ाрдб़िрдпों рдХो рдЙрдирдХे рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ GCT Tour Points рдоिрд▓рддे рд╣ैं।
- 2026 GCT рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХ्рд░рдо: Superbet Rapid & Blitz Poland → Superbet Chess Classic Romania → SuperUnited Rapid & Blitz Croatia → Saint Louis Rapid & Blitz рдФрд░ рдЗрд╕рдХे рдмाрдж Saint Louis рдоें Sinquefield Cup рддрдеा GCT Finals рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдП рдЬाрдиे рд╣ैं। 7
- Praggnanandhaa – Static GK: R. Praggnanandhaa рдХा рдкूрд░ा рдиाрдо Rameshbabu Praggnanandhaa рд╣ै। рд╡े рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдпुрд╡ा chess Grandmasters рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ैं рдФрд░ Viswanathan Anand, Gukesh Dommaraju, Arjun Erigaisi рдЖрджि рдХे рд╕ाрде рднाрд░рддीрдп chess рдХी рдирдИ рдкीрдв़ी рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЪेрд╣рд░ा рд╣ैं।
- рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг Chess Fact: Praggnanandhaa рдиे рдХрдо рдЙрдо्рд░ рдоें рд╣ी рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдкрд╣рдЪाрди рдмрдиाрдИ рдФрд░ 2025 рдоें Superbet Chess Classic Romania рддрдеा Tata Steel Chess рдЬैрд╕ी рдмрдб़ी рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддाрдУं рдоें рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕рдлрд▓рддा рд╣ाрд╕िрд▓ рдХी рдеी। 8
- 2026 World Championship Connection: Praggnanandhaa рдиे 2026 World Championship Candidates рдоें рд╕्рдеाрди рд╣ाрд╕िрд▓ рдХिрдпा рдеा। Candidates рдоें Uzbekistan рдХे Javokhir Sindarov рд╡िрдЬेрддा рдмрдиे рдФрд░ рдЖрдЧाрдоी рд╡िрд╢्рд╡ рдЪैंрдкिрдпрдирд╢िрдк рдоुрдХाрдмрд▓े рдХे рд▓िрдП qualification рд╣ाрд╕िрд▓ рдХी। 9
- Chess рдоें Grandmaster (GM): Grandmaster рд╢рддрд░ंрдЬ рдХी рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЦिрд▓ाрдб़ी рдЙрдкाрдзिрдпों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै, рдЬिрд╕े FIDE (International Chess Federation) рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
- Rapid Chess: Rapid chess рдоें Classical chess рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдЦिрд▓ाрдб़ी рдХो рдХрдо рд╕ोрдЪрдиे рдХा рд╕рдордп рдоिрд▓рддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди Blitz рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рдЕрдзिрдХ рд╕рдордп рдоिрд▓рддा рд╣ै। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ Rapid, Classical рдФрд░ Blitz рдХे рдмीрдЪ рдХा speed-chess format рд╣ै।
- Blitz Chess: Blitz рдоें рдЦिрд▓ाрдб़िрдпों рдХे рдкाрд╕ рдмрд╣ुрдд рдХрдо рд╕рдордп рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП speed, tactical calculation, time management рдФрд░ quick decision-making рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ोрддे рд╣ैं।
- UPSC/State PCS Relevance: рдпрд╣ Current Affair UPSC, UPPSC, BPSC, MPPSC, RPSC, UPSSSC рддрдеा рдЕрди्рдп рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдоें Sports Current Affairs, International Sports, Awards & Achievements, India in World Sports рдФрд░ Chess-related Static GK рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।
- Exam рдоें рдкूрдЫे рдЬाрдиे рдпोрдЧ्рдп рддрде्рдп: Saint Louis Rapid & Blitz 2026 → Winner: R. Praggnanandhaa; Country → India; Venue → Saint Louis, Missouri, USA; Tournament → Grand Chess Tour 2026; Participants → 10 players; Format → Rapid + Blitz; Prize Fund → US$200,000.
ЁЯФЧ рд╕्рд░ोрдд:
Grand Chess Tour
|
Times of India
ЁЯФе Current Affairs рддैрдпाрд░ी рдХे 4 рдоंрдд्рд░
ЁЯУ░ 1. рд╕्рд░ोрдд рдЪुрдиें
The Hindu (Editorial) + PIB + рдк्рд░рддि рджिрди 1 рд╕рдоाрдЪाрд░ рдкрдд्рд░ – рдЗрди्рд╣ें рдиिрдпрдоिрдд рдкрдв़ें।
ЁЯУЭ 2. рдиोрдЯ्рд╕ рдмрдиाрдПँ
5W + 1H (Who, What, When, Where, Why, How) – рд╣рд░ news рдХो рдЗрди 6 рдмिंрджुрдУं рдоें рд▓िрдЦें।
ЁЯФД 3. рдкुрдирд░ाрд╡ृрдд्рддि рдХрд░ें
7 рджिрдиों рдХा рдЪрдХ्рд░ – рдЖрдЬ рдкрдв़ा, 3 рджिрди рдмाрдж рджोрд╣рд░ाрдПँ, 7 рджिрди рдмाрдж рдкुрдиः рджोрд╣рд░ाрдПँ।
(Ebbinghaus Forgetting Curve рд╕े рдмрдЪрдиे рдХे рд▓िрдП)
(Ebbinghaus Forgetting Curve рд╕े рдмрдЪрдиे рдХे рд▓िрдП)
ЁЯОп 4. рдк्рд░ैрдХ्рдЯिрд╕ рдХрд░ें
PYQs + рдоॉрдХ рдЯेрд╕्рдЯ – рдкिрдЫрд▓े рд╡рд░्рд╖ों рдХे рдк्рд░рд╢्рди рджेрдЦें рдХि рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं।
ЁЯТб рдмोрдирд╕ рдоंрдд्рд░: "рдЧुрдгрд╡рдд्рддा > рдоाрдд्рд░ा" – 50 рдШрдЯрдиाрдПँ рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдкрдв़ें, 200 рд╕рддрд╣ी рддौрд░ рдкрд░ рдирд╣ीं।

Please do not enter any spam link in the comment box.